बियाणे व लागवड साहित्य — NFSNM बियाणे घटक (पूर्वीचे SMSP)
Seeds & Planting Material — NFSNM Seed Components (formerly SMSP)
2026-27 च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात निधी: आउटपुट आउटकम मॉनिटरिंग फ्रेमवर्क 2026-27 (केंद्रीय अर्थसंकल्प) (तारीख नाही, 5. Krishionnati Yojana (CSS), financial outlay 2026-27 ₹11,200 crore; component b. National Food Security & Nutrition Mission (of which the Seed Components are part, per NFSNM Guidelines 2025-26 p.6))
नवीन वाणांचे चांगले बियाणे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी मदत: प्रमाणित बियाण्याच्या खर्चाचा अर्धा भाग, आणि FPO चालवत असलेल्या गाव बियाणे प्रक्रिया व साठवण युनिटसाठी अनुदान.
- मुख्य लाभ
- ₹1,000प्रति क्विंटल बियाणे, जास्तीत जास्त
- घटक
- 8प्रत्येक दस्तऐवजातून वाचलेले
- कोण अर्ज करू शकतो
- 7अर्जदारांचे प्रकार
- शेवटची तारीख
- काहीही नाहीकेव्हाही अर्ज करा
हे किती देते
नवीन वाणाच्या प्रमाणित बियाण्याच्या खर्चाचा अर्धा भाग, प्रति क्विंटल मर्यादेपर्यंत, 1 हेक्टरसाठी.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त 10 वर्षांपर्यंत जुने अधिसूचित वाण किंवा संकरित; सत्यतापूर्ण लेबल बियाणे पात्र नाही. त्याच शेतकऱ्याला दोन वर्षे पुन्हा मिळत नाही. तक्ता-B च्या टीपेनुसार अंमलबजावणी संस्था या प्रमाणित बियाण्यावर इतर कोणत्याही राज्य किंवा केंद्रीय योजनेतून मदत मागू शकत नाही.
“Financial assistance of 50% or as decided by Seed Division, DA&FW, GoI (whichever is less) (Table-B) is available for distribution of Certified Seed to farmers.”50% — ग्रामपंचायत स्तरावरील 500-टन बियाणे प्रक्रिया संयंत्र व गोदामाच्या खर्चाचे, ₹40 लाखांपर्यंत — फक्त FPO व बहुराज्य सहकारी संस्थांसाठी.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त सक्रियपणे बियाणे उत्पादन करणाऱ्या, किमान 2 वर्षांचा अनुभव असलेल्या FPO व बहुराज्य सहकारी संस्था. संयंत्राने वर्षाला 500 टन हाताळले पाहिजे, तासाला 1 टन वेगाने, 500-टन गोदामासह. जमीन व तिच्या नोंदणीला निधी नाही, आणि संस्थेने SATHI पोर्टल वापरले पाहिजे.
“Maximum assistance per unit is 50% for the complete setup cost limited to Rs. 40 Lakh. The rest amount will be borne by the agency.”पायाभूत बियाणे तयार करणाऱ्या बीजोत्पादकासाठी, मागील 5 वर्षांत अधिसूचित झालेल्या वाणाच्या मूलभूत (ब्रीडर) बियाण्याच्या खर्चाचा अर्धा भाग.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
तुम्ही पात्र सार्वजनिक संस्थेकडून (राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळ, NSC, राष्ट्रीय बियाणे संस्था, राज्य कृषी विद्यापीठे, केंद्रीय कृषी विद्यापीठे, ICAR संस्था, KVK, सीड हब) पुरवठा मिळालेले, स्वतःच्या किंवा भाडेपट्ट्याच्या जमिनीवरील नोंदणीकृत बीजोत्पादक (व्यक्ती किंवा संस्था) असले पाहिजे; प्रति बीजोत्पादक जास्तीत जास्त 5 हेक्टर, आणि त्याच उत्पादकाची दरवर्षी पुनरावृत्ती करू नये. सर्व नोंदी SATHI पोर्टलवर होतात. फक्त तृणधान्ये, भरडधान्ये, डाळी, धागा पिके व चारा पिके. संस्थेने सहाय्य जसेच्या तसे तुम्हाला दिले पाहिजे (iv). एकाच हंगामात ब्रीडर व फाउंडेशन बियाणे दोन्हींची मदत घेता येत नाही.
