हे पान इंग्रजीतून AI ने भाषांतरित केले आहे. योजनांची नावे, रकमा आणि दस्तऐवजांतील उद्धृत शब्द जसे छापले तसेच ठेवले आहेत — अर्ज करण्याआधी दस्तऐवजाशी खात्री करा.
खासगी, मोफत मार्गदर्शक — शासकीय वेबसाइट नाही. अर्ज फक्त अधिकृत पोर्टलवरच करा.
गायी, म्हशी, दुग्ध युनिट आणि चारा.
कुक्कुटपालन, शेळीपालन व वराहपालनग्रामीण कुक्कुटपालन पालक फार्म, हॅचरी व मदर युनिटच्या खर्चाचा अर्धा भाग, ₹25 लाखांपर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेकर्जाच्या व्याजात वर्षाला 3% सवलत, 8 वर्षांपर्यंत.
पीक व शेतकरी विमातुमच्या जनावरांचा त्यांच्या बाजारमूल्यासाठी मृत्यूविरुद्ध विमा उतरवण्यासाठी सरकार हप्त्याच्या 85% भरते; तुम्ही 15% भरता. अनुदान प्रति कुटुंब 10 गोवंश युनिटपर्यंत लागू (डुक्कर व सशांसाठी 5; 10 मेंढ्या, शेळ्या, डुक्कर किंवा ससे = 1 गोवंश युनिट).
प्रक्रिया व मूल्यवर्धनगावातील नवीन युनिट: प्रकल्प खर्चाच्या 25% (SC, ST, महिला व इतर विशेष प्रवर्गांसाठी 35%), ₹50 लाखांपर्यंत धरून.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेतुमच्या गायी किंवा म्हशीच्या रेतनासाठी वापरलेल्या लिंग-वर्गीकृत वीर्याच्या खर्चाचा अर्ध्यापर्यंत, जेणेकरून जन्मणाऱ्या सुमारे 10 पैकी 9 वासरे माद्या असतील.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेतुमच्या गायी, म्हशी, मेंढ्या, शेळ्या व डुकरांचे दर सहा महिन्यांनी लाळ्या-खुरकूत रोगाविरुद्ध लसीकरण होते, आणि 4 ते 8 महिन्यांच्या कालवडींचे एकदा ब्रुसेलोसिसविरुद्ध, लस, कानाचा बिल्ला व लसीकरण करणाऱ्याचा खर्च केंद्र देते.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदूध संघाच्या मंजूर प्रकल्पांतर्गत गाव दूध सहकारी संस्था व तिचे बल्क मिल्क कूलर उभारणे: केंद्र खर्चाच्या 50% देते (ईशान्य, डोंगरी भाग व केंद्रशासित प्रदेशांत 75%).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदूध महासंघ, संघ किंवा दूध उत्पादक कंपनीला बँकेच्या खेळत्या भांडवल कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 2% सवलत मिळते, वर्षात जास्तीत जास्त 12 महिन्यांसाठी.
कर्ज व व्याज मदतदुग्ध, कुक्कुट, मधमाशीपालन किंवा इतर संलग्न किंवा बिगरशेती व्यवसायासाठी ₹20 लाखांपर्यंत तारणमुक्त कर्ज; हे परत फेडायचे कर्ज आहे, अनुदान नाही.
उत्पन्न आधारबटाईदारांसह प्रत्येक ग्रामीण लहान किंवा अत्यल्प भूधारक शेतकरी कुटुंबाला वर्षाला ₹4,000 (खरिपापूर्वी ₹2,000 व रब्बीपूर्वी ₹2,000).
प्रक्रिया व मूल्यवर्धननवीन व्यावसायिक कृषी उद्योगाच्या स्थिर भांडवली खर्चाच्या 40%, जमीन वगळून (SC, ST व महिला उद्योजकांसाठी 50%), प्रति कुटुंब ₹1 कोटींपर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेमहिला लाभार्थ्याला 75% अनुदानावर दोन दुधाळ गायी — ती आपत्ती, आग किंवा रस्ते अपघातग्रस्त कुटुंबातील असल्यास, किंवा परित्यक्ता किंवा दिव्यांग असल्यास 90%.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेतुमची निवड झाल्यास आणि तुम्ही किमान एक संकरित गाय, 10 प्रौढ शेळ्या किंवा एक संकरित मादी डुक्कर ठेवल्यास DBT ने ₹6,000.
कुक्कुटपालन, शेळीपालन व वराहपालनवराह, कुक्कुट, शेळी किंवा दुग्ध युनिटच्या खर्चाच्या 50% अनुदान म्हणून, उरलेल्यासाठी बँक कर्ज.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदोन गायींच्या युनिटच्या खर्चाच्या 50%, जास्तीत जास्त ₹1,20,000 (प्रति गाय ₹60,000) वर — ₹60,000 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेतुमच्या दूध उत्पादक सहकारी संस्थेला पुरवलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹5.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे6 महिन्यांपेक्षा जास्त वयाची विमा नसलेली गाय, म्हैस किंवा बैल अपघातात मेल्यास मालकाला ₹15,000.
सेंद्रिय शेती व मृदा आरोग्यएका देशी गायीसाठी दरमहा ₹900 — वर्षाला ₹10,800, दर सहा महिन्यांनी ₹5,400 म्हणून दिले जाते — तुम्ही गाय ठेवून नैसर्गिक शेती करत असेपर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेमहिला बचत गटाच्या मालकीच्या प्रति देशी जनावर ₹5,000.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेलहान व अत्यल्प दूध उत्पादकांसाठी पाच जनावरांच्या दुग्ध फार्मच्या प्रकल्प खर्चाच्या 25%.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेतुमच्या मिनी डेअरी कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 4% सवलत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदारिद्र्यरेषेखालील दूध उत्पादकांना पशुखाद्याच्या प्रत्येक किलोवर ₹2 सवलत, दररोज 3 किलो, 300 दिवसांसाठी — प्रति जनावर वर्षाला ₹1,800.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेपात्र ग्रामीण महिलांना मोफत दुधाळ गायी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेलागवड बागा व फळबागांत आंतरपीक म्हणून चारा घेतल्यास प्रति एकर ₹3,000 (2025-26 दर).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेआविन सहकारी संस्थेला घातलेल्या दुधावर प्रति लिटर ₹3 जास्त.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदूध संस्थेचे सदस्य नसलेल्या शेतकऱ्यांसाठी संकरित कालवडींच्या संतुलित खाद्याच्या किमतीच्या 75%.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदुग्ध सहकारी संस्थेमार्फत RCDF जिल्हा दूध संघाला पुरवलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹5.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे2 पर्यंत दुधाळ गायी किंवा म्हशींसाठी एका वर्षाचा मोफत विमा, प्रत्येकीचे मूल्य दैनिक दुधाच्या प्रति लिटर ₹3,000 (गाय) किंवा ₹4,000 (म्हैस), प्रति जनावर ₹40,000 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेलिंगनिश्चित वीर्याने केलेल्या पहिल्या 2 रेतनांपैकी प्रत्येकावर 75% अनुदान.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेएका वर्षासाठी ₹1,00,000 पर्यंत कर्ज — गाय/म्हैस गोठा, पाण्याची डोणी, किंवा दूध, चारा व खाद्य उपकरणांसाठी — वेळेवर फेडल्यास शून्य व्याज.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेप्रौढ मादी दुधाळ गाय किंवा म्हशीसाठी राज्य विमा हप्त्याच्या 85% भरते; राज्याचा वाटा पाहण्यासाठी विमा हप्ता भरा.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगाय किंवा म्हशीतील ET-IVF द्वारे प्रत्येक गर्भधारणेसाठी ₹10,000; इतर कोणतीही अतिरिक्त मदत नाही.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेअनुसूचित जमातीचे पशुपालक: पाण्याची टाकी, गव्हाण व 7-लिटर बादलीसह दोन जनावरांच्या गोठ्याच्या खर्चाच्या 90%, ₹36,000 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेयुनिट 1 — पशुखाद्य: खर्चाच्या 100%, ₹4,000 पर्यंत (सुमारे 150 किलो).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगाव दूध सहकारी संस्थेसाठी दूधघर/गोदाम: खर्चाच्या 50%, ₹10,00,000 पर्यंत धरून — संस्थेच्या आयुष्यात एकदा जास्तीत जास्त ₹5,00,000,.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे5 HP पर्यंत कडबा कुट्टी यंत्र: खरेदी किमतीच्या 75%, जास्तीत जास्त ₹18,000 — पाच वर्षांतून एकदा.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेचारा उत्पादन युनिटच्या खर्चाच्या 90%, ₹1,50,000 (एक हेक्टर) पर्यंत गृहीत धरून — जास्तीत जास्त ₹1,35,000; ₹15,000 तुम्ही मजुरीच्या स्वरूपात उचलता.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगजराज (हायब्रिड नेपियर) ठोंबांच्या खर्चाच्या 90%, प्रति लाभार्थी जास्तीत जास्त ₹4,500, वर्षातून एकदा.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदुधाळ गाय, म्हैस किंवा उंट: प्रत्येकी ₹37,500, प्रति कुटुंब 3 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेNABARD युनिट खर्च व कर्ज यांपैकी कमी रकमेवर कर्जाचे संपूर्ण व्याज (बँक दर, वर्षाला 12% पर्यंत मर्यादित), परतफेड होईपर्यंत किंवा 5 वर्षांसाठी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेजनावरे खरेदी कर्जावर वर्षाला 7.5% व्याज मदत, 5 वर्षांसाठी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगाय खरेदी कर्जावर वर्षाला 7.5% व्याज मदत, 5 वर्षांसाठी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेवासराच्या खाद्य गरजेच्या निम्मे (अंदाजे ₹30,000) — प्रति वासरू जास्तीत जास्त ₹15,000, खाद्याच्या स्वरूपात, प्रति कुटुंब वर्षाला एक वासरू.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे5 दुधाळ गायी किंवा म्हशी, 3-वर्षांचा विमा (₹5,60,180), गोठा (₹3,00,000) व 3 kW सौरसह साहित्य (₹2,75,000): 50% — ₹11,35,180 चे (₹5,67,590), SC/ST 75% (₹8,51,385).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेचारा बियाणे किंवा ठोंब: 100%, ₹4,000 पर्यंत, वैयक्तिक शेतकऱ्यासाठी 1 हेक्टरसाठी (शेतकरी गटांसाठी 5 हेक्टर व ₹20,000 पर्यंत), वस्तुरूपात दिले जाते.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगोठा: योजनेत खरेदी केलेल्या प्रति जनावर ₹25,920 (80% — 5.4 चौ.मी. चे, ₹6,000/चौ.मी. दराने), 20 जनावरांपर्यंत (₹5,18,400), जनावरे खरेदी केल्यानंतर दिले जाते.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे75% — ₹52,800 अंदाजित खर्चाचे, मादी वासरू 27 महिन्यांचे होईपर्यंत संगोपनासाठी (₹39,600), तिमाहीनिहाय दिले जाते; SC व ST कुटुंबांसाठी 100% (₹52,800).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे25% — प्रकल्प खर्चाचे (SC/ST 33%), 25 जनावरांच्या प्रत्येक युनिटसाठी — युनिट खर्च देशी गायींसाठी ₹36 लाख, संकरित गायी किंवा म्हशींसाठी ₹42 लाख — 8 युनिटपर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदुग्ध प्रकल्प खर्चाच्या 25% मार्जिन मनी, जास्तीत जास्त ₹1,50,000 (प्रकल्प ₹10 लाखांपर्यंत धरून).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे2 गायी (युनिट खर्च ₹1,74,000): SC/ST/EBC साठी ₹1,30,500, इतरांसाठी ₹87,000. गोठ्यासह 4 गायी (₹3,90,400): ₹2,92,800 किंवा ₹1,95,200.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे2 देशी गायी (युनिट खर्च ₹2,42,000): SC/ST/EBC साठी ₹1,81,500, इतरांसाठी ₹1,21,000. गोठ्यासह 4 देशी गायी (₹5,20,000): ₹3,90,000 किंवा ₹2,60,000.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे1 म्हैस (₹1,21,000): SC/ST/EBC साठी ₹90,750, इतरांसाठी ₹60,500. 2 म्हशी (₹2,42,000): ₹1,81,500 किंवा ₹1,21,000.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगो-पालन (1+1 गायी): 60% (SC/ST/महिला/दिव्यांग/तृतीयपंथींसाठी 70%) — शेडसह ₹2,30,400 चे किंवा शेडशिवाय ₹1,80,000 चे — ₹1,38,240 / ₹1,61,280 किंवा ₹1,08,000 / ₹1,26,000.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेमोफत चारा बियाणे मिनीकिट: खरीप 3 किलो मका + 1 किलो चवळी, रब्बी 3 किलो ओट + 1 किलो बरसीम; प्रति 0.25 एकर एक किट, प्रति शेतकरी 1 ते 20 किट.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेसंस्थेत घातलेल्या मंदीच्या हंगामातील दुधावर, 60–89 दिवस दूध घातल्यास प्रति लिटर ₹1, प्रत्येक 30-दिवसांच्या टप्प्यासाठी ₹1 ने वाढत, 180 किंवा जास्त दिवसांसाठी प्रति लिटर ₹5 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे1,400 किलो वासरू खाद्य खर्चाच्या 50% मध्ये 8 टप्प्यांत, ₹15,000, किमतीचा मोफत 2-वर्षांचा विमा, मोफत जंतनिर्मूलन व लसीकरण — वर्षाला 2 पर्यंत संकरित किंवा 4 पर्यंत देशी/श्रेणीकृत वासरांसाठी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेराज्य हप्त्याच्या 85% भरते (1 वर्षासाठी विमा रकमेच्या 2.65%, 2, साठी 4.505%, 3 साठी 6.36%); तुम्ही 15% भरता.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेओडिशाबाहेरून खरेदी केलेल्या जनावरांसाठी पात्र जनावर खर्चाच्या (MKUY नुसार ठरलेल्या) अतिरिक्त 15%, MKUY च्या 40% / 50% भांडवली अनुदानाशिवाय.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेगोशाळा उभारण्यासाठी ₹1,00,000 अनुदान.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेनोंदणीकृत सहकारी संस्थेमार्फत घातलेल्या प्रत्येक लिटरसाठी ₹5, दरमहा 900 लिटरपर्यंत — दरमहा जास्तीत जास्त ₹4,500.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेयुनिट खर्चाच्या 30% सरकारी अनुदान — ₹1,64,78,661 युनिटवर जास्तीत जास्त ₹49,43,598 — अधिक ₹10,000 प्रशिक्षण खर्च.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेयुनिट खर्चाच्या 45% आधीच दिले जाणारे राज्य अनुदान: ₹5 लाखांच्या दुग्ध, वराह किंवा कुक्कुट युनिटसाठी ₹2.25 लाख, ₹6 लाखांच्या मिथुन युनिटसाठी ₹2.70 लाख, ₹15 लाखांच्या कुक्कुट उद्योग युनिटसाठी ₹6.75 लाख.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेवन्य प्राण्याने मारलेल्या प्रत्येक जनावरासाठी ठराविक रक्कम: गाय किंवा बैल ₹24,000, म्हैस ₹25,000, वासरू ₹10,000, शेळी ₹12,000, मेंढी ₹20,000, डुक्कर ₹12,000, तट्टू ₹15,000, याक किंवा झो ₹30,000, कोंबडी प्रति किलो ₹350.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेविभागाच्या फार्मवरून देशी जातीचे मादी वासरू, कालवड, गाय किंवा म्हैस तिच्या पुस्तकातील किमतीच्या 25% मध्ये खरेदी करा.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेवैयक्तिक दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यासाठी प्रति गाय युनिट ठराविक अनुदान: ₹30,000 (1 गाय), ₹60,000 (2 गायी), ₹1,50,000 (5 गायी), ₹3,80,000 (10-गायींचे फार्म), ₹7,60,000 (20-गायींचे फार्म) किंवा ₹4,64,000 (क्षीर युवा 10-गायींचे स्मार्ट फार्म).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेहायब्रिड नेपियर चाऱ्यासाठी प्रति हेक्टर ₹38,000 — ₹18,750 रोख (प्रति सेंट ₹75) अधिक ₹19,250 किमतीचे ठोंबे मोफत — किमान 20 सेंटच्या प्लॉटवर.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदूध संस्थेत खरेदी केलेल्या हिरव्या गवत, द्विदल चारा किंवा सायलेजच्या प्रत्येक किलोवर ₹3 सवलत, ₹5,000 पर्यंत.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेनोंदणीकृत प्रत्येक वासरासाठी ₹12,500 पर्यंत सरकारी मदत (दरमहा अर्ध्या किमतीत खाद्य, विमा, जंतनाशके, खनिजे व लसी); शेतकरी तेवढीच ₹12,500 रक्कम घालतो.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेबँक कर्जावर 4 किंवा 10 दुधाळ जनावरांची डेअरी: जनावरांच्या खर्चाच्या 25%, प्रत्येक जनावराची किंमत त्याच्या जाती व दूध उत्पादनाच्या तक्त्यातील खर्चापेक्षा जास्त धरली जात नाही.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे15 माद्या व 1 नराचे मेंढी किंवा शेळी युनिट: खर्चाच्या 90%, ₹98,000 पर्यंत धरून — जास्तीत जास्त ₹88,200.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे18–22 किलो कमाल दूध देणारी मुर्रा म्हैस: ₹20,000; 22–25 किलोपेक्षा जास्त: ₹30,000; 25 किलोपेक्षा जास्त: ₹40,000.
