ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଓ ପୋଷଣ ମିଶନ (ପୂର୍ବରୁ NFSM)

ଡାଲି: ଅକ୍ଟୋବର 2025 ରେ କ୍ୟାବିନେଟ ଡାଲିରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରତା ପାଇଁ ଅଲଗା ମିସନ (2025-26 ରୁ 2030-31) ଅନୁମୋଦନ କଲା, ଏବଂ 2026-27 NFSNM ଲକ୍ଷ୍ୟରେ କେବଳ ଶସ୍ୟର ନାମ ଅଛି — ଡାଲି ବିହନ ଏବେ କେଉଁ ମିସନରେ ସାମିଲ ଆପଣଙ୍କ ଜିଲ୍ଲା କୃଷି ଅଫିସରେ ପଚାରନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ଲେଖା “ଖର୍ଚ୍ଚର 50% ବା Rs. … /କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ (ଯାହା କମ୍)”। 10 ବର୍ଷରୁ ପୁରୁଣା କିସମ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ-ପିଛା ସୀମାର ଅଧା ପାଏ। ଜୈବ-ସମୃଦ୍ଧ ଚାଉଳ ଓ ଗହମ କ୍ୱିଣ୍ଟାଲକୁ ₹500 ଅଧିକ ପାଏ (ପରିଶିଷ୍ଟ-II ଟିପ୍ପଣୀ)। ବିହନ ପାଇବା ପରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣି ଏହି ସହାୟତା ବା ମିନିକିଟ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ (2.B(viii))।

“Financial assistance is available, as specified in Annexure-II, for the distribution of certified seeds to farmers.”

ହେକ୍ଟର ପିଛା ରାଶି ବିଭାଗ ପ୍ରଦର୍ଶନରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ (ଏଥିରେ କ୍ଷେତ୍ର ଦିବସ, ପ୍ରଚାର ଓ ତଦାରଖ ପାଇଁ ହେକ୍ଟର ପିଛା ₹800 ସାମିଲ); ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ। ଅତିରିକ୍ତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଚାଷୀ ବହନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ସେହି ଚାଷୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଲଷ୍ଟରରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଏ ନାହିଁ (1.A(iv)(f), (xv)(f))।

“Cluster demonstration serves as an adaptive research approach to display improved package of practices, cutting-edge technologies, or newly released and notified crop varieties or hybrids (less than 10 years old).”

ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ସେହି ଫସଲ ବା କିସମର କେବଳ ଗୋଟିଏ ମିନିକିଟ (2.C(vi))। ଆକାଂକ୍ଷୀ ଜିଲ୍ଲାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା (2.C(xvi)(g))।

“In order to ensure rapid dissemination of seeds of newly released and notified high-yielding, climate-resilient, bio-fortified, resistant to insect, pest and diseases, short and medium duration varieties or hybrids (that are less than 10 years old) in Pulses and Nutri-Cereals assistance for distribution of certified seed in form of minikits free of cost to farmers is available under the mission.”

ICAR ଅଧୀନରେ KVK ଚଳାଏ; ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଡ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଓ ରାସାୟନିକ ସାର କିଟର ଅଂଶ ନୁହେଁ (କେବଳ FCO-ଅନୁମୋଦିତ ନାନୋ-ସାର)। ସେହି ଚାଷୀଙ୍କୁ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯାଏ ନାହିଁ (1.B(ix)(b))।

“Cluster Front Line Demonstrations (CFLDs) (by KVKs on Farmer’s Field): The CFLD serves as an adaptive research methodology aimed at showcasing improved package of practices, advanced technologies, and newly released or notified crop varieties or hybrids (less than 10 years old).”

ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟକୁ ପସନ୍ଦ (1.C(xi))। ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କାର୍ଡ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ (1.C(xiii))।

“Front Line Demonstrations (FLDs) (by ICAR-Institutes on Farmer’s Field): The Front-Line Demonstration (FLD) is a technology adoption initiative designed to showcase the improved package of practises, latest released varieties, hybrids, and other technologies developed by ICAR-Institutes on selected farmers' fields.”

କେବଳ ଫସଲ ପାଇଁ SAU/CAU/ICAR ସୁପାରିଶ କରିଥିବା ମାତ୍ରାରେ। ରାଜ୍ୟ ଏହା ନଚଳାଇବାକୁ ବାଛିପାରେ (ଏବଂ ନିଜ NFSNM ଅର୍ଥର ସର୍ବାଧିକ 5% ଏଥିରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରେ); ଏହା ପାଇବା ପରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ (2.D(iv), (vi))।

“Nutrient Management/Soil Ameliorants 50% of cost or Rs. 2500/Ha (whichever is less)”

କେବଳ SAU/CAU/ICAR ସୁପାରିଶ କରିଥିବା ମାତ୍ରାରେ। ରାଜ୍ୟ ଏହା ନଚଳାଇବାକୁ ବାଛିପାରେ (ନିଜ NFSNM ଅର୍ଥର ସର୍ବାଧିକ 5%); ଏହା ପାଇବା ପରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ (2.E(ii), (iv))।

