मुख्यमंत्री ग्रामीण पशुधन उद्योजकता योजना (राज्यस्तरीय) — दुग्धव्यवसाय, शेळी/मेंढी, कुक्कुटपालन, वराहपालन व मुरघास युनिट
Mukhyamantri Gramin Pashudhan Udyojakta Yojana (state-level) — dairy, goat/sheep, poultry, piggery and silage units
सुरू असल्याचे दाखवणारे: राज्यस्तरीय मुख्यमंत्री पशुधन उद्योजकता शासन निर्णयाचे महाराष्ट्र शुद्धिपत्रक दि. 27 ऑग 2026 (27 ऑग, 2026, शासन शुध्दीपत्रक items 1–5 amending paragraph 7 and the selection procedure of the GR of 09.03.2026 (current scheme order))
50% अनुदानासह (SC/ST साठी 75%) मोठी उद्योजकता युनिट: गोठा व उपकरणांसह 5 दुधाळ गायी/म्हशी (₹5,67,590 / ₹8,51,385), 50 + 5 शेळ्या किंवा मेंढ्या (₹5,69,277 / ₹8,53,915), 5,000 अंडी देणाऱ्या कोंबड्या (₹15 लाख / ₹22.5 लाख), 3,000–5,000 ब्रॉयलर, हॅचरी, 5 + 1 वराह युनिट, मुरघास हार्वेस्टर व बेलर (₹13 लाख / ₹19.5 लाख), स्मार्ट कॉलर, आणि पशुधन कर्जावर 4% व्याज सवलत.
- मुख्य लाभ
- 75%खर्चाच्या, जास्तीत जास्त
- घटक
- 9प्रत्येक दस्तऐवजातून वाचलेले
- कोण अर्ज करू शकतो
- सर्वअर्जदार
- शेवटची तारीख
- हंगामी“अर्ज केव्हा करायचा” पाहा
हे किती देते
5 दुधाळ गायी किंवा म्हशी, 3-वर्षांचा विमा (₹5,60,180), गोठा (₹3,00,000) व 3 kW सौरसह साहित्य (₹2,75,000): 50% — ₹11,35,180 चे (₹5,67,590), SC/ST 75% (₹8,51,385).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
अत्यल्प (1 हे. पर्यंत) व लहान (1–2 हे.) भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक व महिला बचत गटांसाठी, किमान 1 एकर (स्वतःची किंवा 5-वर्षांच्या भाडेकराराने) व दुग्ध प्रशिक्षण किंवा 2 वर्षांच्या अनुभवासह. शेड बाबीत शेड, मुरघास बंकर किंवा दोन्ही असू शकतात (शुद्धिपत्रक 27.08.2026); जनावरे राज्यातील मान्यताप्राप्त पैदास फार्म, गोकुळ मिशन फार्म किंवा इतर राज्यांतून खरेदी करता येतात. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“५ दुधाळ गाय / म्हैस पालन प्रकल्पाद्वारे उद्योजकता विकास योजना — प्रकल्पाची एकूण किंमत -रु. ११,३५,१८०/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु. ५,६७,५९०/-) ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु. ८,५१,३८५/-)”50 शेळ्या/मेंढ्या + 5 बोकड/नर मेंढे, 3-वर्षांचा विमा, शेड (₹2,00,000), कडबा कुट्टी यंत्र (₹30,000) व 3 kW सौर (₹1,32,000): 50% — ₹11,38,554 चे (₹5,69,277), SC/ST 75% (₹8,53,915).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
शेळ्या/मेंढ्यांची किंमत ₹12,000 व बोकड/मेंढ्यांची ₹15,000,, 1–3 वर्षे वयाचे, आधी पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी मेंढी व शेळी विकास महामंडळाकडून खरेदी करायचे (किंवा त्यांच्या अनुपलब्धता प्रमाणपत्रावर इतरत्र). दुग्ध युनिटप्रमाणेच जमीन व प्रशिक्षणाच्या अटी. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“शेळी मेंढी पालन प्रकल्पाद्वारे उद्योजकता विकास योजना — ५०+५ शेळी /मेंढी … प्रकल्पाची एकूण किंमत - रु.११,३८,५५४/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु. ५,६९,२७७/-) ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु. ८,५३,९१५/-)”एक दिवसाची 5,000 अंडी देणाऱ्या कोंबडीची पिल्ले (वर्षाला 200+ अंडी), एका महिन्याचे खाद्य, ₹15 लाखांपर्यंत शेड, साहित्य व 3 kW सौर: 50% — ₹30,00,000 चे (₹15,00,000), SC/ST 75% (₹22,50,000).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
सर्व प्रवर्गांसाठी खुले — अत्यल्प व लहान भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक, सुशिक्षित बेरोजगार व महिला गट — किमान 20 गुंठे जमीन (स्वतःची किंवा 5-वर्षांच्या भाडेकराराने) व 2 वर्षांचा कुक्कुटपालन अनुभव किंवा प्रशिक्षणासह. पहिल्या हप्त्यासाठी बँकेचा कर्ज मंजुरी आदेश लागतो. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“अंडी देणाऱ्या सुधारित कुक्कुट / देशी पक्षांचे वाटप … प्रकल्प एकूण किंमत - रु.३०,००,०००/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु. १५,००,०००/-) ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी- ७५ टक्के (रु. २२,५०,०००/-)”ब्रॉयलर युनिट (प्रति पक्षी 1.2 चौ. फूट शेड व प्रति चौ. फूट ₹250, खाद्य/पाण्याची भांडी प्रति पक्षी ₹50, सौर): 3,000 पक्षी ₹12,00,000 किंवा 5,000 पक्षी ₹19,00,000 — 50% (₹6,00,000 / ₹9,50,000), SC/ST 75% (₹9,00,000 / ₹14,25,000).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