कुक्कुटपालन, शेळीपालन व वराहपालनपरित्यक्ता, विधवा, निराधार, एकल किंवा आपत्तीग्रस्त महिला: शेळी युनिट (3 माद्या + 1 नर) ₹35,000, किमतीचे, पूर्ण खर्च राज्याचा.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेयादीतील दुग्ध, खेचर, मेंढी/शेळी, डुक्कर किंवा कुक्कुटपालन युनिटसाठीच्या बँक कर्जावरील व्याजाचे 90% राज्य भरते.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेनोंदणीकृत सहकारी संस्थेला घातलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹6 (2026-27 पूर्वी ₹3).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेदोन गायींचे युनिट (सुमारे ₹2 लाख): तुम्ही खर्च केलेल्या रकमेच्या 40%, जास्तीत जास्त ₹80,000.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेजात व दैनिक दुधानुसार प्रति गाय रोख बक्षीस: पहिल्या निकषावर ₹10,000, उच्च निकषापेक्षा जास्त असल्यास ₹15,000; जास्तीत जास्त दोन गायी.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरे25-गायींचे युनिट: 50% — ₹62,50,000 चे (₹31,25,000), किंवा ₹61,00,000 चे, 5 गंगातिरी गायींसह (₹30,50,000).
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेसंगोपन केलेल्या प्रति कालवड ₹50,000, गोठ्यासह — 20-कालवडी युनिटसाठी ₹10 लाख.
दुग्धव्यवसाय व गुरेढोरेनिवास, भोजन व दैनिक भत्त्यासह दोन आठवड्यांचे मोफत दुग्ध प्रशिक्षण (प्रति प्रशिक्षणार्थी ₹5,000, खर्च राज्याचा).
या प्रकारच्या कामासाठी सध्या सुरू असलेली कोणतीही योजना देत असलेला खर्चाचा सर्वाधिक वाटा, अर्जदारानुसार. तरीही रक्कम प्रत्येक योजनेच्या खर्चाच्या प्रमाणाने मर्यादित असते.
सुका चारा, मुरघास, TMR किंवा चारा ठोकळा युनिटच्या खर्चाच्या निम्मे, ₹50 लाखांपर्यंत.
बेलर, ठोकळा व TMR यंत्रे, चारा कापणी यंत्रे व हेवी-ड्यूटी कडबा कुट्टी यांसारख्या यंत्रसामग्रीचा समावेश (परिशिष्ट VII). उरलेल्या खर्चासाठी AHIDF अंतर्गत कर्ज मिळू शकते. खेळते भांडवल, खाजगी वाहन, जमीन खरेदी किंवा जमीन भाडे/भाडेपट्ट्यासाठी अनुदान नाही. SIDBI मार्फत तुमच्या कर्ज देणाऱ्या बँकेला दोन समान हप्त्यांत दिले जाते — पहिला बँकेने कर्जाचा पहिला हप्ता दिल्यानंतर (किंवा तुम्ही स्वतःच्या वाट्यातून 25% खर्च केल्यानंतर), दुसरा प्रकल्प पूर्ण झाल्यावर.
“50% of the total project cost with subsidy up to Rs. 50 lakhs will be provided to the beneficiaries through State Implementing Agencies in two equal instalments as per scheme guidelines.”चारा बियाणे प्रक्रिया व प्रतवारी संयंत्र उभारणी किंवा आधुनिकीकरणाच्या खर्चाचा अर्धा भाग, ₹50 लाखांपर्यंत.
खाजगी कंपन्या, बचत गट, FCO, JLG, FPO, सहकारी संस्था व कलम 8 कंपन्यांसाठी — व्यक्तींचा उल्लेख नाही. उरलेल्या खर्चासाठी AHIDF अंतर्गत कर्ज मिळू शकते (परिशिष्ट VIII मधील यादी). खेळते भांडवल, खाजगी कार, जमीन, जमीन भाड्याने किंवा भाडेपट्ट्याने घेणे व कार्यालयीन जागेसाठी अनुदान नाही. SIDBI मार्फत तुमच्या कर्ज देणाऱ्या बँकेला दोन समान हप्त्यांत दिले जाते.
“50% of the total project cost with subsidy up to Rs. 50 lakh will be provided to the beneficiaries through State Implementing Agencies in two equal instalments as per scheme guidelines.”मान्यताप्राप्त बियाणे संस्थेसाठी तुम्ही पिकवलेल्या मूलभूत (ब्रीडर) चारा बियाण्यासाठी प्रति किलो ₹187.50 (₹250 पर्यंतच्या 75%).
तुम्ही स्वतः अर्ज करत नाही: NLM अंतर्गत मान्यताप्राप्त बियाणे संस्था (ICAR, NSC, NAFED, IFFCO, KRIBHCO, राज्य बियाणे महामंडळे, दुग्ध सहकारी संस्था…) तुम्हाला काम देते, आणि "अनुदानाच्या 75% रक्कम शेतकऱ्यांना द्यायची आणि 25% बीजोत्पादक संस्थेने ठेवायची". दोन हप्त्यांत दिले जाते — मंजुरीनंतर आणि बियाणे तयार होऊन स्व-प्रमाणित झाल्यानंतर.
“Cost which will be assisted for productions of various category of seeds are as under: … Breeder Seed up to Rs.250/kg … When farmers are engaged by the seed producing agencies in the Fodder seed production activity, 75% of the subsidy to be passed on to the farmers and 25%should be kept by the seed producing agency to meet expenditure including certification cost.”मान्यताप्राप्त बियाणे संस्थेसाठी तुम्ही पिकवलेल्या पायाभूत चारा बियाण्यासाठी प्रति किलो ₹112.50 (₹150 पर्यंतच्या 75%).
तुम्ही स्वतः अर्ज करत नाही: NLM अंतर्गत मान्यताप्राप्त बियाणे संस्था (ICAR, NSC, NAFED, IFFCO, KRIBHCO, राज्य बियाणे महामंडळे, दुग्ध सहकारी संस्था…) तुम्हाला काम देते, आणि "अनुदानाच्या 75% रक्कम शेतकऱ्यांना द्यायची आणि 25% बीजोत्पादक संस्थेने ठेवायची". दोन हप्त्यांत दिले जाते — मंजुरीनंतर आणि बियाणे तयार होऊन स्व-प्रमाणित झाल्यानंतर.
“Cost which will be assisted for productions of various category of seeds are as under: … Foundation Seed up to Rs.150 /Kg … When farmers are engaged by the seed producing agencies in the Fodder seed production activity, 75% of the subsidy to be passed on to the farmers and 25%should be kept by the seed producing agency to meet expenditure including certification cost.”मान्यताप्राप्त बियाणे संस्थेसाठी तुम्ही पिकवलेल्या प्रमाणित चारा बियाण्यासाठी प्रति किलो ₹75.00 (₹100 पर्यंतच्या 75%).
तुम्ही स्वतः अर्ज करत नाही: NLM अंतर्गत मान्यताप्राप्त बियाणे संस्था (ICAR, NSC, NAFED, IFFCO, KRIBHCO, राज्य बियाणे महामंडळे, दुग्ध सहकारी संस्था…) तुम्हाला काम देते, आणि "अनुदानाच्या 75% रक्कम शेतकऱ्यांना द्यायची आणि 25% बीजोत्पादक संस्थेने ठेवायची". दोन हप्त्यांत दिले जाते — मंजुरीनंतर आणि बियाणे तयार होऊन स्व-प्रमाणित झाल्यानंतर.
“Cost which will be assisted for productions of various category of seeds are as under: … Certified Seed up to Rs. 100/Kg … When farmers are engaged by the seed producing agencies in the Fodder seed production activity, 75% of the subsidy to be passed on to the farmers and 25%should be kept by the seed producing agency to meet expenditure including certification cost.”किमान 60% — हेक्टरी ₹55,000 चे (₹33,000) — तुमच्या स्वतःच्या शेतात बहुवार्षिक चारा गवते, शेंगावर्गीय पिके किंवा झाडे 3 वर्षे घेण्यासाठी.
वैयक्तिक शेतकऱ्यांसाठी प्रमाण प्रकल्प कालावधीसाठी हेक्टरी ₹55,000 (बियाणे, खत/शेणखत, मशागत, इतर). सामान्य राज्यांसाठी आम्ही 60% केंद्राचा वाटा दाखवतो; उरलेले 40% राज्य देऊ शकते, तुम्हाला भरायला सांगू शकते, किंवा तुमच्यासोबत वाटून घेऊ शकते (उपक्रम IV, बाब 3). ईशान्य व हिमालयीन राज्ये आणि विधिमंडळ असलेल्या केंद्रशासित प्रदेशांत केंद्राचा वाटा 90%, विधिमंडळ नसलेल्या केंद्रशासित प्रदेशांत 100% — दस्तऐवजात ती राज्ये नमूद नाहीत, म्हणून आम्ही तो आपोआप लागू करत नाही. व्यक्तींचे प्रस्ताव किमान 1 हे. चे असावेत; जमीन 3 वर्षे गवताखाली ठेवण्याचा करार तुम्ही करता, नाहीतर संपूर्ण मदत परत करावी लागते. राज्य पशुसंवर्धन विभागामार्फत अर्ज करा.
“(In rupees per ha. for project tenure) … Individual farmers … Grand Total 125000 110000 90000 75000 55000 … Note a) Central assistance will be provided out of above rates for one hectare as 60% for normal states, 90% for NER, Himalayan States and UTs with Legislature and 100% for UTs without legislature.”दुग्ध प्रक्रिया किंवा दुग्धजन्य पदार्थ कारखान्यासाठीच्या कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 3% सवलत, 8 वर्षांपर्यंत.