“Plant Protection Measures 50% of cost or Rs. 2500/Ha (whichever is less)”

କେବଳ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍ଥା (ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL ବା ICAR/SAU ବିହନ ହବ) ପାଇଁ ପଞ୍ଜୀକୃତ ବିହନ ଉତ୍ପାଦକ ଭାବେ ବିହନ ଚାଷ କରନ୍ତି: କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପିଛା ସହାୟତାର 75% DBT ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ, 25% ସଂସ୍ଥା ପାଖରେ ରହେ; ସର୍ବାଧିକ 5 ହେକ୍ଟର ପାଇଁ, ଏବଂ ସେହି ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ (2.A(ii), (v), (x))। ସଂସ୍ଥା ଆପଣଙ୍କ ବିହନ MSP ବା ବଜାର ଦର, ଯାହା ଅଧିକ, ତାଠାରୁ ଉପରେ କିଣିବା ଆବଶ୍ୟକ (2.A(iv))। କେବଳ 8 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ପୁରୁଣା କିସମ ବା ହାଇବ୍ରିଡ।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Pulses (for Varieties) Rs. 5,000/Qtls.”

କେବଳ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍ଥା (ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL ବା ICAR/SAU ବିହନ ହବ) ପାଇଁ ପଞ୍ଜୀକୃତ ବିହନ ଉତ୍ପାଦକ ଭାବେ ବିହନ ଚାଷ କରନ୍ତି: କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପିଛା ସହାୟତାର 75% DBT ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ, 25% ସଂସ୍ଥା ପାଖରେ ରହେ; ସର୍ବାଧିକ 5 ହେକ୍ଟର ପାଇଁ, ଏବଂ ସେହି ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ (2.A(ii), (v), (x))। ସଂସ୍ଥା ଆପଣଙ୍କ ବିହନ MSP ବା ବଜାର ଦର, ଯାହା ଅଧିକ, ତାଠାରୁ ଉପରେ କିଣିବା ଆବଶ୍ୟକ (2.A(iv))। କେବଳ 8 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ପୁରୁଣା କିସମ ବା ହାଇବ୍ରିଡ।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Jowar (for Varieties) Rs. 3,000/Qtls.”

କେବଳ ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ ସଂସ୍ଥା (ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, NSC, NAFED, IFFDC, KRIBHCO, HIL, NFL, BBSSL ବା ICAR/SAU ବିହନ ହବ) ପାଇଁ ପଞ୍ଜୀକୃତ ବିହନ ଉତ୍ପାଦକ ଭାବେ ବିହନ ଚାଷ କରନ୍ତି: କ୍ୱିଣ୍ଟାଲ ପିଛା ସହାୟତାର 75% DBT ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚେ, 25% ସଂସ୍ଥା ପାଖରେ ରହେ; ସର୍ବାଧିକ 5 ହେକ୍ଟର ପାଇଁ, ଏବଂ ସେହି ଉତ୍ପାଦକଙ୍କୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ (2.A(ii), (v), (x))। ସଂସ୍ଥା ଆପଣଙ୍କ ବିହନ MSP ବା ବଜାର ଦର, ଯାହା ଅଧିକ, ତାଠାରୁ ଉପରେ କିଣିବା ଆବଶ୍ୟକ (2.A(iv))। କେବଳ 8 ବର୍ଷରୁ କମ୍ ପୁରୁଣା କିସମ ବା ହାଇବ୍ରିଡ।

“Under the component 75% of the assistance is meant for seed growers (through DBT) and 25% for seed producing agencies to meet their expenditure (including certification cost) if the seed is produced on seed growers field. … Hybrids in Nutri-Cereals Rs. 10,000/Qtls.”

କେବଳ SMAM ବା ଅନ୍ୟ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ନଥିବା ନବସୃଜନ (ଯଥା ସଠିକ ଚାଷ, ନୂଆ ଯନ୍ତ୍ରପାତି) ପାଇଁ, ଯାହାକୁ ଆପଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ICAR/SAU ପରାମର୍ଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନାରେ ରଖିଛି। ଏହା ପାଇଥିବା ଚାଷୀ ପୁଣି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି (4(vi))। କୃଷି ଉପକରଣ ଓ ପାଣି ପ୍ରୟୋଗ ଉପକରଣ ନିଜେ ଏଠାରେ ଆଉ ଅର୍ଥ ପାଏ ନାହିଁ।

“Financial assistance will cover up to 50% of the cost of each intervention.”