अंडी देणाऱ्या कोंबड्यांच्या युनिटसारखीच पात्रता (20 गुंठे, अनुभव किंवा प्रशिक्षण, बँक कर्ज संमती). दुसऱ्या योजनेत सौर मदत घेतली असल्यास सौर बाबीला परवानगी नाही. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“पशुपालक/शेतकऱ्यांना देशी/ सुधारित मासंल कुक्कुट 3000 ते 5000 पर्यंत पक्षांच्या संगोपनाद्वारे उद्योजकता विकास — प्रकल्पाची एकूण किंमत-३००० पक्षी- रु. १२,००,०००/- ; ५००० पक्षी- रु. १९,००,०००/-”दर आठवड्याला 1,000 अंड्यांसाठी इन्क्युबेटर व हॅचर (₹2,08,000) आणि 3 kW सौर (₹1,32,000): ₹3,40,000 च्या 50% (₹1,70,000), SC/ST 75% (₹2,55,000).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
2 वर्षांचा कुक्कुटपालन अनुभव किंवा प्रशिक्षण असलेले भूमिहीन, अत्यल्प व लहान भूधारक शेतकरी, सुशिक्षित बेरोजगार व महिला गटांसाठी खुले; निवडीनंतर दोन महिन्यांत हॅचरी सुरू झाली पाहिजे. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“१००० प्रति आठवडा अंडी उबवणी क्षमतेच्या संयंत्राचा (Incubator, Hatcher) पुरवठा — एकूण किंमत ३,४०,०००/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु.१,७०,०००/-) ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु. २,५५,०००/-)”5 माद्या डुकरे + 1 नर डुकर (₹22,500 / ₹25,000), 3-वर्षांचा विमा व GST (₹1,58,187) आणि शेड व साहित्य (₹50,000): 50% — ₹2,08,187, चे, SC/ST 75%.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
13.04.2026 च्या पूरक शासन निर्णयाने BPL, भूमिहीन, अत्यल्प व लहान भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक, सुशिक्षित बेरोजगार व महिला गटांसाठी जोडले; 1–2 वर्षे वयाच्या सुधारित किंवा विदेशी जाती (यॉर्कशायर, हॅम्पशायर, लँडरेस); डुकरे मोकाट सोडू नयेत. 4% व्याज सवलत वराहपालन कर्जालाही लागू (परिच्छेद 6). सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“५+१ वराह गट वाटप … एकूण प्रकल्प किंमत रु. 2,08,187/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - 50 टक्के ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - 75 टक्के”सायलेज हार्वेस्टर (एकाच वेळी 4 ओळी) व सायलेज बेलर, खर्च ₹26,00,000 पर्यंत: 50% (₹13,00,000), SC/ST 75% (₹19,50,000).
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
तुमच्याकडे किमान 10 मोठी जनावरे किंवा 100 शेळ्या/मेंढ्या आणि किमान 50 hp चा स्वतःचा ट्रॅक्टर असला पाहिजे. 13.04.2026 पासून 50+ सदस्य, ₹5 लाख भागभांडवल, 3 लेखापरीक्षित वर्षे आणि नफा असलेल्या FPO, सहकारी संस्था, ATMA शेतकरी गट, CMRC व UMED महासंघही प्राधान्याने पात्र (पूरक शासन निर्णय परिच्छेद 4). सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून ऑनलाइन, प्रथम-येणाऱ्यास-प्रथम तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्र 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी आणि 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; गेल्या 3 वर्षांत तत्सम केंद्र/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“मुरघास संयंत्र वाटप योजनेद्वारे उद्योजकता विकास करणे — उपकरणाची किंमत रु.२६,००,०००/- च्या मर्यादेत ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु.१३,००,०००/-) ; अनुसुचित जाती /जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु.१९,५०,०००/-)”AI/ML स्मार्ट कॉलर (प्रति गाय किंवा म्हैस ₹5,000) व शेड गेटवे (₹10,000), 5–40 जनावरांसाठी: 50%, प्रति लाभार्थी ₹1,00,000 पर्यंत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
सर्व प्रवर्ग; भारत पशुधनवर नोंदणी केलेल्या किमान 5 स्वतःच्या गायी/म्हशी असाव्यात. प्रति कॉलर फक्त ₹5,000 व गेटवेसाठी ₹10,000 धरा — प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च तुम्हाला भरावा लागतो.