नवीन किंवा विस्तारित दूध प्रक्रिया व पॅकेजिंग; आइसक्रीम, चीज, UHT, फ्लेवर्ड दूध, दूध व व्हे पावडर युनिट; दुग्ध उपकरणे निर्मिती; आणि 2024 च्या पुरवणीपासून बल्क व्हेंडिंग, पार्लर, शीतगृह, शीतवाहने/इन्सुलेटेड टँकर, संशोधन प्रयोगशाळा व दुग्ध संयंत्रासाठी अपारंपरिक ऊर्जा यांचा समावेश (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 6.1). दूध सहकारी संस्थाही पात्र आहेत (कलम 4(f)), पण येथे फक्त-दुग्ध असा वर्ग नाही, म्हणून सहकारी संस्था पात्र दाखवल्या जात नाहीत (प्रत्यक्षापेक्षा कमी). प्रत्येक AHIDF उपक्रमासारखाच लाभ: व्याजात वर्षाला 3% सूट, 8 वर्षांपर्यंत (2-वर्षांच्या स्थगिती कालावधीसह), खाते NPA नसेपर्यंत कर्जदात्याला दिली जाते; प्रकल्प खर्चाच्या 90% पर्यंत कर्ज (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 8.1, 13.2). जमीन, खेळते भांडवल, प्रारंभपूर्व खर्च, बांधकाम काळातील व्याज, जुनी मालमत्ता किंवा खाजगी वाहनांवर नाही. एका प्रकल्पाला हे एकदाच मिळते, आणि इतर केंद्रीय/राज्य व्याज सवलतीसोबत नाही (कलम 14).
“(i) Dairy processing and value addition infrastructure … 9.1.2 … Henceforth new sanction made after 1.04.2024 will avail 3% Interest Subvention under the new realigned AHIDF Scheme.”पशुखाद्य, TMR ठोकळा, बायपास प्रोटीन, खनिज मिश्रण किंवा मुरघास कारखान्यासाठीच्या कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 3% सवलत, 8 वर्षांपर्यंत.
लहान, मध्यम व मोठे खाद्य कारखाने, टोटल मिक्स्ड रेशन ठोकळा युनिट, बायपास प्रथिने, खनिज मिश्रण व समृद्ध मुरघास युनिट, खाद्य परीक्षण प्रयोगशाळा व पूरक/प्रीमिक्स कारखाने यांचा समावेश (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 6.3). प्रत्येक AHIDF उपक्रमासारखाच लाभ: व्याजात वर्षाला 3% सूट, 8 वर्षांपर्यंत (2-वर्षांच्या स्थगिती कालावधीसह), खाते NPA नसेपर्यंत कर्जदात्याला दिली जाते; प्रकल्प खर्चाच्या 90% पर्यंत कर्ज (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 8.1, 13.2). जमीन, खेळते भांडवल, प्रारंभपूर्व खर्च, बांधकाम काळातील व्याज, जुनी मालमत्ता किंवा खाजगी वाहनांवर नाही. एका प्रकल्पाला हे एकदाच मिळते, आणि इतर केंद्रीय/राज्य व्याज सवलतीसोबत नाही (कलम 14).
“(iii) Animal Feed Plant … 9.1.2 … Henceforth new sanction made after 1.04.2024 will avail 3% Interest Subvention under the new realigned AHIDF Scheme.”गाय/म्हैस जात वाढवणारे फार्म, IVF केंद्र किंवा लिंगनिश्चित वीर्य प्रयोगशाळेसाठीच्या कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 3% सवलत, 8 वर्षांपर्यंत.
गायी व म्हशींसाठी: IVF केंद्रे, लिंगवर्गीकृत वीर्य प्रयोगशाळा (वर्षाला किमान 5 लाख मात्रा) व जात संवर्धन फार्म — शेड, चारा गोदामे, ट्रॅक्टर/बेलर/मुरघास यंत्रे, पैदाशीची जनावरे, IVF/वीर्य, दूध उपकरणे व पहिल्या वर्षाचे खाद्य (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 6.4.1). प्रत्येक AHIDF उपक्रमासारखाच लाभ: व्याजात वर्षाला 3% सूट, 8 वर्षांपर्यंत (2-वर्षांच्या स्थगिती कालावधीसह), खाते NPA नसेपर्यंत कर्जदात्याला दिली जाते; प्रकल्प खर्चाच्या 90% पर्यंत कर्ज (मार्गदर्शक सूचना 3.0, कलम 8.1, 13.2). जमीन, खेळते भांडवल, प्रारंभपूर्व खर्च, बांधकाम काळातील व्याज, जुनी मालमत्ता किंवा खाजगी वाहनांवर नाही. एका प्रकल्पाला हे एकदाच मिळते, आणि इतर केंद्रीय/राज्य व्याज सवलतीसोबत नाही (कलम 14).
“(iv) Breed Improvement technology and Breed Multiplication Farm … 9.1.2 … Henceforth new sanction made after 1.04.2024 will avail 3% Interest Subvention under the new realigned AHIDF Scheme.”तुमच्या गायी किंवा म्हशीच्या रेतनासाठी वापरलेल्या लिंग-वर्गीकृत वीर्याच्या खर्चाचा अर्ध्यापर्यंत, जेणेकरून जन्मणाऱ्या सुमारे 10 पैकी 9 वासरे माद्या असतील.
विभागाची 2026-27 साठीची प्रशासकीय मान्यता (एप्रिल 2026, संग्रहित) 30 सप्टेंबर 2026 पर्यंत किंवा 16व्या वित्त आयोग चक्रासाठी योजनेला मंजुरी मिळेपर्यंत अंमलबजावणी समाविष्ट करते, ₹800 कोटींसह; तुमच्या जिल्ह्यात हा घटक सुरू आहे का ते राज्य पशुधन विकास मंडळ किंवा दूध संघाला विचारा.
“3. Funding Pattern — All the components of Scheme will be implemented on 100% grant-in-aid basis except the components of: i) promoting sex sorted semen under the component assistance upto 50% of the cost of sex sorted semen will be made available to participating farmers;”तुमच्या गायी, म्हशी, मेंढ्या, शेळ्या व डुकरांचे दर सहा महिन्यांनी लाळ्या-खुरकूत रोगाविरुद्ध लसीकरण होते, आणि 4 ते 8 महिन्यांच्या कालवडींचे एकदा ब्रुसेलोसिसविरुद्ध, लस, कानाचा बिल्ला व लसीकरण करणाऱ्याचा खर्च केंद्र देते.
मार्गदर्शक सूचनांमध्ये “मोफत” अशी ओळ छापलेली नाही; त्या म्हणतात की केंद्र लस खरेदी करते आणि लसीकरण करणाऱ्याला पूर्ण मोबदला देते. 4 महिन्यांखालील वासरे, आजारी जनावरे आणि गर्भधारणेच्या शेवटच्या टप्प्यातील जनावरे एका फेरीत वगळली जातात (कलम 2.4.6); पहिल्यांदा लस दिलेल्या वासरांना एका महिन्यानंतर बूस्टर डोस मिळतो (कलम 2.2 ii).
“2.1. Salient features — In this component Government of India, centrally procure and supply FMD and Brucellosis vaccines and ear tags to States & UTs after quality control testing to ensure uniform quality. In addition to above, 100% financial assistance is provided to States for the following: - • Procurement of Vaccination accessories • Providing remuneration to vaccinators for vaccination and ear tagging and uploading the data on Bhart Pashudhan Portal; … 2.3. Funding pattern — Under NADCP 100% funding (100:0 sharing pattern) from the central government is provided for conducting vaccination program against FMD and Brucellosis”1962 वर कॉल करा आणि कॉल सेंटरमधील पशुवैद्यकाला तातडीचे वाटल्यास पशुवैद्यक, पॅरा-व्हेट व औषधांसह व्हॅन तुमच्या फार्मवर येऊन जनावरावर उपचार करते.
शासन व्हॅनसाठी औषधे, शस्त्रक्रिया साहित्य व इंधन पुरवते (कलम 3.3.2 v); मार्गदर्शक सूचनांत शेतकऱ्यासाठी शुल्क छापलेले नाही, म्हणून तुमचे राज्य शुल्क घेते का ते कॉल सेंटरला विचारा. कॉल सेंटरच्या पशुवैद्यकाला प्रकरण तातडीचे वाटले तरच युनिट पाठवले जाते (कलम 3.3.2 viii).
“3.3.1. Objective — The main objective ESVHD-MVU is to deliver veterinary services at the farmers' at doorstep for emergency treatment of the animals on toll free phone calls from farmers. … Service Delivery: MVUs will provide veterinary services at farmers' doorsteps based on calls received on 1962 toll free number at a State/UT-level Call Centre.”दूध संघाच्या मंजूर प्रकल्पांतर्गत गाव दूध सहकारी संस्था व तिचे बल्क मिल्क कूलर उभारणे: केंद्र खर्चाच्या 50% देते (ईशान्य, डोंगरी भाग व केंद्रशासित प्रदेशांत 75%).
75% दर "डोंगरी भागालाही" लागू आहे, ज्याची यादी मार्गदर्शक सूचनांत नाही; तुम्ही डोंगरी राज्यात असल्यास कोणता दर लागू ते तुमच्या दूध संघाला विचारा. संस्था किंवा कूलरवरील गावपातळीवरील दूध परीक्षण प्रयोगशाळांना (कलम 5.4.1) 50% मिळते (ईशान्य, डोंगरी भाग व केंद्रशासित प्रदेशांत 70%) (कलम 6.1.2.4).
“6.1.2.1. Milk Procurement (Setting up of DCS): For Milk Unions/ Federations of North Eastern Region (NER), Hilly Area & Union Territories (UTs): central assistance would be 75%. For other States: central assistance would be 50% 6.1.2.2. Milk Chilling -Support for Bulk Milk Coolers (BMC): For Milk Unions/ Federations of NER, Hilly Area & UTs: central assistance would be 75%. For other States: central assistance would be 50%”प्रकल्प क्षेत्रातील दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांना शेतकरी समावेश कार्यक्रम व स्वच्छ, आरोग्यदायी दूध उत्पादनाचे प्रशिक्षण मिळते, पूर्ण खर्च केंद्राचा.
“5.6.1. Farmer Induction Programme including Training of farmers in good hygienic practices/ good manufacturing practices … 6.1.2.6. Training & Capacity building: Central assistance would be 100% for all States and UTs”महिला लाभार्थ्याला 75% अनुदानावर दोन दुधाळ गायी — ती आपत्ती, आग किंवा रस्ते अपघातग्रस्त कुटुंबातील असल्यास, किंवा परित्यक्ता किंवा दिव्यांग असल्यास 90%.
आम्ही 75% दाखवतो, बहुतांश महिलांसाठीचा दर. आपत्ती, आग किंवा रस्ते अपघातग्रस्त कुटुंबांतील महिला, परित्यक्ता महिला आणि दिव्यांग महिलांना 90% मिळतात (हिंदी मजकूर, पान xxiv).
“वित्तीय वर्ष 2026–27 में राज्य के आपदा/आगलगी से प्रभावित परिवार की महिला/सड़क दुर्घटना से प्रभावित परिवार की महिला/परित्यक्त महिला/दिव्यांग महिला लाभुकों के लिए 90 प्रतिषत अनुदान एवं शेष सभी महिला लाभुकों के लिए 75 प्रतिषत अनुदान पर दो चरणों में 2 दुधारू गाय उपलब्ध कराया जायेगा।”5, 10 किंवा 20 गायी किंवा म्हशींचे कामधेनू दुग्ध युनिट: SC, ST व दूध सहकारी संस्थांसाठी 75% अनुदान, इतर सर्वांसाठी 50%.
मोठ्या 50-गायींच्या युनिटसाठी दर 33.33% (SC/ST/दूध सहकारी संस्था) व 25% (इतर) पर्यंत खाली येतात. लहान उद्योजक, सुशिक्षित बेरोजगार तरुण, बचत गट सदस्य व प्रगतिशील दूध उत्पादकांसाठी खुले, बँक कर्ज किंवा स्वतःच्या योगदानासह. ताना भगत कुटुंबांना 100% मिळते, 4-गायींच्या युनिटसाठी.
“अनुसूचित जाति/अनुसूचित जनजाति/दूध सहकारी समितियों के लिए 05/10/20 गाय/भैंस इकाई के लिये 75% अनुदान एवं 50 गाय/भैंस इकाई के लिये 33.33% अनुदान तथा अन्य सभी जातियों के लिए 05/10/20 गाय/भैंस इकाई के लिये 50% अनुदान एवं 50 गाय/भैंस इकाई के लिये 25% अनुदान”दोन गायींच्या युनिटच्या खर्चाच्या 50%, जास्तीत जास्त ₹1,20,000 (प्रति गाय ₹60,000) वर — ₹60,000 पर्यंत.
भाषण प्रति गाय ₹60,000 खर्च ठरवते; दोन गायींचे ₹1,20,000 प्रमाण म्हणजे त्याची दुप्पट. त्यात पात्रतेच्या कोणत्याही अटी नाहीत — विभागाकडे विचारा. दूध सहकारी संस्था आणि बचत गटांच्या सदस्यांसाठी सहकार विभागामार्फत 75% अनुदानावर दुभत्या गायींची वेगळी योजना आहे (परिच्छेद 33), तिचा खर्च छापलेला नाही.
“Under Dairy Development it is proposed to distribute 2 Milch cows unit at 50% subsidy (cost of per cow ₹ 60,000) for 1,500 beneficiaries.”तुमच्या दूध उत्पादक सहकारी संस्थेला पुरवलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹5.
फक्त दूध उत्पादक सहकारी संस्थेला दूध पुरवणाऱ्या सदस्यांसाठी; खाजगीरित्या विकलेले दूध धरले जात नाही. रक्कम पाहण्यासाठी तुम्ही पुरवलेले लिटर भरा.
“Incentives for Milk Producers: Members who supply milk to milk producers' cooperatives will receive Rs. 5/- per liter of milk is being given as incentive.”6 महिन्यांपेक्षा जास्त वयाची विमा नसलेली गाय, म्हैस किंवा बैल अपघातात मेल्यास मालकाला ₹15,000.
