ৰাষ্ট্ৰীয় খাদ্য সুৰক্ষা আৰু পুষ্টি মিছন (পূৰ্বতে NFSM)

দাইল: অক্টোবৰ 2025 ত কেবিনেটে দাইলত আত্মনিৰ্ভৰতাৰ বাবে এটা সুকীয়া মিছন (2025-26 ৰ পৰা 2030-31) অনুমোদন কৰিছিল, আৰু 2026-27 ৰ NFSNM লক্ষ্যত কেৱল দানাশস্যৰ নাম আছে — দাইলৰ বীজ এতিয়া কোন মিছনে সামৰে আপোনাৰ জিলা কৃষি কাৰ্যালয়ত সোধক। প্ৰতিটো শাৰীত লিখা আছে “খৰচৰ 50% বা Rs. … /কুইণ্টল (যিটো কম)”। 10 বছৰতকৈ পুৰণি জাতে প্ৰতি কুইণ্টলৰ সীমাৰ আধা পায়। জৈৱ-সমৃদ্ধ ধান আৰু ঘেঁহুৱে কুইণ্টলত ₹500 বেছি পায় (পৰিশিষ্ট-II টোকা)। বীজ পোৱাৰ পিছত দুবছৰলৈ এই সাহায্য বা মিনিকিট আকৌ নাপায় (2.B(viii))।

“Financial assistance is available, as specified in Annexure-II, for the distribution of certified seeds to farmers.”

প্ৰতি হেক্টৰৰ পৰিমাণ বিভাগে প্ৰদৰ্শনত খৰচ কৰে (ইয়াত পথাৰ দিৱস, প্ৰচাৰ আৰু নিৰীক্ষণৰ বাবে হেক্টৰত ₹800 আছে); আপোনাক দিয়া নহয়। অতিৰিক্ত খৰচ খেতিয়কে বহন কৰে, আৰু একেজন খেতিয়কক দুবছৰলৈ ক্লাষ্টাৰত পুনৰাবৃত্তি কৰা নহয় (1.A(iv)(f), (xv)(f))।

“Cluster demonstration serves as an adaptive research approach to display improved package of practices, cutting-edge technologies, or newly released and notified crop varieties or hybrids (less than 10 years old).”

দুবছৰত একে শস্য বা জাতৰ কেৱল এটা মিনিকিট (2.C(vi))। আকাংক্ষী জিলাই অগ্ৰাধিকাৰ পায় (2.C(xvi)(g))।

“In order to ensure rapid dissemination of seeds of newly released and notified high-yielding, climate-resilient, bio-fortified, resistant to insect, pest and diseases, short and medium duration varieties or hybrids (that are less than 10 years old) in Pulses and Nutri-Cereals assistance for distribution of certified seed in form of minikits free of cost to farmers is available under the mission.”

ICAR ৰ অধীনত KVK-এ চলায়; মাটিৰ স্বাস্থ্য কাৰ্ড বাধ্যতামূলক আৰু ৰাসায়নিক সাৰ কিটৰ অংশ নহয় (কেৱল FCO-অনুমোদিত নেনো-সাৰ)। একেজন খেতিয়কক দুবছৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা নহয় (1.B(ix)(b))।

“Cluster Front Line Demonstrations (CFLDs) (by KVKs on Farmer’s Field): The CFLD serves as an adaptive research methodology aimed at showcasing improved package of practices, advanced technologies, and newly released or notified crop varieties or hybrids (less than 10 years old).”

উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়া হয় (1.C(xi))। মাটিৰ স্বাস্থ্য কাৰ্ড বাধ্যতামূলক (1.C(xiii))।

“Front Line Demonstrations (FLDs) (by ICAR-Institutes on Farmer’s Field): The Front-Line Demonstration (FLD) is a technology adoption initiative designed to showcase the improved package of practises, latest released varieties, hybrids, and other technologies developed by ICAR-Institutes on selected farmers' fields.”

কেৱল শস্যৰ বাবে SAU/CAU/ICAR-এ চুপাৰিছ কৰা মাত্ৰাত। ৰাজ্যই এইটো নচলাবলৈ বাছিব পাৰে (আৰু NFSNM পুঁজিৰ সৰ্বাধিক 5% ইয়াত খৰচ কৰিব পাৰে); এবাৰ পোৱাৰ পিছত দুবছৰলৈ আকৌ নাপায় (2.D(iv), (vi))।

“Nutrient Management/Soil Ameliorants 50% of cost or Rs. 2500/Ha (whichever is less)”

কেৱল SAU/CAU/ICAR-এ চুপাৰিছ কৰা মাত্ৰাত। ৰাজ্যই এইটো নচলাবলৈ বাছিব পাৰে (NFSNM পুঁজিৰ সৰ্বাধিক 5%); এবাৰ পোৱাৰ পিছত দুবছৰলৈ আকৌ নাপায় (2.E(ii), (iv))।

“Plant Protection Measures 50% of cost or Rs. 2500/Ha (whichever is less)”