“Financial assistance of 50% on the Breeder Seed cost (100% GoI Share) decided by Seed Division, DA&FW, GoI, is available for distribution of Breeder Seed of newly released varieties/hybrids which are ≤5 years old (from the date of notification) to seed growers for foundation seed production (Table-B).”प्रमाणित बियाणे तयार करणाऱ्या बीजोत्पादकासाठी, मागील 8 वर्षांत अधिसूचित झालेल्या वाणाच्या पायाभूत बियाण्याच्या खर्चाचा अर्धा भाग, प्रति क्विंटल मर्यादेपर्यंत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
तुम्ही पात्र सार्वजनिक संस्थेकडून (राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळ, NSC, राष्ट्रीय बियाणे संस्था, राज्य कृषी विद्यापीठे, केंद्रीय कृषी विद्यापीठे, ICAR संस्था, KVK, सीड हब) पुरवठा मिळालेले, स्वतःच्या किंवा भाडेपट्ट्याच्या जमिनीवरील नोंदणीकृत बीजोत्पादक (व्यक्ती किंवा संस्था) असले पाहिजे; प्रति बीजोत्पादक जास्तीत जास्त 5 हेक्टर, आणि त्याच उत्पादकाची दरवर्षी पुनरावृत्ती करू नये. सर्व नोंदी SATHI पोर्टलवर होतात. एखाद्या वाणाच्या फाउंडेशन बियाणे-I किंवा II यांपैकी एकासाठी, एकदाच मदत दिली जाते.
“Financial assistance of 50% on Foundation Seed cost (100% GoI) decided by the seed producing agency or as decided by Seed Division, DA&FW, GoI (whichever is less) (Table-B) is available for distribution of Foundation Seed only for the purpose of certified seed production to seed growers (which may be a seed grower or an organization) of newly released varieties/hybrids which are ≤8 years old (from the date of notification).”या घटकाखाली मूलभूत किंवा पायाभूत बियाण्यापासून पिकवलेल्या बियाण्यासाठी तुम्ही भरलेल्या बीज तपासणी (प्रमाणीकरण) शुल्काचा अर्धा भाग, प्रति हेक्टर ₹400 पर्यंत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त या घटकांतर्गत (iv) वाटलेल्या पैदासकार किंवा पायाभूत बियाण्यापासून घेतलेल्या बियाण्याच्या तपासणी शुल्कासाठी, आणि ते बियाणे प्रति बीजोत्पादक जास्तीत जास्त 5 हेक्टरसाठी दिले जाते (पैदासकार बियाणे (v), पायाभूत बियाणे (v)) — म्हणून आम्ही जास्तीत जास्त 5 हेक्टर धरतो. पायाभूत व प्रमाणित बियाणे उत्पादन दोन्ही समाविष्ट.
“The maximum assistance available will be upto 50% or maximum of Rs. 400/hectare (whichever is less) on inspection charges taken from Seed Growers or Agencies (for the seed production taken on their own farms).”नोंदणीकृत पारंपरिक वाणाचे बियाणे पिकवून वाढवण्यासाठी त्याच्या खर्चाचा अर्धा भाग.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त तुमच्या राज्याने ओळखलेल्या व PPV&FRA ने नोंदणी केलेल्या 10–15 पारंपरिक वाणांसाठी (50 वर्षांपेक्षा जास्त काळ घेतले जाणारे), राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळ किंवा कृषी विद्यापीठामार्फत (घटक 4). उत्पादनाची नोंद SATHI पोर्टलवर होते.