फक्त विमा नसलेल्या जनावरांसाठी. त्याच पानावरील जुन्या भागात ₹10,000 दाखवले आहेत; 2026-27 च्या भागात ₹15,000, दाखवले आहेत, जे सानुग्रह अनुदान वाढवल्याच्या अर्थसंकल्पीय भाषणातील विधानाशी जुळतात.
“Ex-gratia for accidental death of cattle Uninsured Cows, Buffaloes, Bullocks and Cows above 6 months due to Accidental death Rs. 15,000/- compensation will be distributed to their owners.”महिला बचत गटाच्या मालकीच्या प्रति देशी जनावर ₹5,000.
फक्त महिला बचत गटांसाठी. नमूद जाती: कांगायम, पुलिकुलम, उंबलाचेरी व बरगूर गायी आणि तोडा म्हशी. प्रति गट मर्यादा छापलेली नाही.
“livestock maintenance assistance of Rs.5,000/- per animal will be provided for 5,000 indigenous livestock owned by Women Self-Help Groups.”लहान व अत्यल्प दूध उत्पादकांसाठी पाच जनावरांच्या दुग्ध फार्मच्या प्रकल्प खर्चाच्या 25%.
“500 medium-scale dairy farms, each comprising five milch animals (3+2 model), will be established. Under this scheme, a capital subsidy of 25 per cent of the project cost will be provided. Institutional credit at concessional interest rates will be facilitated for the remaining project cost.”तुमच्या मिनी डेअरी कर्जाच्या व्याजात वर्षाला 4% सवलत.
भाषणात कर्जाची कमाल मर्यादा, युनिटचा आकार किंवा वर्षांची संख्या छापलेली नाही.
“To ensure a stable year-round income for milk producers, an interest subsidy of 4 per cent is being provided for the establishment of 5,000 Mini Dairy units across the State.”दारिद्र्यरेषेखालील दूध उत्पादकांना पशुखाद्याच्या प्रत्येक किलोवर ₹2 सवलत, दररोज 3 किलो, 300 दिवसांसाठी — प्रति जनावर वर्षाला ₹1,800.
फक्त दारिद्र्यरेषेखालील दूध उत्पादकांसाठी. ₹1,800 हा आमचा गुणाकार आहे: छापलेले ₹2/किलो × 3 किलो × 300 दिवस; प्रति कुटुंब जनावरांची मर्यादा छापलेली नाही.
“quality balanced cattle feed will be supplied to eligible milk producers living below the poverty line at a subsidy of Rs.2/- per kilogram, at the rate of 3 kg per animal per day for 300 days.”कालवडीसाठी खनिज मिश्रणाच्या किमतीच्या 50%, एका वर्षासाठी.
“mineral mixture will be supplied for one year at 50 per cent subsidy to 50,000 heifer calves.”पात्र ग्रामीण महिलांना मोफत दुधाळ गायी.
प्रत्येक महिलेला किती गायी मिळतात किंवा “पात्र” कोण हे भाषणात सांगितलेले नाही.
“To further increase milk production and secure the livelihood of women living in rural areas, milch cows will be provided at no cost to 10,000 eligible women every year.”लागवड बागा व फळबागांत आंतरपीक म्हणून चारा घेतल्यास प्रति एकर ₹3,000 (2025-26 दर).
हा 2025-26 चा दर आहे. 2026-27 साठी धोरण टिपणात शेतकऱ्यांच्या 10,000 एकर जमिनीवर ₹7.00 कोटींत हिरव्या चाऱ्याची लागवड नियोजित आहे, पण प्रति एकर दर छापलेला नाही; मजकुरात प्रति शेतकरी एकरांची मर्यादा नाही.
“During 2025–26, fodder intercropping was taken up in 5,000 acres by providing a cultivation incentive of Rs.3,000/- per acre, with total financial assistance of Rs.1.67 crore.”आविन सहकारी संस्थेला घातलेल्या दुधावर प्रति लिटर ₹3 जास्त.
फक्त सहकारी (आविन) जाळ्यामार्फत विकलेल्या दुधासाठी, खाजगी डेअरींना नाही. याशिवाय, जिल्हा संघ कमी उत्पादनाच्या हंगामात लिटरला 40 पैसे ते ₹3 अतिरिक्त खरेदी भाव देतात (4.10) — येथे समाविष्ट नाही.
“Recognising the increase in production costs of the producers and the need to balance the interest of the consumers, the Government of Tamil Nadu provided Milk Procurement Incentive of Rs.3 per litre from 18.12.2023.”दूध संस्थेचे सदस्य नसलेल्या शेतकऱ्यांसाठी संकरित कालवडींच्या संतुलित खाद्याच्या किमतीच्या 75%.
“Action will be taken to distribute feed to 7,500 Milch cattle and calf feed to 2,500 calves under the scheme for the supply of balanced calf feed at 75% subsidy to the non-members of Milk Co-operative Society under SLBP to the Crossbred Heifer Calves.”तुमच्या दूध सहकारी संस्थेमार्फत पुरवलेल्या मुरघासाच्या किमतीच्या 75%.
“Silage will be provided at a 75% subsidy through the Primary Co-operative Milk Producers Association to provide green fodder for livestock.”दुग्ध सहकारी संस्थेमार्फत RCDF जिल्हा दूध संघाला पुरवलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹5.
1 एप्रिल 2022 पासून दर प्रति लिटर ₹5 आहे (योजनेचे पान; 1 फेब्रुवारी 2019 पासून तो प्रति लिटर ₹2 होता). फक्त RCDF शी संलग्न जिल्हा संघांना पुरवलेले दूधच धरले जाते. येथील 100% फक्त प्रति लिटर निश्चित रक्कम दाखवतो.
“मुख्यमंत्री दुग्ध उत्पादक सम्बल योजना के अंतर्गत वर्तमान में 5 रुपये प्रति लीटर अनुदान दिया जा रहा है।”2 पर्यंत दुधाळ गायी किंवा म्हशींसाठी एका वर्षाचा मोफत विमा, प्रत्येकीचे मूल्य दैनिक दुधाच्या प्रति लिटर ₹3,000 (गाय) किंवा ₹4,000 (म्हैस), प्रति जनावर ₹40,000 पर्यंत.
विमा उतरवण्याचे वय: गाय 3–12 वर्षे, म्हैस 4–12 वर्षे. फक्त इतर कोणत्याही योजनेत विमा नसलेली जनावरे.
“गाय (दुधारू): राशि रू. 3000 प्रति लीटर प्रति दिन के आधार पर न्यूनतम कीमत का निर्धारण किया जावेगा, अधिकतम राशि 40,000/- प्रति पशु; भैंस (दुधारू): राशि रू. 4000 प्रति लीटर प्रति दिन के आधार पर …, अधिकतम राशि 40,000/- प्रति पशु”लिंगनिश्चित वीर्याने केलेल्या पहिल्या 2 रेतनांपैकी प्रत्येकावर 75% अनुदान.
भाषणात एका रेतनाचे शुल्क छापलेले नाही; तुमचा दवाखाना जे शुल्क घेतो ते टाका. दरांचा वेगळा विभागीय आदेश आम्हाला सापडला नाही.
“आगामी वर्ष Sex Sorted Artificial Insemination के लिए प्रथम 2 AI पर 75 (पचहत्तर) प्रतिशत अनुदान”लिंगनिश्चित वीर्याने केलेल्या 3-ऱ्या व 4-व्या रेतनावर 50% अनुदान.
“शेष 2 AI तक 50 प्रतिशत अनुदान”एका वर्षासाठी ₹1,00,000 पर्यंत कर्ज — गाय/म्हैस गोठा, पाण्याची डोणी, किंवा दूध, चारा व खाद्य उपकरणांसाठी — वेळेवर फेडल्यास शून्य व्याज.
पात्रता: गायी/म्हशी पाळणारे आणि दूध सहकारी संस्थेला दूध विकणारे ग्रामीण राजस्थानमधील कुटुंब; प्रति कुटुंब एक सदस्य; आधीच दोनपेक्षा जास्त कर्जे चालू नसावीत. उशिरा फेड केल्यास 10.25% सरळ व्याज व 2% दंड व्याज. कर्जदार, जनावरे व मालमत्तेचा विमा आवश्यक.
“राशि रूपये 1 लाख तक का अल्पकालीन ऋण एक वर्ष की अवधि हेतु। ऋण का समय पर अथवा समय पूर्व चुकारा करने पर शून्य ब्याज अर्थात कोई ब्याज देय नहीं। गाय/भैंस हेतु शैड, खेली का निर्माण तथा दुग्ध/चारा/बांटा संबंधी उपकरण खरीदने हेतु ऋण।”प्रौढ मादी दुधाळ गाय किंवा म्हशीसाठी राज्य विमा हप्त्याच्या 85% भरते; राज्याचा वाटा पाहण्यासाठी विमा हप्ता भरा.
फक्त गाय व म्हैस वर्गातील दुधाळ (प्रौढ मादी) जनावरे पात्र (अट 2), प्रत्येक जिल्ह्यात (अट 1). मंडळ भारत सरकारच्या राष्ट्रीय पशुधन अभियानाच्या जोखीम व्यवस्थापन व विमा मार्गदर्शक सूचना पाळते (अट 9); केंद्राचा निधी उशिरा आल्यास जनावरे विम्याशिवाय राहू नयेत म्हणून ही योजना आहे (प्रस्तावना). येथील रक्कम म्हणजे विमा हप्त्यातील राज्याचा वाटा, विमा रक्कम नाही.
“પશુ વીમા પ્રિમિયમની કુલ કિંમત પૈકી ૮૫% રકમ અમલીકરણ એજન્સી દ્વારા નિયત થયેલ વીમા કંપનીને ચુકવવાની રહેશે અને પશુ વીમા પ્રિમિયમના બાકીના ૧૫% રકમ પશુપાલકે વીમા કંપનીને ચુકવવાની રહેશે.”गाय किंवा म्हशीतील ET-IVF द्वारे प्रत्येक गर्भधारणेसाठी ₹10,000; इतर कोणतीही अतिरिक्त मदत नाही.
प्रत्येक जिल्ह्यातील पशुपालकांसाठी खुले (अट 3). गर्भधारणेची पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याने नोंदींवरून खात्री केली पाहिजे (अट 6).
“સદર યોજના અંતર્ગત તા.૦૧.૦૪.૨૦૨૬થી ગાય અને ભેંસ વર્ગના પશુઓમાં ET-IVF કરાવેલ હોય તેવા તમામ પશુપાલકોને રૂ.૧૦,૦૦૦/- પ્રતિ ગર્ભધારણ સહાય આપવામાં આવશે. તે ઉપરાંત વધારાની કોઇ સહાય મળવાપાત્ર નથી.”अनुसूचित जमातीचे पशुपालक: पाण्याची टाकी, गव्हाण व 7-लिटर बादलीसह दोन जनावरांच्या गोठ्याच्या खर्चाच्या 90%, ₹36,000 पर्यंत.
फक्त किमान दोन जनावरे असलेल्या ST शेतकरी/पशुपालकांसाठी (अटी 2–3). आयुष्यात एकदा. मजुरीचा घटक त्याऐवजी जिल्हा ग्रामीण विकास कार्यालयामार्फत MGNREGA अंतर्गत मागता येतो (अट 13).
“ખરીદ કિંમતના ૯૦% અથવા રૂ.૩૬,૦૦૦/- બે માંથી જે ઓછુ હોય તે (૨ પશુ કેટલશેડ માટે)”युनिट 1 — गोठा: खर्चाच्या 75%, ₹30,000 पर्यंत.
हळपती कुटुंबे व FRA पट्टे असलेल्या आदिवासी कुटुंबांसाठी; आमच्या नोंदीत ते ST म्हणून नोंदवले जातात. आयुष्यात एकदा. मजुरीचा भाग त्याऐवजी MGNREGA मधून मागता येतो (गोठा अट 10, पृ.5).
“કુલ ખર્ચનાં ૭૫% અથવા મહત્તમ રૂ.૩૦,૦૦૦/- બે માંથી જે ઓછું હોય તે”युनिट 1 — पशुखाद्य: खर्चाच्या 100%, ₹4,000 पर्यंत (सुमारे 150 किलो).
“૧૦૦% મહત્તમ રૂ.૪૦૦૦/-”युनिट 1 — स्वतःची जमीन किंवा एक वर्ष किंवा जास्त काळासाठी भाड्याने घेतलेली जमीन असलेल्यांसाठी ₹1,200, पर्यंत किमतीचे प्रमाणित चारा-बियाणे मिनीकिट.
किट कार्यालय मान्यताप्राप्त संस्थेकडून मंजूर दराने खरेदी करते (मिनीकिट अट 8, पान 6); तुमच्याकडे सिंचन असले पाहिजे आणि जनावरे पाळली पाहिजेत (अटी 5, 7).
“મહત્તમ રૂ.૧૨૦૦/-”गाभण गाय किंवा म्हशीसाठी BIS प्रकार-2 चे 150 किलो पशुखाद्य, पूर्ण खर्च राज्याचा — प्रति कुटुंब प्रति जनावर एकदा.
एकाच तारखेचे व क्रमांकाचे दोन शासन निर्णय (पत्रे ACD/0743/07/2026 आणि ACD/0741/07/2026, जतन केलेली) अगदी तीच मदत देतात — तेच ₹10 लाख / 50% / ₹5 लाख दूध-घर प्रमाण आणि तेच 150 किलो खाद्य — SC-क्षेत्र व ST-क्षेत्रातील संस्थांसाठी आणि SC व ST पशुपालकांसाठी.