কেৱল যোগ্য সংস্থাৰ (ৰাজ্যিক বীজ নিগম, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL বা ICAR/SAU বীজ হাব) বাবে পঞ্জীয়নভুক্ত বীজ উৎপাদক হিচাপে বীজ উৎপাদন কৰিলেহে দিয়া হয়: প্ৰতি কুইণ্টলৰ সাহায্যৰ 75% DBT ৰে আপোনাৰ ওচৰলৈ আহে, 25% সংস্থাৰ ওচৰত থাকে; সৰ্বাধিক 5 হেক্টৰৰ বাবে, আৰু একেজন উৎপাদকক প্ৰতি বছৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা উচিত নহয় (2.A(ii), (v), (x))। সংস্থাই আপোনাৰ বীজ MSP বা বজাৰ দাম, যিটো বেছি, তাতকৈ ওপৰত কিনিব লাগিব (2.A(iv))। কেৱল 8 বছৰতকৈ কম পুৰণি জাত বা হাইব্ৰিড।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Pulses (for Varieties) Rs. 5,000/Qtls.”

কেৱল যোগ্য সংস্থাৰ (ৰাজ্যিক বীজ নিগম, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL বা ICAR/SAU বীজ হাব) বাবে পঞ্জীয়নভুক্ত বীজ উৎপাদক হিচাপে বীজ উৎপাদন কৰিলেহে দিয়া হয়: প্ৰতি কুইণ্টলৰ সাহায্যৰ 75% DBT ৰে আপোনাৰ ওচৰলৈ আহে, 25% সংস্থাৰ ওচৰত থাকে; সৰ্বাধিক 5 হেক্টৰৰ বাবে, আৰু একেজন উৎপাদকক প্ৰতি বছৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা উচিত নহয় (2.A(ii), (v), (x))। সংস্থাই আপোনাৰ বীজ MSP বা বজাৰ দাম, যিটো বেছি, তাতকৈ ওপৰত কিনিব লাগিব (2.A(iv))। কেৱল 8 বছৰতকৈ কম পুৰণি জাত বা হাইব্ৰিড।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Jowar (for Varieties) Rs. 3,000/Qtls.”

কেৱল যোগ্য সংস্থাৰ (ৰাজ্যিক বীজ নিগম, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL বা ICAR/SAU বীজ হাব) বাবে পঞ্জীয়নভুক্ত বীজ উৎপাদক হিচাপে বীজ উৎপাদন কৰিলেহে দিয়া হয়: প্ৰতি কুইণ্টলৰ সাহায্যৰ 75% DBT ৰে আপোনাৰ ওচৰলৈ আহে, 25% সংস্থাৰ ওচৰত থাকে; সৰ্বাধিক 5 হেক্টৰৰ বাবে, আৰু একেজন উৎপাদকক প্ৰতি বছৰ পুনৰাবৃত্তি কৰা উচিত নহয় (2.A(ii), (v), (x))। সংস্থাই আপোনাৰ বীজ MSP বা বজাৰ দাম, যিটো বেছি, তাতকৈ ওপৰত কিনিব লাগিব (2.A(iv))। কেৱল 8 বছৰতকৈ কম পুৰণি জাত বা হাইব্ৰিড।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Hybrids in Nutri-Cereals Rs. 10,000/Qtls.”

কেৱল SMAM বা আন আঁচনিত সামৰা নোহোৱা উদ্ভাৱনৰ বাবে (যেনে নিখুঁত কৃষি, নতুন যন্ত্ৰপাতি), যিবোৰ আপোনাৰ ৰাজ্যই ICAR/SAU ৰ পৰামৰ্শত কাৰ্য পৰিকল্পনাত ৰাখিছে। এবাৰ পোৱা খেতিয়ক আকৌ যোগ্য নহয় (4(vi))। কৃষি সঁজুলি আৰু পানী দিয়া সঁজুলি নিজে ইয়াত এতিয়া পুঁজি নাপায়।

“Financial assistance will cover up to 50% of the cost of each intervention.”

NFSNM-Cotton অসম, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, গুজৰাট, হাৰিয়ানা, কৰ্ণাটক, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ওড়িশা, পঞ্জাব, ৰাজস্থান, তেলেংগানা, তামিলনাডু, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (i), পৃ.39–40)। প্ৰদৰ্শন অন্ততঃ 10 হেক্টৰৰ ক্লাষ্টাৰত হয় (উত্তৰ-পূব/পাহাৰী ৰাজ্যত 2 হেক্টৰ)। পৃ.44 ৰ টোকাত কোৱা হৈছে যে “কপাহ উৎপাদনশীলতা মিছন” আৰম্ভ হ'লে এই কপাহৰ উপাদানসমূহ বন্ধ হ'ব; কেন্দ্ৰীয় বাজেট 2026-27 ত ইয়াৰ শাৰী আছে (কপাহ প্ৰযুক্তি মিছন, BE 2025-26 ₹500 কোটি) কিন্তু 2026-27 ৰ কোনো ব্যৱস্থা নাই।