NFSNM-କପା ଆସାମ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଗୁଜରାଟ, ହରିୟାଣା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଓଡ଼ିଶା, ପଞ୍ଜାବ, ରାଜସ୍ଥାନ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ତାମିଲନାଡୁ, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (i), ପୃ.39–40)। ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅତି କମରେ 10 ହେକ୍ଟରର କ୍ଲଷ୍ଟରରେ (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ/ପାହାଡ଼ିଆ ରାଜ୍ୟରେ 2 ହେକ୍ଟର)। ପୃ.44 ର ଟିପ୍ପଣୀ କହେ “କପା ଉତ୍ପାଦକତା ମିସନ” ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ଏହି କପା ଉପାଦାନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ; କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ 2026-27 ରେ ଏହାର ଧାଡ଼ି ଅଛି (କପା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମିସନ, BE 2025-26 ₹500 କୋଟି) କିନ୍ତୁ 2026-27 ପାଇଁ କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନାହିଁ।

“Front Line Demonstration (FLD): Four types of FLDs are proposed in Cotton namely: i. FLDs on Integrated Crop Management (ICM) including Integrated Nutrient Management (INM), Integrated Pest Management (IPM), soil & water management/ improved agronomic practices. ii. FLDs on Desi & Extra Long Staple (ELS) Cotton/FLDs on ELS Cotton Seed Production. iii. FLDs on Intercropping. iv. FLDs on Natural Colour Cotton”

ରାଜ୍ୟ କୃଷି ବିଭାଗ, ଆଖୁ କମିଶନର ବା ICAR ଦେଇ ବଣ୍ଟାଯାଏ। NFSNM-କପା ଆସାମ, ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଗୁଜରାଟ, ହରିୟାଣା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଓଡ଼ିଶା, ପଞ୍ଜାବ, ରାଜସ୍ଥାନ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ତାମିଲନାଡୁ, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (i), ପୃ.39–40)। NFSNM-ଆଖୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ଗୁଜରାଟ, ହରିୟାଣା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଓଡ଼ିଶା, ପଞ୍ଜାବ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ତାମିଲନାଡୁ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (iii), ପୃ.40)।

“Financial assistance of Rs. 500/ha or 50% of the cost, whichever is less will be provided to State Department of Agriculture (SDAs)/ICAR-Institutions for distribution of plant protection chemicals & bio-agents.”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)। କେବଳ 10 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଣା କିସମ (15 ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଆବଣ୍ଟନର 20% ପାଇଁ), କୃଷି ବିଭାଗ, CRIJAF, NSC, ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, SAU, ICAR ବା KVK ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦିତ। ବିହନ ଆପଣଙ୍କ ଜମିରେ ଉତ୍ପାଦନ ହେଲେ 75% ଚାଷୀ ଅଂଶ ଲାଗୁ।

“Assistance of Rs. 12000/qtl will be provided to production of foundation seed & Rs. 5500/qtl to production of certified seed. … The incentives on production of Foundation Seed & Certified Seed will be shared on 75:25 bases between farmers & seed producing agencies in case when seeds are grown at farmer’s field.”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)। ବିହନ ଉତ୍ପାଦକ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କ ଜମିରେ ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ ହେଲେ 75% ଚାଷୀ ଅଂଶ ଲାଗୁ।

“Assistance of Rs. 12000/qtl will be provided to production of foundation seed & Rs. 5500/qtl to production of certified seed. … The incentives on production of Foundation Seed & Certified Seed will be shared on 75:25 bases between farmers & seed producing agencies in case when seeds are grown at farmer’s field.”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)।

“Assistance of Rs. 20000/- per FLDs (Rs. 17,000 for inputs & Rs. 3000 for contingency) will be provided for an area of 0.25 ha (75% of the area for alternating retting technology and 25% for traditional technologies) … The assistance of Rs. 9000/ha will be provided of which Rs. 1000/- will be for contingencies like field day, publicity materials, POL, visit of scientists, etc.”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)। ମୁଖ୍ୟତଃ ରାଜ୍ୟ କୃଷି ବିଭାଗ ମାଧ୍ୟମରେ ବଣ୍ଟନ (E(iv))।

“For State Department of Agriculture and ICAR assistance of Rs. 100/kg or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of certified seeds (not older than 10 years).”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)।

“Rs. 1000/machine or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of nail weeder”

NFSNM-ଝୋଟ ଓ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ତନ୍ତୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ଆସାମ, ବିହାର, ମେଘାଳୟ, ନାଗାଲାଣ୍ଡ, ଓଡ଼ିଶା, ତ୍ରିପୁରା, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଓ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (ii), ପୃ.40)।

“Rs. 25/kg or 50% of the cost, whichever is less will be provided for distribution of microbial consortium such as CRIJAF-SONA and similar other approved microbial formulation.”

NFSNM-ଆଖୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ଗୁଜରାଟ, ହରିୟାଣା, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଓଡ଼ିଶା, ପଞ୍ଜାବ, ତେଲେଙ୍ଗାନା, ତାମିଲନାଡୁ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଓ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶରେ ଚାଲେ (କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସଂସ୍ଥା (iii), ପୃ.40)। କୃଷି ବିଭାଗ, ଆଖୁ କମିଶନର, ICAR, SAU ବା KVK ଅତି କମରେ 10 ହେକ୍ଟରର କ୍ଲଷ୍ଟରରେ ଆୟୋଜନ କରନ୍ତି (ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ/ପାହାଡ଼ିଆ ରାଜ୍ୟରେ 2 ହେକ୍ଟର)।

“Assistance of Rs. 9000/Demonstration (1.0 ha each) will be provided of which Rs.1000/ - for contingencies like field day, publicity material, POL, visit of scientists etc.”