“લાભાર્થી દીઠ કુલ ૧૫૦ કિલો ખાણદાણ માટે ૧૦૦% લેખે સહાય”गाय किंवा म्हैस व्याल्यानंतर BIS प्रकार-2 चे 150 किलो पशुखाद्य, पूर्ण खर्च राज्याचा — प्रति कुटुंब वर्षातून एकदा.
वेतानंतर 60 दिवसांत अर्ज करा (अट 6). त्याच तारखेचे व क्रमांकाचे दोन शासन निर्णय (पत्र ACD/0743/07/2026 व ACD/0741/07/2026, संग्रहित) हीच मदत देतात — तेच ₹10 लाख / 50% / ₹5 लाख दूधघर प्रमाण व तेच 150 किलो खाद्य — SC-क्षेत्र व ST-क्षेत्रातील संस्था आणि SC व ST पशुपालकांसाठी.
“લાભાર્થી દીઠ કુલ ૧૫૦ કિલો ખાણદાણ માટે ૧૦૦% લેખે સહાય”वर्षातून एकदा (पावसाळी हंगाम) मोफत सुधारित चारा बियाणे मिनीकिट.
11 जून 2026 चे तीन शासन निर्णय तेच दर छापतात: एक सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी (पत्र ACD/0237/05/2026), एक SC शेतकऱ्यांसाठी (ACD/0242/05/2026) आणि एक आदिवासी क्षेत्रातील ST शेतकऱ्यांसाठी (ACD/0243/05/2026); तुम्हाला लागू होणाऱ्या निर्णयाखाली अर्ज करा.
“ખેડૂત/પશુપાલકોને સુધારેલ જાતનાં ઘાસચારાનાં બિયારણ પુરા પાડવાની સહાયની યોજના — ભૌતિક સ્વરૂપે”SC पशुपालक: गोठा (दोन जनावरांसाठी) — खर्चाच्या 75%, आयुष्यात एकदा जास्तीत जास्त ₹30,000,.
फक्त 11 जून 2026 च्या SC उपयोजना शासन निर्णयात (₹0.90 कोटी, 300 गोठ्यांसाठी). ST पशुपालकांसाठी 90% ची स्वतंत्र गोठा योजना आहे (gj-st-cattle-shed-sahay).
“કેટલશેડ બાંધકામ માટે સહાય — કુલ ખર્ચનાં ૭૫% અથવા મહત્તમ રૂ.૩૦,૦૦૦/- બે માંથી જે ઓછું હોય તે”चारा उत्पादन युनिटच्या खर्चाच्या 90%, ₹1,50,000 (एक हेक्टर) पर्यंत गृहीत धरून — जास्तीत जास्त ₹1,35,000; ₹15,000 तुम्ही मजुरीच्या स्वरूपात उचलता.
शासन निर्णयात हेक्टरी प्रमाण छापलेले आहे आणि 370 हेक्टरचे नियोजन आहे, सुमारे 370 लाभार्थ्यांसाठी; खर्च पत्रक (परिशिष्ट-1.3) एका हेक्टरसाठी आहे, म्हणून आम्ही एक हेक्टर धरतो. युनिट किमान पाच वर्षे चालवले पाहिजे; पाच वर्षांनंतरच पुन्हा मदत (अट 5, स्तंभ 5).
“પ્રતિ હેક્ટરે રૂ.૧.૫૦ લાખ મર્યાદામાં ૯૦% લેખે વધુમાં વધુ રૂ.૧.૩૫ લાખ સહાય મળવા પાત્ર રહેશે, જ્યારે ૧૦% લેખે (રૂ.૦.૧૫ લાખ) ફાળો લેબર ખર્ચ તરીકે લાભાર્થીએ પોતે ભોગવવાનો રહેશે.”गजराज (हायब्रिड नेपियर) ठोंबांच्या खर्चाच्या 90%, प्रति लाभार्थी जास्तीत जास्त ₹4,500, वर्षातून एकदा.
SC, ST, सर्वसाधारण व OBC पशुपालकांसाठी खुले (अट 1). जमीन तुमच्या मालकीची किंवा तीन वर्षे किंवा अधिक भाडेकराराने असावी (अट 3); प्लॉट सुमारे 10 गुंठे (अट 6).
“લાભાર્થી દીઠ ૯૦% લેખે વધુમાં વધુ રૂ. ૪૫૦૦/- સહાય”दुधाळ गाय, म्हैस किंवा उंट: प्रत्येकी ₹37,500, प्रति कुटुंब 3 पर्यंत.
अँथ्रॅक्स, रेबीज, बर्ड फ्लू, विषबाधा (अन्न, रसायन, सर्पदंश) व इतर रोगांमुळे झालेल्या मृत्यूंसाठी — पूर, दुष्काळ, भूकंप किंवा चक्रीवादळातील सामूहिक मृत्यूंसाठी नाही, ज्यांची भरपाई महसूल विभाग देतो (प्रस्तावना, अट 24). जनावराचा विमा असल्यास किंवा मालकाच्या स्पष्ट निष्काळजीपणाने मृत्यू झाल्यास रक्कम नाही; गावाच्या नोंदवहीत जनावर मालकाच्या नावावर असावे (अटी 21–23). शवविच्छेदन अहवाल (रेबीज वगळता) व पंचनामा आवश्यक (अटी 25–26).
“(દુધાળા મોટા) ગાય, ભેંસ, ઊંટ વર્ગ — ૩૭,૫૦૦/- — ૩”मेंढी किंवा शेळी: प्रत्येकी ₹4,000, प्रति कुटुंब 30 पर्यंत.
अँथ्रॅक्स, रेबीज, बर्ड फ्लू, विषबाधा (अन्न, रसायन, सर्पदंश) व इतर रोगांमुळे झालेल्या मृत्यूंसाठी — पूर, दुष्काळ, भूकंप किंवा चक्रीवादळातील सामूहिक मृत्यूंसाठी नाही, ज्यांची भरपाई महसूल विभाग देतो (प्रस्तावना, अट 24). जनावराचा विमा असल्यास किंवा मालकाच्या स्पष्ट निष्काळजीपणाने मृत्यू झाल्यास रक्कम नाही; गावाच्या नोंदवहीत जनावर मालकाच्या नावावर असावे (अटी 21–23). शवविच्छेदन अहवाल (रेबीज वगळता) व पंचनामा आवश्यक (अटी 25–26).
“(દુધાળા નાના) ઘેટાં, બકરાં — ૪૦૦૦/- — ૩૦”घोडा, उंट किंवा बैल (दूध न देणारे): प्रत्येकी ₹32,000, प्रति कुटुंब 3 पर्यंत.
अँथ्रॅक्स, रेबीज, बर्ड फ्लू, विषबाधा (अन्न, रसायन, सर्पदंश) व इतर रोगांमुळे झालेल्या मृत्यूंसाठी — पूर, दुष्काळ, भूकंप किंवा चक्रीवादळातील सामूहिक मृत्यूंसाठी नाही, ज्यांची भरपाई महसूल विभाग देतो (प्रस्तावना, अट 24). जनावराचा विमा असल्यास किंवा मालकाच्या स्पष्ट निष्काळजीपणाने मृत्यू झाल्यास रक्कम नाही; गावाच्या नोंदवहीत जनावर मालकाच्या नावावर असावे (अटी 21–23). शवविच्छेदन अहवाल (रेबीज वगळता) व पंचनामा आवश्यक (अटी 25–26).
“(બિન દુધાળા મોટા) ઘોડા, ઊંટ, બળદ — ૩૨,૦૦૦/- — ૩”वासरू (म्हैस किंवा गाय), गाढव इ.: प्रत्येकी ₹20,000, प्रति कुटुंब 6 पर्यंत.
अँथ्रॅक्स, रेबीज, बर्ड फ्लू, विषबाधा (अन्न, रसायन, सर्पदंश) व इतर रोगांमुळे झालेल्या मृत्यूंसाठी — पूर, दुष्काळ, भूकंप किंवा चक्रीवादळातील सामूहिक मृत्यूंसाठी नाही, ज्यांची भरपाई महसूल विभाग देतो (प्रस्तावना, अट 24). जनावराचा विमा असल्यास किंवा मालकाच्या स्पष्ट निष्काळजीपणाने मृत्यू झाल्यास रक्कम नाही; गावाच्या नोंदवहीत जनावर मालकाच्या नावावर असावे (अटी 21–23). शवविच्छेदन अहवाल (रेबीज वगळता) व पंचनामा आवश्यक (अटी 25–26).
“(બિન દુધાળા નાના) પાડા/પાડી, વાછરડાં/વાછરડી, ગધેડા વગેરે — ૨૦,૦૦૦/- — ૬”ठरलेल्या मानकानुसार दुग्ध गोठा बांधण्याच्या खर्चाच्या 50%, जास्तीत जास्त ₹1,50,000.
आयुष्यात एकदा, प्रति कुटुंब एक प्रौढ; बचत गट अर्ज करू शकतात; स्वतःची, वारसाहक्काने मिळालेली किंवा 7-वर्षांच्या भाडेकराराची जमीन; फक्त नवीन खरेदी व नवीन इमारत (दुरुस्ती नाही). जनावर खरेदी, शेड व विमा हे सक्तीचे घटक; कडबा कुट्टी, फॉगर व दूध काढणी यंत्र ऐच्छिक (अटी 1–6, 19). व्याज मदत फक्त 2026-27 मध्ये घेतलेल्या कर्जांवर, आणि ज्या सहामाहीत तीन किंवा अधिक EMI चुकले त्या सहामाहीसाठी रोखली जाते (अटी 7, 20).
“લાભાર્થીને નિયત માપદંડ મુજબ થયેલ ડેરી ફાર્મના બાંધકામના ખર્ચના ૫૦% અથવા મહત્તમ રૂ. ૧.૫૦ લાખ બંનેમાંથી જે ઓછી હોય તે રકમ સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”युनिट खर्चाच्या 75%: विजेवर चालणारे कडबा कुट्टी यंत्र ₹24,000 (₹18,000), फॉगर ₹12,000 (₹9,000), दूध काढणी यंत्र ₹45,000 (₹33,750).
“લાભાર્થીને ઇલેક્ટ્રીક ચાફકટર પર યુનિટ કોસ્ટ (૨૪૦૦૦)ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૧૮,૦૦૦/-, ફોગર સીસ્ટમ પર યુનિટ કોસ્ટ (૧૨૦૦૦)ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૯,૦૦૦/- અને મીલ્કીંગ મશીન પર યુનિટ કોસ્ટના (૪૫૦૦૦) ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૩૩,૭૫૦/- સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”गीर/कांकरेज फार्म: गोठ्याच्या खर्चाच्या 75%, जास्तीत जास्त ₹2,25,000.
“લાભાર્થીને નિયત માપદંડ મુજબ થયેલ ડેરી ફાર્મના બાંધકામના ખર્ચના ૭૫% અથવા મહત્તમ રૂ. ૨,૨૫,૦૦૦/- બંનેમાંથી જે ઓછી હોય તે રકમ સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”गीर/कांकरेज फार्म: युनिट खर्चाच्या 90% — कडबा कुट्टी यंत्र ₹21,600, फॉगर ₹10,800, दूध काढणी यंत्र ₹40,500.
“લાભાર્થીને ઇલેક્ટ્રિક ચાફકટર પર યુનિટ કોસ્ટ (૨૪૦૦૦)ના ૯૦% લેખે મહત્તમ રૂ. ૨૧,૬૦૦/-, ફોગર સીસ્ટમ પર યુનિટ કોસ્ટ (૧૨૦૦૦)ના ૯૦% લેખે મહત્તમ રૂ. ૧૦,૮૦૦/-, મિલ્કીંગ મશીન પર યુનિટ કોસ્ટના (૪૫૦૦૦) ૯૦% લેખે મહત્તમ રૂ. ૪૦,૫૦૦/- સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”गोठा: 50%, प्रति गाय ₹20,000 वर — प्रति गाय ₹10,000, 50 गायींपर्यंत.
“લાભાર્થીને નિયત માપદંડ મુજબ કરેલ બાંધકામ ખર્ચ અંદાજિત રૂ.૨૦,૦૦૦ પ્રતિ પશુના ૫૦% મુજબ મહત્તમ રૂ.૧૦,૦૦૦ પ્રતિ પશુની મર્યાદામાં (વધુમાં વધુ ૫૦ પશુઓ માટે) સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”युनिट खर्चाच्या 75%: विजेवर चालणारे कडबा कुट्टी यंत्र ₹40,000 (₹30,000), फॉगर ₹30,000 (₹22,500), दूध काढणी यंत्र ₹75,000 (₹56,250).
“લાભાર્થીને ઇલેક્ટ્રીક ચાફકટર પર યુનિટ કોસ્ટ (રૂ.૪૦,૦૦૦)ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૩૦,૦૦૦, ફોગર યુનીટ માટે (યુનીટ કોસ્ટ રૂ.૩૦,૦૦૦) ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૨૨,૫૦૦ અને મીલ્કીંગ મશીન પર યુનિટ કોસ્ટ (રૂ.૭૫,૦૦૦) ના ૭૫% લેખે મહત્તમ રૂ.૫૬,૨૫૦/- સહાય રૂપે મળવાપાત્ર થશે.”वासराच्या खाद्य गरजेच्या निम्मे (अंदाजे ₹30,000) — प्रति वासरू जास्तीत जास्त ₹15,000, खाद्याच्या स्वरूपात, प्रति कुटुंब वर्षाला एक वासरू.
दूध संघाचे सदस्य असोत वा नसोत, सर्व पशुपालकांसाठी खुले (अट 2). कालावधीत वासरू मेल्यास किंवा विकल्यास मदत नाही (अट 22).