“Front Line Demonstration (FLD): Four types of FLDs are proposed in Cotton namely: i. FLDs on Integrated Crop Management (ICM) including Integrated Nutrient Management (INM), Integrated Pest Management (IPM), soil & water management/ improved agronomic practices. ii. FLDs on Desi & Extra Long Staple (ELS) Cotton/FLDs on ELS Cotton Seed Production. iii. FLDs on Intercropping. iv. FLDs on Natural Colour Cotton”

ৰাজ্যিক কৃষি বিভাগ, কুঁহিয়াৰ আয়ুক্ত বা ICARৰ জৰিয়তে বিতৰণ কৰা হয়। NFSNM-কপাহ অসম, অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, গুজৰাট, হাৰিয়ানা, কৰ্ণাটক, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ওড়িশা, পঞ্জাব, ৰাজস্থান, তেলেংগানা, তামিলনাডু, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিমবংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (i), পৃ.39–40)। NFSNM-কুঁহিয়াৰ অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, বিহাৰ, গুজৰাট, হাৰিয়ানা, কৰ্ণাটক, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ওড়িশা, পঞ্জাব, তেলেংগানা, তামিলনাডু, উত্তৰাখণ্ড আৰু উত্তৰ প্ৰদেশত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (iii), পৃ.40)।

“Financial assistance of Rs. 500/ha or 50% of the cost, whichever is less will be provided to State Department of Agriculture (SDAs)/ICAR-Institutions for distribution of plant protection chemicals & bio-agents.”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)। কেৱল 10 বছৰলৈকে পুৰণি জাত (15 বছৰলৈকে — আবণ্টনৰ 20% ৰ বাবে), কৃষি বিভাগ, CRIJAF, NSC, ৰাজ্যিক বীজ নিগম, SAU, ICAR বা KVK ৰ বাবে উৎপাদিত। আপোনাৰ পথাৰত বীজ উৎপাদন কৰিলে খেতিয়কৰ 75% অংশ প্ৰযোজ্য।

“Assistance of Rs. 12000/qtl will be provided to production of foundation seed & Rs. 5500/qtl to production of certified seed. … The incentives on production of Foundation Seed & Certified Seed will be shared on 75:25 bases between farmers & seed producing agencies in case when seeds are grown at farmer’s field.”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)। বীজ উৎপাদনকাৰী সংস্থাৰ বাবে আপোনাৰ পথাৰত বীজ উৎপাদন কৰিলে খেতিয়কৰ 75% অংশ প্ৰযোজ্য।

“Assistance of Rs. 12000/qtl will be provided to production of foundation seed & Rs. 5500/qtl to production of certified seed. … The incentives on production of Foundation Seed & Certified Seed will be shared on 75:25 bases between farmers & seed producing agencies in case when seeds are grown at farmer’s field.”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)।

“Assistance of Rs. 20000/- per FLDs (Rs. 17,000 for inputs & Rs. 3000 for contingency) will be provided for an area of 0.25 ha (75% of the area for alternating retting technology and 25% for traditional technologies) … The assistance of Rs. 9000/ha will be provided of which Rs. 1000/- will be for contingencies like field day, publicity materials, POL, visit of scientists, etc.”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)। মূলতঃ ৰাজ্যিক কৃষি বিভাগৰ জৰিয়তে বিতৰণ কৰা হয় (E(iv))।

“For State Department of Agriculture and ICAR assistance of Rs. 100/kg or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of certified seeds (not older than 10 years).”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)।

“Rs. 1000/machine or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of nail weeder”

NFSNM-Jute & Allied Fibres অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, অসম, বিহাৰ, মেঘালয়, নাগালেণ্ড, ওড়িশা, ত্ৰিপুৰা, উত্তৰ প্ৰদেশ আৰু পশ্চিম বংগত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (ii), পৃ.40)।

“Rs. 25/kg or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of microbial consortium such as CRIJAF-SONA and similar other approved microbial formulation.”

NFSNM-Sugarcane অন্ধ্ৰ প্ৰদেশ, বিহাৰ, গুজৰাট, হাৰিয়ানা, কৰ্ণাটক, মধ্য প্ৰদেশ, মহাৰাষ্ট্ৰ, ওড়িশা, পঞ্জাব, তেলেংগানা, তামিলনাডু, উত্তৰাখণ্ড আৰু উত্তৰ প্ৰদেশত চলে (ৰূপায়ণকাৰী সংস্থা (iii), পৃ.40)। কৃষি বিভাগ, কুঁহিয়াৰ আয়ুক্ত, ICAR, SAU বা KVK-এ অন্ততঃ 10 হেক্টৰৰ ক্লাষ্টাৰত আয়োজন কৰে (উত্তৰ-পূব/পাহাৰী ৰাজ্যত 2 হেক্টৰ)।

“Assistance of Rs. 9000/Demonstration (1.0 ha each) will be provided of which Rs.1000/ - for contingencies like field day, publicity material, POL, visit of scientists etc.”