“This assistance will cover 50% of the seed cost and will be shared between the central and state governments. The maximum assistance available will be equivalent to the assistance provided for foundation seed, as outlined in Table-B.”नोंदणीकृत पारंपरिक तृणधान्य किंवा भरडधान्य वाणाचे तुम्ही तयार केलेल्या बियाण्यासाठी प्रति क्विंटल ₹1,000.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त तुमच्या राज्याने ओळखलेल्या व PPV&FRA ने नोंदणी केलेल्या 10–15 पारंपरिक वाणांसाठी (50 वर्षांपेक्षा जास्त काळ घेतले जाणारे), राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळ किंवा कृषी विद्यापीठामार्फत (घटक 4). उत्पादनाची नोंद SATHI पोर्टलवर होते.
“Seed production incentives are available @ Rs.1000 per quintal for Cereals, Millets, and Minor Millets, and @ Rs.2000 per quintal for Oilseeds and Pulses.”नोंदणीकृत पारंपरिक कडधान्य किंवा तेलबी वाणाचे तुम्ही तयार केलेल्या बियाण्यासाठी प्रति क्विंटल ₹2,000.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त तुमच्या राज्याने ओळखलेल्या व PPV&FRA ने नोंदणी केलेल्या 10–15 पारंपरिक वाणांसाठी (50 वर्षांपेक्षा जास्त काळ घेतले जाणारे), राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळ किंवा कृषी विद्यापीठामार्फत (घटक 4). उत्पादनाची नोंद SATHI पोर्टलवर होते.
“Seed production incentives are available @ Rs.1000 per quintal for Cereals, Millets, and Minor Millets, and @ Rs.2000 per quintal for Oilseeds and Pulses.”मला किती मिळू शकते?
तुमचा दर 50% पात्र खर्चाच्या
तक्ता-B प्रति क्विंटल मदत मर्यादित करते: भात व गहू ₹2,000; जव, मका, ज्वारी, बाजरी, नाचणी व लहान भरडधान्ये ₹3,000; तूर, उडीद, मूग, चवळी, हरभरा, मसूर, वाटाणा, राजमा, मटकी, कुळीथ व लाखोरी ₹5,000; कापूस ₹9,000; बरसीम ₹10,000; लसूणघास ₹15,000 — आणि प्रति शेतकरी फक्त 1 हेक्टरसाठी. आम्ही हेक्टरी बियाणे दर नोंदवलेले नाहीत, म्हणून फक्त दर दाखवतो.
कोण अर्ज करू शकतो
- इतर शेतकरी
- लहान किंवा अत्यल्प भूधारक शेतकरी
- SC शेतकरी
- ST शेतकरी
- महिला शेतकरी
- FPO
- सहकारी संस्था
तुम्हाला लागणारी कागदपत्रे
- बियाणे युनिटसाठी: संस्थेकडे जमीन व मनुष्यबळ असल्याचा पुरावा — जमिनीच्या किमतीसाठी निधी मिळत नाही (घटक 6, पात्रता (ii))
अर्ज कसा करावा
- मदतीसह प्रमाणित बियाणे राज्य कृषी विभाग, राज्य बियाणे महामंडळे, NSC व इतर यादीतील सार्वजनिक बियाणे संस्थांमार्फत विकले जाते (अंमलबजावणी संस्था, पृ.58). तुमच्या तालुका किंवा जिल्हा कृषी कार्यालयात विचारा.
- प्रत्येक बियाणे वाटपाची नोंद SATHI पोर्टलवर होते (प्रमाणित बियाण्यावर मदत, (vii)).
- ग्रामपंचायत बियाणे प्रक्रिया व साठवण युनिटसाठी पात्र FPO किंवा बहुराज्य सहकारी संस्था राज्य कृषी विभागामार्फत अर्ज करते, जो अनुदान पुढे देतो (घटक 6, मदतीचे स्वरूप).
अर्ज करणे मोफत आहे. तुमच्यासाठी अर्ज करायला कधीही कोणालाही पैसे देऊ नका.
अर्ज केव्हा करायचा
मार्गदर्शक सूचनांमध्ये शेवटची तारीख दिलेली नाही.
इतर योजनांसोबत एकत्र लाभ
ही योजना इतर योजनांसोबत एकत्र घेता येते की नाही हे दस्तऐवजांत सांगितलेले नाही. दोन्हींवर अवलंबून राहण्याआधी अंमलबजावणी करणाऱ्या कार्यालयात विचारा.