“પ્રતિ પાડી/વાછરડી માટે કાફ સ્ટાર્ટર ૧૫૦ કિલો, સમતોલ દાણ ૧૦૦૦ કિલો, મિનરલ મિક્ષ્ચર ૧૫ કિલોની જરૂરિયાત રહેશે. જેના અંદાજીત ખર્ચ રૂ.૩૦,૦૦૦/- ના ૫૦% લેખે વધુમાં વધુ રૂ.૧૫,૦૦૦/- પ્રતિ પાડી/ વાછરડી સહાય મળવાપાત્ર રહેશે.”5 दुधाळ गायी किंवा म्हशी, 3-वर्षांचा विमा (₹5,60,180), गोठा (₹3,00,000) व 3 kW सौरसह साहित्य (₹2,75,000): 50% — ₹11,35,180 चे (₹5,67,590), SC/ST 75% (₹8,51,385).
अत्यल्प (1 हे. पर्यंत) व लहान (1–2 हे.) भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक व महिला बचत गटांसाठी, किमान 1 एकर (स्वतःची किंवा 5-वर्षांच्या भाडेकराराने) व दुग्ध प्रशिक्षण किंवा 2 वर्षांच्या अनुभवासह. शेड बाबीत शेड, मुरघास बंकर किंवा दोन्ही असू शकतात (शुद्धिपत्रक 27.08.2026); जनावरे राज्यातील मान्यताप्राप्त पैदास फार्म, गोकुळ मिशन फार्म किंवा इतर राज्यांतून खरेदी करता येतात. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर ऑनलाइन निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; मागील 3 वर्षांत तत्सम केंद्रीय/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“५ दुधाळ गाय / म्हैस पालन प्रकल्पाद्वारे उद्योजकता विकास योजना — प्रकल्पाची एकूण किंमत -रु. ११,३५,१८०/- ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु. ५,६७,५९०/-) ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु. ८,५१,३८५/-)”सायलेज हार्वेस्टर (एकाच वेळी 4 ओळी) व सायलेज बेलर, खर्च ₹26,00,000 पर्यंत: 50% (₹13,00,000), SC/ST 75% (₹19,50,000).
तुमच्याकडे किमान 10 मोठी जनावरे किंवा 100 शेळ्या/मेंढ्या आणि किमान 50 hp चा स्वतःचा ट्रॅक्टर असला पाहिजे. 13.04.2026 पासून 50+ सदस्य, ₹5 लाख भागभांडवल, 3 लेखापरीक्षित वर्षे आणि नफा असलेल्या FPO, सहकारी संस्था, ATMA शेतकरी गट, CMRC व UMED महासंघही प्राधान्याने पात्र (पूरक शासन निर्णय परिच्छेद 4). सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा समितीकडून ऑनलाइन, प्रथम-येणाऱ्यास-प्रथम तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्र 27.08.2026, बाब 5); 5% जागा दिव्यांगांसाठी आणि 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती; गेल्या 3 वर्षांत तत्सम केंद्र/राज्य लाभ घेतला असल्यास नाही. प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च लाभार्थी भरतो. मुंबई व मुंबई उपनगर जिल्ह्यांत नाही (सर्वसाधारण सूचना 1–4).
“मुरघास संयंत्र वाटप योजनेद्वारे उद्योजकता विकास करणे — उपकरणाची किंमत रु.२६,००,०००/- च्या मर्यादेत ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के (रु.१३,००,०००/-) ; अनुसुचित जाती /जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के (रु.१९,५०,०००/-)”AI/ML स्मार्ट कॉलर (प्रति गाय किंवा म्हैस ₹5,000) व शेड गेटवे (₹10,000), 5–40 जनावरांसाठी: 50%, प्रति लाभार्थी ₹1,00,000 पर्यंत.
सर्व प्रवर्ग; भारत पशुधनवर नोंदणी केलेल्या किमान 5 स्वतःच्या गायी/म्हशी असाव्यात. प्रति कॉलर फक्त ₹5,000 व गेटवेसाठी ₹10,000 धरा — प्रमाणापेक्षा जास्त खर्च तुम्हाला भरावा लागतो.
“पशुपालकाकडील गाय/म्हैशीच्या गळयातील सेन्सर/स्मार्ट कॉलर बेल्ट प्रति गाय/ म्हैस रु ५०००/- व एका गोठयासाठी गेटवे रु १०,०००/- (५० टक्के अनुदान तत्वावर) … प्रति लाभार्थी रु. १,००,०००/- च्या मर्यादेत”1 दुधाळ गाय/म्हैस (3-वर्षांच्या विम्यासह ₹1,12,036) किंवा 2 (₹2,24,072): BPL भूमिहीन, अत्यल्प व लहान शेतकरी आणि महिला गटांसाठी 50%, SC/ST साठी 75%.
BPL कुटुंबांसाठी: भूमिहीन (फक्त 1-जनावर युनिट), अत्यल्प भूधारक (1 हे. पर्यंत), लहान (1–2 हे.), वनहक्क धारक व महिला बचत गट. 2-जनावर युनिटसाठी किमान 1 एकर व दुग्ध प्रशिक्षण किंवा 2 वर्षांचा अनुभव हवा. HF/जर्सी संकरित (दिवसाला 10–12 लि.), गीर, साहिवाल, रेड सिंधी, राठी, थारपारकर (8–10 लि.), देवणी, लाल कंधारी, गवळाऊ, डांगी (5–7 लि.), मुऱ्हा व जाफराबादी म्हशी. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा पशुसंवर्धन उपायुक्तांमार्फत राबवली जाणारी जिल्हा वार्षिक योजना; ऑनलाइन अर्ज, जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 2); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती. मुंबई व मुंबई उपनगरात नाही.
“दुधाळ जनावर गट वाटप योजना — (१) १ गाय/ म्हैस रु. १,००,०००/- व विमा (रु १,१२,०३६/-) किंवा (२) २ गायी/म्हैस गट - २,००,०००/- व विमा (रु २,२४,०७२/-) ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के ; अनुसुचित जाती जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के”चारा बियाणे किंवा ठोंब: 100%, ₹4,000 पर्यंत, वैयक्तिक शेतकऱ्यासाठी 1 हेक्टरसाठी (शेतकरी गटांसाठी 5 हेक्टर व ₹20,000 पर्यंत), वस्तुरूपात दिले जाते.
तुमच्याकडे स्वतःची सिंचित जमीन आणि किमान 3–4 जनावरे असली पाहिजेत. बियाणे व ठोंबे बियाणे महामंडळे, कृषी विद्यापीठे, MAFSU किंवा मेंढी व शेळी महामंडळाकडून येतात; जिल्हा उपायुक्त पुरवठादाराला थेट रक्कम देतात. जिल्हा उपायुक्त (पशुसंवर्धन) राबवत असलेली जिल्हा वार्षिक योजना; ऑनलाइन अर्ज, जिल्हा समितीकडून प्रथम-येणाऱ्यास-प्रथम तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्र 27.08.2026, बाब 2); 5% जागा दिव्यांगांसाठी आणि 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती. मुंबई व मुंबई उपनगरात नाही.
“चारा उत्पादन कार्यक्रम — वैयक्तिक लाभार्थी १०० टक्के अनुदान १ हेक्टरसाठी रु. ४०००/- ; शेतकरी समुह गट ५ हेक्टर व रु. २००००/- च्या मर्यादेत”हायड्रोपोनिक हिरवा चारा युनिट (रॅक फ्रेम, 25 ट्रे, टाकी, मिस्टिंग, शेडनेट, अवजारे — ₹40,000): 50%, SC/ST 75%, युनिट सुरू झाल्यावर दिले जाते.
किमान 5 मोठी जनावरे किंवा 10 शेळ्या/मेंढ्या असलेले अत्यल्प व लहान भूधारक शेतकरी, वनहक्क धारक व महिला गटांसाठी. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा पशुसंवर्धन उपायुक्तांमार्फत राबवली जाणारी जिल्हा वार्षिक योजना; ऑनलाइन अर्ज, जिल्हा समितीकडून प्रथम येणाऱ्यास प्रथम प्राधान्य तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्रक 27.08.2026, बाब 2); 5% जागा दिव्यांगांसाठी व 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती. मुंबई व मुंबई उपनगरात नाही.
“हायड्रोफोनिक तंत्राव्दारे चारा उत्पादन योजना — एकूण ४००००/- ; सर्वसाधारण प्रवर्ग- ५०% अनुदान ; अनुसूचित जाती/जमाती-७५ % अनुदान”मिनी TMR खाद्य मिक्सर (प्रति बॅच 300 किलो, ₹4,40,000): 50%, SC/ST 75%.
तुमच्याकडे किमान 10 मोठी जनावरे किंवा 50 शेळ्या/मेंढ्या असल्या पाहिजेत. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा उपायुक्त (पशुसंवर्धन) राबवत असलेली जिल्हा वार्षिक योजना; ऑनलाइन अर्ज, जिल्हा समितीकडून प्रथम-येणाऱ्यास-प्रथम तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्र 27.08.2026, बाब 2); 5% जागा दिव्यांगांसाठी आणि 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती. मुंबई व मुंबई उपनगरात नाही.
“मिनी टीएमआर (Total Mixed Ration) उपकरण खरेदीसाठी अनुदान — रु. ४,४०,०००/- प्रति टीएमआर मशिन ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के ; अनुसुचित जाती /जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के”कडबा कुट्टी यंत्र, खर्च ₹30,000 पर्यंत: 50% (₹15,000), SC/ST 75% (₹22,500).
तुमच्याकडे किमान 2 दुभती जनावरे किंवा 10 शेळ्या/मेंढ्या असल्या पाहिजेत. सर्वसाधारण लाभार्थी 50%, SC व ST लाभार्थी 75%. जिल्हा उपायुक्त (पशुसंवर्धन) राबवत असलेली जिल्हा वार्षिक योजना; ऑनलाइन अर्ज, जिल्हा समितीकडून प्रथम-येणाऱ्यास-प्रथम तत्त्वावर निवड (शुद्धिपत्र 27.08.2026, बाब 2); 5% जागा दिव्यांगांसाठी आणि 30–50% महिलांसाठी. प्रति कुटुंब एक व्यक्ती. मुंबई व मुंबई उपनगरात नाही.
“पशुपालकांना कडबाकुट्टी यंत्र खरेदीसाठी अनुदान — रु. ३०,०००/- प्रति कडबा कुट्टी यंत्र खरेदी च्या मर्यादेत ; सर्वसाधारण लाभार्थी - ५० टक्के ; अनुसुचित जाती /जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी - ७५ टक्के”90% — ₹90,000 चे (₹81,000), तुमच्या पहिल्या 10 दुधाळ जनावरांपैकी प्रत्येकासाठी.
धरलेला खर्च प्रति जनावर ₹90,000 पर्यंत मर्यादित, ज्या जनावराकडून प्रति वेत 2,700 लिटर दूध अपेक्षित आहे (मार्गदर्शक सूचना 3). जास्तीत जास्त 20 जनावरे, जास्तीत जास्त 4 टप्प्यांत, प्रत्येकी 5,, किमान 3 महिन्यांच्या अंतराने; शासन नियुक्त नोंदणीकृत पुरवठादाराकडून आधी लेखी परवानगी घेऊन, मंजुरीनंतर 18 महिन्यांत खरेदी करा (मार्गदर्शक सूचना 1, 2, 8). ECS-सक्षम संस्थेमार्फत बँक कर्ज आवश्यक; अनुदान बॅक-एंडेड आहे. जनावरांचा 3½ वर्षांसाठी विमा आवश्यक आणि 3½ वर्षे ती विकता येत नाहीत (मार्गदर्शक सूचना 15, 16).
“Unit cost of the Cross Bred Cow/Improved She Buffalo/Indigenous breed cow shall be limited to Rs. 90,000/- per animal … No. of Animals @ Rs. 90000/- 01 to 10 — 90% — All Category — 81000/-”75% — ₹90,000 चे (₹67,500), 11-व्या ते 20-व्या प्रत्येक जनावरासाठी.
धरलेला खर्च प्रति जनावर ₹90,000 पर्यंत मर्यादित, ज्या जनावराकडून प्रति वेत 2,700 लिटर दूध अपेक्षित आहे (मार्गदर्शक सूचना 3). जास्तीत जास्त 20 जनावरे, जास्तीत जास्त 4 टप्प्यांत, प्रत्येकी 5,, किमान 3 महिन्यांच्या अंतराने; शासन नियुक्त नोंदणीकृत पुरवठादाराकडून आधी लेखी परवानगी घेऊन, मंजुरीनंतर 18 महिन्यांत खरेदी करा (मार्गदर्शक सूचना 1, 2, 8). ECS-सक्षम संस्थेमार्फत बँक कर्ज आवश्यक; अनुदान बॅक-एंडेड आहे. जनावरांचा 3½ वर्षांसाठी विमा आवश्यक आणि 3½ वर्षे ती विकता येत नाहीत (मार्गदर्शक सूचना 15, 16).
“No. of Animals @ Rs. 90000/- 11 to 20 — 75% — All Category — 67500/-”गोठा: योजनेत खरेदी केलेल्या प्रति जनावर ₹25,920 (80% — 5.4 चौ.मी. चे, ₹6,000/चौ.मी. दराने), 20 जनावरांपर्यंत (₹5,18,400), जनावरे खरेदी केल्यानंतर दिले जाते.
बँक कर्ज सक्तीचे आहे; बांधकाम परवाना, TCP मंजुरी व मंजूर शेड आराखडा लागतो, आणि शेड पूरप्रवण किंवा पाणीटंचाईच्या भागात नसावे (पायाभूत सुविधा घटक; मार्गदर्शक सूचना 23).
“It is proposed to subsidize 80% of Construction cost for a cattle shed with an area of 5.4 sq. mtr. per animal … construction cost @ Rs. 6000/- per sq. mtr. … Rate of Infrastructure Subsidy will be @ Rs. 25,920/- per animal. Maximum Subsidy @ 80% Rs. 5,18,400/-”सूचीबद्ध विक्रेत्यामार्फत गोव्याबाहेरून आणलेल्या प्रति जनावर ₹2,000 पर्यंत (किंवा प्रत्यक्ष वाहतूक खर्च कमी असल्यास तेवढा).