“पशुपालकाकडील गाय/म्हैशीच्या गळयातील सेन्सर/स्मार्ट कॉलर बेल्ट प्रति गाय/ म्हैस रु ५०००/- व एका गोठयासाठी गेटवे रु १०,०००/- (५० टक्के अनुदान तत्वावर) … प्रति लाभार्थी रु. १,००,०००/- च्या मर्यादेत”शेळी, मेंढी, गाय, म्हैस, कुक्कुटपालन (आणि एप्रिल 2026, पासून वराहपालन) युनिट, चारा प्रक्रिया किंवा खाद्य कारखान्यासाठीचे बँक कर्ज वेळेवर फेडा आणि कर्ज पूर्ण फेडल्यानंतर 4 टक्के व्याज परत मिळवा, एकूण ₹4,00,000 पर्यंत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
फक्त त्याच प्रकल्पासाठी दुसरे केंद्रीय किंवा राज्य अनुदान घेतले नसल्यास; कागदपत्रे: बँकेचे प्रकल्प व कर्ज मंजुरी पत्र, नंतर बँकेचे थकबाकी नसल्याचे प्रमाणपत्र.
“शेळी /मेंढी /गाय /म्हैस /कुक्कुटपालन व्यवसायाकरीता प्रकल्पधारकाने वित्तीय संस्थाकडून घेतलेल्या कर्जाची विहीत मुदतीत परतफेड केल्यास व्याज दरात ४ टक्के व्याज सवलत … एकूण रु. ४,००,००० च्या मर्यादेत पुर्ण कर्जाची परतफेड झाल्यानंतर”मला किती मिळू शकते?
Enter प्रकल्प खर्च to see the figure.
अत्यल्प (1 हे. पर्यंत) व लहान (1–2 हे.) भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक व महिला बचत गटांसाठी, किमान 1 एकर (स्वतःची किंवा 5-वर्षांच्या भाडेकराराने) व दुग्ध प्रशिक्षण किंवा 2 वर्षांच्या अनुभवासह. शेड बाबीत शेड, मुरघास बंकर किंवा दोन्ही असू शकतात (शुद्धिपत्रक 27.08.2026); जनावरे राज्यातील मान्यताप्राप्त पैदास फार्म, गोकुळ मिशन फार्म किंवा इतर राज्यांतून खरेदी करता येतात. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
कोण अर्ज करू शकतो
- सर्व अर्जदार
तुम्हाला लागणारी कागदपत्रे
- तुमच्या नावावरील 7/12 उतारा किंवा किमान 5 वर्षांचा नोंदणीकृत भाडेकरार; वनहक्कधारकांसाठी “इतर हक्क” नोंद किंवा अनुसूची “J” प्रमाणपत्र
- शासकीय/निमशासकीय संस्थेचे प्रशिक्षण प्रमाणपत्र (किंवा ते घेण्याचे हमीपत्र), किंवा 2-वर्षांच्या अनुभवाचे प्रमाणपत्र
- दिव्यांग अर्जदारांसाठी UDID कार्ड; बचत गट सदस्यत्व प्रमाणपत्र
- कुक्कुटपालन, सायलेज व व्याज सवलतीसाठी: बँकेचे कर्ज संमती किंवा मंजुरी पत्र
अर्ज कसा करावा
- आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला पशुसंवर्धन आयुक्त अर्ज मागवतील तेव्हा ऑनलाइन अर्ज करा (अंमलबजावणीची कार्यपध्दती ब-1).
- निवडीनंतर गोठा बांधणे, साहित्य खरेदी आणि खरेदी समितीसोबत जनावरे खरेदी करण्यासाठी तुम्हाला सुमारे एक महिना (कुक्कुट शेडसाठी दोन) मिळतो (परिच्छेद 7, अटी व शर्ती).
- जिल्हा उपायुक्तांसोबत संयुक्त नावावर जनावरांचा 3 वर्षांसाठी विमा उतरवा आणि भारत पशुधनवर नोंदणी करा.
- तालुका अधिकारी खरेदी अहवाल पाठवतात; जिल्हा उपायुक्त (पशुसंवर्धन) DBT ने अनुदान देतात.
अर्ज करणे मोफत आहे. तुमच्यासाठी अर्ज करायला कधीही कोणालाही पैसे देऊ नका.
अर्ज केव्हा करायचा
आर्थिक वर्षाच्या सुरुवातीला वर्षातून एकदा ऑनलाइन अर्ज मागवले जातात; निधी न मिळालेले पात्र अर्जदार पुढील वर्षी प्राधान्याने प्रतीक्षा यादीत राहतात.
इतर योजनांसोबत एकत्र लाभ
ही योजना इतर योजनांसोबत एकत्र घेता येते की नाही हे दस्तऐवजांत सांगितलेले नाही. दोन्हींवर अवलंबून राहण्याआधी अंमलबजावणी करणाऱ्या कार्यालयात विचारा.