गुरे पैदास प्रक्षेत्र, कोपार्डेम किंवा शासकीय पशुधन प्रक्षेत्र, धाट येथील जनावरांसाठी, प्रति जनावर ₹800 पर्यंत (मार्गदर्शक सूचना 5).
“Incentives towards transportation of the animals at the rate of Rs. 2000/- (Rupees Two Thousand only) per animal which is transported from outside the State of Goa through the Empanelled registered dealer … or actual cost of transportation whichever is less”3½-वर्षांचा विमा हप्ता परत मिळतो: प्रति जनावर ₹16,650 पर्यंत (₹90,000 च्या 18.5%) किंवा तुम्ही भरलेला हप्ता कमी असल्यास तेवढा.
“the Department shall reimburse the premium amount to a maximum of 18.5% of Rs. 90,000/- or the actual premium paid whichever is lower.”75% — ₹52,800 अंदाजित खर्चाचे, मादी वासरू 27 महिन्यांचे होईपर्यंत संगोपनासाठी (₹39,600), तिमाहीनिहाय दिले जाते; SC व ST कुटुंबांसाठी 100% (₹52,800).
दूधग्राम भागातील सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांना 90% (₹47,520) व धनगर कुटुंबांना 100% मिळते (कलम 8–9). वासराचे किमान 50 किलो वजन, 3 महिने वयात, असावे आणि दर तिमाहीत 30 किलो वाढ व्हावी, आणि 69 महिने वयापर्यंत किंवा 2 वेतांपर्यंत ते विकता किंवा दुसऱ्याला देता येत नाही (टप्पा 3, कलम 5–6; 27-01-2020 चे शुद्धिपत्रक). डिसेंबर 2019 मध्ये अधिसूचित (शुद्धिपत्रक जानेवारी 2020). संचालनालय अजूनही आपल्या संकेतस्थळावर पशुपालन योजना दाखवते आणि 2023 च्या गोवा अधिसूचनेत ती ऑनलाइन सेवांमध्ये आहे, पण 2025-26 किंवा 2026-27 चा आदेश किंवा अर्थसंकल्पीय तरतूद आढळली नाही, म्हणून दर बदललेले असू शकतात — तुमच्या पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याकडे खात्री करा.
“The beneficiary will be provided subsidy @ 75% of the estimated expenditure … In case the beneficiary is from Dudhgram area then he will be provided subsidy @ 90% of the estimated expenditure. In case of S.C., S.T. & Dhangar Community beneficiary, 100% subsidy will be provided. [Anticipated expenditure 1–3 months Rs. 7,500/- … 25–27 months Rs. 7,200/-; total Rs. 52,800/-]”तुमच्या स्थानिक गायी किंवा म्हशीला संकरित किंवा सुधारित म्हशीची कालवड झाल्यास ₹4,000.
डिसेंबर 2019 मध्ये अधिसूचित (शुद्धिपत्रक जानेवारी 2020). संचालनालय अजूनही आपल्या संकेतस्थळावर पशुपालन योजना दाखवते आणि 2023 च्या गोवा अधिसूचनेत ती ऑनलाइन सेवांमध्ये आहे, पण 2025-26 किंवा 2026-27 चा आदेश किंवा अर्थसंकल्पीय तरतूद आढळली नाही, म्हणून दर बदललेले असू शकतात — तुमच्या पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याकडे खात्री करा.
“On birth of a female cross-bred calf or improved buffalo female calf, to local cow or local buffalo, an amount of Rs. 4,000/- will be given as incentive to cover the Beneficiary initial financial expenditure”स्थानिक (अवर्णित) गाय किंवा म्हशीसाठी: पहिल्या कृत्रिम रेतनासाठी ₹500 व दुसऱ्यासाठी ₹200, नंतर खाद्यासाठी दरमहा ₹2,000, गर्भधारणा निश्चित झाल्यावर 4-व्या महिन्यापासून.
प्रत्येक माजाच्या चक्रात फक्त एक कृत्रिम रेतन; रेतनाच्या दिवशी व त्यानंतर दोन दिवस गाय बांधून ठेवली पाहिजे, आणि विक्री, गर्भपात, मृत्यू किंवा मोकाट चराईवर खाद्य भत्ता बंद होतो (टप्पा 1, कलम 5–7; टप्पा 2, कलम 4–5). डिसेंबर 2019 मध्ये अधिसूचित (शुद्धिपत्रक जानेवारी 2020). संचालनालय अजूनही आपल्या संकेतस्थळावर पशुपालन योजना दाखवते आणि 2023 च्या गोवा अधिसूचनेत ती ऑनलाइन सेवांमध्ये आहे, पण 2025-26 किंवा 2026-27 चा आदेश किंवा अर्थसंकल्पीय तरतूद आढळली नाही, म्हणून दर बदललेले असू शकतात — तुमच्या पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्याकडे खात्री करा.
“The beneficiary shall be given a incentive of Rs. 500/- (Rupees Five hundred only) per A.I. for 1st A.I. and Rs. 200/- (Rupees Two hundred only) for 2nd A.I. … On confirmation of pregnancy, the Beneficiary is entitled for incentive from the 4th month onward on feed, fodder & miscellaneous expenditure amounting Rs. 2,000/- (Rupees Two thousand only) per month”25% — प्रकल्प खर्चाचे (SC/ST 33%), 25 जनावरांच्या प्रत्येक युनिटसाठी — युनिट खर्च देशी गायींसाठी ₹36 लाख, संकरित गायी किंवा म्हशींसाठी ₹42 लाख — 8 युनिटपर्यंत.
युनिट खर्च (₹36 लाख / ₹42 लाख: जनावरे, 15% विमा, वाहतूक व गोठा) पोर्टलच्या योजनेविषयी पानावरून घेतले आहेत. प्रत्येक युनिटसाठी किमान 3.5 एकर जमीन हवी आणि वय 21 किंवा जास्त असावे; पुढचे युनिट दोन वर्षे नियमित परतफेडीनंतरच घेता येते.
“Back ended Capital subsidy - 33% of Project cost for SC/ST category and 25% of Project cost for Others. Subsidy will be under 3 years lock in period from the first date of disbursement.”दुग्ध प्रकल्प खर्चाच्या 25% मार्जिन मनी, जास्तीत जास्त ₹1,50,000 (प्रकल्प ₹10 लाखांपर्यंत धरून).
फक्त लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकरी (बाब 3). SC/ST शेतकऱ्यांना खाली दिलेला जास्त स्वहिस्सा (मार्जिन मनी) मिळतो.
“मार्जिन मनी सहायता सामान्य वर्ग हेतु परियोजना लागत का 25 प्रतिशत्, अधिकतम रू. 1.50 लाख”SC/ST शेतकऱ्यांसाठी: प्रकल्प खर्चाच्या 33% मार्जिन मनी, जास्तीत जास्त ₹2,00,000.
योजना लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी आहे (बाब 3), SC/ST सह.
“अनुसूचित जाति/अनुसूचित जनजाति हेतु परियोजना लागत का 33 प्रतिशत्, अधिकतम रू. 2.00 लाख ।”2 गायी (युनिट खर्च ₹1,74,000): SC/ST/EBC साठी ₹1,30,500, इतरांसाठी ₹87,000. गोठ्यासह 4 गायी (₹3,90,400): ₹2,92,800 किंवा ₹1,95,200.
75% दर अति मागास वर्गातील (अति पिछड़ा वर्ग) अर्जदारांसाठीही आहे — आमच्या कॅल्क्युलेटरमध्ये EBC प्रवर्ग नाही. तुम्ही स्वतः पैसे भरू शकता किंवा बँक कर्ज घेऊ शकता (कलम 16); अर्जदार 55 वर्षे किंवा कमी वयाचे असावेत (कलम 15). 4-गायींच्या युनिटसाठी हिरव्या चाऱ्यासाठी किमान 15 डेसिमल स्वतःची किंवा भाड्याची जमीन हवी (कलम 18).
“इस योजना के अन्तर्गत उन्नत नस्ल के 02 एवं 04 दुधारू मवेशी/बाछी–हिफर की डेयरी इकाई की स्थापना पर अत्यंत पिछड़ा वर्ग/अनुसूचित जाति/अनुसूचित जनजाति के लिए 75 प्रतिशत एवं अन्य सभी वर्गों के लिए 50 प्रतिशत अनुदान देने की व्यवस्था की गयी है”मोठ्या युनिटवर प्रत्येक वर्गासाठी 40%: 15 गायी (₹15,34,000) → ₹6,13,600; 20 गायी (₹20,22,000) → ₹8,08,800.
हिरव्या चाऱ्यासाठी किमान 30 डेसिमल स्वतःची किंवा भाड्याची जमीन (कलम 18) व जागेची तपासणी (कलम 9) आवश्यक. 20-गायींच्या आराखड्यात शेतकऱ्याचा 10% वाटा ₹2,02,000 असा छापलेला आहे, ₹20,22,000 खर्चासमोर; 40% अनुदान (₹8,08,800) छापल्याप्रमाणे.
“तथा 15 एवं 20 दुधारू मवेशी/बाछी– हिफर की डेयरी इकाई की स्थापना पर सभी वर्गों के लिए 40 प्रतिशत अनुदान देने की व्यवस्था की गयी है।”2 देशी गायी (युनिट खर्च ₹2,42,000): SC/ST/EBC साठी ₹1,81,500, इतरांसाठी ₹1,21,000. गोठ्यासह 4 देशी गायी (₹5,20,000): ₹3,90,000 किंवा ₹2,60,000.
75% दर अति मागास वर्गातील (अति पिछड़ा वर्ग) अर्जदारांसाठीही आहे — आमच्या कॅल्क्युलेटरमध्ये EBC प्रवर्ग नाही. गायींचा खर्च प्रत्येकी ₹1,00,000 अधिक विमा व शेड असा धरला आहे.
“इस योजना के अन्तर्गत देशी नस्ल के 02, एवं 04 देशी गाय/बाछी–हिफर (साहिवाल, गिर, थारपारकर) की डेयरी इकाई की स्थापना पर अत्यंत पिछड़ा वर्ग/अनुसूचित जाति/अनुसूचित जनजाति के लिए 75 प्रतिशत एवं अन्य सभी वर्गों के लिए 50 प्रतिशत अनुदान देने की व्यवस्था की गयी है।”1 म्हैस (₹1,21,000): SC/ST/EBC साठी ₹90,750, इतरांसाठी ₹60,500. 2 म्हशी (₹2,42,000): ₹1,81,500 किंवा ₹1,21,000.
75% स्तंभाचे शीर्षक “अत्यन्त पि. वर्ग/अनु. जाति/अनु. जनजाति” आहे — EBC अर्जदारांनाही ते मिळते, पण आमच्या कॅल्क्युलेटरमध्ये EBC प्रवर्ग नाही.
“1 दुधारू भैंस (मुर्राह/जाफराबादी/भदावरी) 1,21,000/– 90,750/– 60,500/–; 2 दुधारू भैंस (मुर्राह/जाफराबादी/भदावरी) 2,42,000/– 1,81,500/– 1,21,000/–”गो-पालन (1+1 गायी): 60% (SC/ST/महिला/दिव्यांग/तृतीयपंथींसाठी 70%) — शेडसह ₹2,30,400 चे किंवा शेडशिवाय ₹1,80,000 चे — ₹1,38,240 / ₹1,61,280 किंवा ₹1,08,000 / ₹1,26,000.
फक्त आधीच किमान 1 व जास्तीत जास्त 5 गायी असलेल्या दूध उत्पादकांसाठी (अ.क्र. 5). शेड MGNREGS अंतर्गत बांधल्यास शेडचा वाटा दिला जात नाही (अ.क्र. 8).
“Under the scheme, beneficiaries will be eligible for back ended subsidy of 70% for SC, ST, PWD, Women & Transgender categories and 60% for General category of the total Project cost.”म्हैस उद्योजकता (1+1 श्रेणीकृत मुऱ्हा म्हशी): 60% (SC/ST/महिला/दिव्यांग/तृतीयपंथींसाठी 70%) — शेडसह ₹2,30,400 चे किंवा शेडशिवाय ₹1,80,000 चे.
सर्व इच्छुक शेतकरी पात्र (अ.क्र. 5). म्हशींनी दिवसाला किमान 8 लिटर दूध द्यावे.
“Under the scheme, beneficiaries will be eligible for back ended subsidy of 70% for SC, ST, PWD, Women & Transgender categories and 60% for General category of the total Project cost.”मोफत चारा बियाणे मिनीकिट: खरीप 3 किलो मका + 1 किलो चवळी, रब्बी 3 किलो ओट + 1 किलो बरसीम; प्रति 0.25 एकर एक किट, प्रति शेतकरी 1 ते 20 किट.
जनावरे व जमीन असलेल्या दूध उत्पादकांसाठी; रब्बी किटसाठी खात्रीशीर सिंचन हवे. दूध संघ, गोशाळा, बचत गट, VSS व JLG यांना किटची पहिली फेरी मिळते. 2,00,000 किट, 2025-26 मध्ये.
“Availability of high-quality seasonal fodder seed kits (Maize & Cowpea for Kharif, Oats & Berseem for Rabi season) in free of cost. … Support to the farmers with quality fodder seed in two crop growing seasons to cover from 0.25 acres up to 5 acres per farmer (20 kits @ 0.25 acre per kit)”0.25 ते 5 एकरवर बहुवार्षिक चारा: तीन वर्षांत प्रति एकर ₹35,000 (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000) — ₹1,75,000, 5 एकरसाठी.
बहुवार्षिक चारा (हायब्रिड नेपियर, CO-2 ते CO-5, BNH-7/10, सुपर/रेड/स्मार्ट नेपियर…), स्वतःच्या किंवा नोटरी केलेल्या 3-वर्षांच्या भाडेकराराच्या, खात्रीशीर सिंचन असलेल्या जमिनीवर; 3 वर्षे चारा घेत राहिले पाहिजे (घोषणापत्र, परिशिष्ट-I). छापलेला खर्च एकरी ₹70,000; तक्त्यानुसार एकरी ₹35,000 मिळतात (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000). प्रति कुटुंब एक व्यक्ती.
“Subsidy: amount according to Plot size: … 1 (acre) 15000 12000 8000 35,000 … 5 (acres) 75000 60000 40000 1,75,000”1 ते 10 एकरवरील गट (दूध संस्था, महिला बचत गट, VSS, FPO, JLG): तीन वर्षांत एकरी ₹35,000 — ₹3,50,000 पर्यंत.
बहुवार्षिक चारा (हायब्रिड नेपियर, CO-2 ते CO-5, BNH-7/10, सुपर/रेड/स्मार्ट नेपियर…), स्वतःच्या किंवा नोटरी केलेल्या 3-वर्षांच्या भाडेकराराच्या, खात्रीशीर सिंचन असलेल्या जमिनीवर; 3 वर्षे चारा घेत राहिले पाहिजे (घोषणापत्र, परिशिष्ट-I). छापलेला खर्च एकरी ₹70,000; तक्त्यानुसार एकरी ₹35,000 मिळतात (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000). प्रति कुटुंब एक व्यक्ती.
“For groups: Minimum coverage of 1 acre to maximum 10 acres … Like this the subsidy amount shall be calculated for plot size up to 10Ac.”प्रति दुग्ध कुटुंब एक सिमेंटचा अझोला खड्डा (2 मी × 2 मी × 0.2 मी): ₹3,000 खर्चासाठी एकदाच कर्ज फेडीनंतर जमा होणारी मदत.
किमान एक गुरू (शक्यतो दुधाळ जनावर) असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी; प्रति कुटुंब एक युनिट. 15,000 युनिट, 2025-26 मध्ये. मार्गदर्शक सूचनांनुसार युनिटचा खर्च ₹3,000 आहे व मदत बॅक-एंडेड आहे, पण पूर्ण ₹3,000 दिले जातात का ते सांगितलेले नाही, म्हणून रुपयांतील आकडा दाखवलेला नाही.
“The establishment cost of one Cemented Azolla Unit is Rs.3000/- and onetime back ended assistance will be provided to each farmer.”संस्थेत घातलेल्या मंदीच्या हंगामातील दुधावर, 60–89 दिवस दूध घातल्यास प्रति लिटर ₹1, प्रत्येक 30-दिवसांच्या टप्प्यासाठी ₹1 ने वाढत, 180 किंवा जास्त दिवसांसाठी प्रति लिटर ₹5 पर्यंत.
फक्त OMFED अंतर्गत MPCS ला नियमित दूध घालणाऱ्या सदस्यांसाठी; तक्त्यानुसार 60 पेक्षा कमी दिवसांसाठी काहीही मिळत नाही. लिटरची कमाल मर्यादा छापलेली नाही (तक्त्याचे शीर्षक “आर्थिक वर्ष 2024-25 साठी” असे आहे, पण ते 2025-26 च्या कमी उत्पादन हंगाम मार्गदर्शक सूचनांत आहे). लक्ष्य 1,25,000 दूध उत्पादक.
“Cash incentive up to Rs.5/- per litre of milk will be provided to the dairy farmers who pour milk at MPCS during the lean season i.e. from 1st September 2025 to 28th February 2026. … 60-89 days 1.00 … 90-119 days 2.00 … 120-149 days 3.00 … 150-179 days 4.00 … 180 days & above 5.00”1,400 किलो वासरू खाद्य खर्चाच्या 50% मध्ये 8 टप्प्यांत, ₹15,000, किमतीचा मोफत 2-वर्षांचा विमा, मोफत जंतनिर्मूलन व लसीकरण — वर्षाला 2 पर्यंत संकरित किंवा 4 पर्यंत देशी/श्रेणीकृत वासरांसाठी.
वासरे कृत्रिम रेतनातून जन्मलेली असावीत. ST, SC, दिव्यांग, महिला, तृतीयपंथी, लहान/अत्यल्प भूधारक शेतकरी व MPCS सदस्यांना प्राधान्य. खाद्याचे टप्पे: 100, 100, 150, 150, 200, 200, 250, 250 किलो, 5 ते 26 महिने वयापर्यंत (पृ.6). MPCS सदस्यांचा 50% वाटा त्यांच्या दुधाच्या बिलातून कापला जातो.
“Provision of 1400 kg of concentrate calf feed per calf in 8 phases at 50% subsidized cost through OMFED. … The female calves booked under the scheme will be insured with 100% subsidy for two years with insured value of Rs 15,000/-. … The calves will be provided with routine de-worming and vaccination free of cost.”ओडिशाबाहेरून खरेदी केलेल्या जनावरांसाठी पात्र जनावर खर्चाच्या (MKUY नुसार ठरलेल्या) अतिरिक्त 15%, MKUY च्या 40% / 50% भांडवली अनुदानाशिवाय.
फक्त MKUY व्यावसायिक दुग्ध उद्योजकांसाठी, आणि फक्त ही मार्गदर्शक सूचना निघाल्यानंतर खरेदी केलेल्या गुरांसाठी. पात्र जनावरांचा खर्च भरा. आगाऊ अनुदानात धरले जात नाही; भांडवली गुंतवणूक अनुदानाच्या अंतिम वितरणाच्या वेळी दिले जाते.
“Under “Top-up subsidy for MKUY Commercial Dairy Farming under MKY”, additional 15% subsidy on animal cost as Top-Up will be provided to the entrepreneurs towards purchase of animals from outside the State.”गोशाळा उभारण्यासाठी ₹1,00,000 अनुदान.
2026-27 च्या अर्थसंकल्पीय भाषणात (22 जून 2026) जाहीर. अंमलबजावणी आदेश किंवा मार्गदर्शक सूचना आम्हाला अजून सापडल्या नाहीत, म्हणून कोण अर्ज करू शकतो, कमाल मर्यादा व प्रक्रिया बदलू शकते — गुंतवणुकीपूर्वी जिल्हा कार्यालयाकडे खात्री करा.
“Goshalas significantly support rural economy by providing sustainable livelihood opportunities and also providing raw material for organic manure. In order to encourage rural entrepreneurship and provide alternate livelihood sources, I propose a scheme to provide ₹1,00,000 as subsidy for setting up of a Goshala.”नोंदणीकृत सहकारी संस्थेमार्फत घातलेल्या प्रत्येक लिटरसाठी ₹5, दरमहा 900 लिटरपर्यंत — दरमहा जास्तीत जास्त ₹4,500.
सुरू आहे: पशुसंवर्धन व पशुवैद्यकीय विभागाच्या 21 ऑग 2026 च्या आधार अधिसूचनेनुसार (आसाम राजपत्र क्र. 494) तो लिटरला ₹5 चे अनुदान देत आहे. दरमहा 900-लिटरची मर्यादा दुग्धविकास पानावरून आहे आणि तिथे पुन्हा नमूद नाही. खाजगी व्यापाऱ्यांना किंवा थेट ग्राहकांना विकलेले दूध धरले जात नाही — फक्त नोंदणीकृत सहकारी संस्था किंवा शेतकरी संघटनेमार्फत प्रक्रिया युनिटला घातलेले दूध.
“the Government of Assam approved for implementation a Milk Incentive Scheme by extending incentive of Rs. 5/- per litre of milk to a maximum of 900 litres per month per farmer for the dairy farmers supplying milk through the registered Dairy Cooperative Societies or registered Farmer Organizations to milk processing units in Assam. … 5. Subsidy/incentive will be provided for upto 30 litres per day or 900 litres per month per farmer.”युनिट खर्चाच्या 30% सरकारी अनुदान — ₹1,64,78,661 युनिटवर जास्तीत जास्त ₹49,43,598 — अधिक ₹10,000 प्रशिक्षण खर्च.
आम्ही धरलेले युनिट प्रमाण (₹1,64,78,661) म्हणजे छापलेल्या ₹1,64,88,661 एकूण रकमेतून ₹10,000 प्रशिक्षण खर्च वजा, त्यामुळे त्याचे 30% म्हणजे छापलेले ₹49,43,598; ₹10,000 प्रशिक्षण सहाय्य त्याव्यतिरिक्त आहे. स्थिती माहीत नाही: पानावर 2021-22 च्या योजनेचे वर्णन आहे, 2022-23 साठी 20 युनिट्सच्या लक्ष्यासह; आसाम आर्थिक पाहणी 2025-26 मध्ये 7 दुग्ध उद्योजक 2024-25 चे लक्ष्य म्हणून नोंदवले आहेत, आणि 2025-26 किंवा 2026-27 साठी आम्हाला काहीही सापडले नाही.
“Funding pattern per unit for the scheme is as follows :- Loan from Commercial Bank (40%) Rs 65,91,464.00 Beneficiary Contribution (30%) Rs 49,43,598.00 Assistance from the Government including training cost (Subsidy) (30%) + Rs 10000.00(Training cost) Rs 49,53,598.00 Total Rs 1,64,88,661.00”विभागाच्या फार्मवरून देशी जातीचे मादी वासरू, कालवड, गाय किंवा म्हैस तिच्या पुस्तकातील किमतीच्या 25% मध्ये खरेदी करा.
फक्त विभागाकडे त्या जातीची अतिरिक्त जनावरे असतील तिथे; पानावर नोंदवलेल्या किमती छापलेल्या नाहीत.
“Amrita Siri Scheme: A program of distribution of surplus female calves/heifers/cows/buffaloes available in all livestock areas of the department under “ Amrita Siri ” scheme to farmers/devasi/widows/war widows/cremation workers in districts where breeds are available at 25% of book price. Thereby farmers are encouraged to breed more indigenous breeds of cows.”वैयक्तिक दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यासाठी प्रति गाय युनिट ठराविक अनुदान: ₹30,000 (1 गाय), ₹60,000 (2 गायी), ₹1,50,000 (5 गायी), ₹3,80,000 (10-गायींचे फार्म), ₹7,60,000 (20-गायींचे फार्म) किंवा ₹4,64,000 (क्षीर युवा 10-गायींचे स्मार्ट फार्म).
अनुदान प्रति युनिट निश्चित रक्कम आहे, टक्केवारी नाही. 1-गायींच्या युनिटचा ₹67,200 खर्च म्हणजे जनावर (दुधाच्या उत्पादनाच्या प्रति लिटर ₹6,000, ₹60,000), वाहतूक ₹1,500, 7% दराने विमा (₹4,200) आणि लसीकरण ₹1,500. हे 2025-26 च्या आराखड्यातील दर आहेत; वाचले तेव्हा 2026-27 चा सविस्तर प्रकल्प अहवाल विभागाच्या साइटवर प्रसिद्ध झालेला नव्हता. दुग्ध सहकारी संस्थेला दूध घालणारे शेतकरी, महिला, SC/ST आणि 40 खालील वयाच्या अर्जदारांना प्राधान्य.
“Herd induction Units — One Cow Unit for individuals 200 67200 30000; Two Cow Unit for individuals 300 134400 60000; Five Cow Units for individuals 500 336000 150000; Assistance for commercial Farm- 10 cow unit-Individuals 500 1152000 380000; Assistance for commercial Farm- 20 cow unit - Individuals 750 2310000 760000; Smart Dairy Farms - Special Dairy Package for young entrepreneurs (10 cow unit) - Individuals -KSHEERA YUVA 500 1160000 464000 [REG. FEES Rs | TOTAL COST Rs | UNIT SUBSIDY Rs]”किमान चार सदस्यांचा संयुक्त दायित्व गट, बचत गट, FPO किंवा इतर नोंदणीकृत गटाला 5-गायींच्या युनिटसाठी ₹1,83,000 किंवा 10-गायींच्या युनिटसाठी ₹3,80,000 मिळतात.
गटांकडे नोंदणी प्रमाणपत्र, केरळमध्ये राहणारे किमान चार प्रौढ सदस्य, आणि चाऱ्यासाठी किमान 50 सेंट स्वतःची किंवा भाड्याची जमीन असावी.
“Herd Induction Programme for JLGs/SHGs/Other registered groups - 5 cow 250 562500 183000; Herd Induction Programme for JLGs/SHGs/Other registered groups - 10 cow 500 1152000 380000”हायब्रिड नेपियर चाऱ्यासाठी प्रति हेक्टर ₹38,000 — ₹18,750 रोख (प्रति सेंट ₹75) अधिक ₹19,250 किमतीचे ठोंबे मोफत — किमान 20 सेंटच्या प्लॉटवर.
किमान 20 सेंट, 10 सेंटच्या पटीत; क्षेत्राची कमाल मर्यादा नाही. ₹19,250 ही रक्कम, ₹38,000 पैकी, हेक्टरी मोफत दिलेल्या 27,500 कांड्यांचे मूल्य आहे. 20 सेंटपेक्षा कमी क्षेत्रासाठी विभाग फक्त कांड्या देतो (परिच्छेद 07.01.02).
“The subsidy given to the beneficiaries for cultivation of fodder under the scheme will be Rs. 18,750/ Hectare of land in addition to the root slips supplied free of cost. Value of root slips supplied /hectare of land is estimated to be Rs. 19,250/-. Therefore, the total subsidy for cultivating fodder in one hectare of land comes to Rs 38,000/- per hectare.”50 सेंटपेक्षा मोठ्या सध्याच्या चारा प्लॉटसाठी पंपसंच, टाकी, होज, तुषार किंवा ठिबकच्या खर्चाचा अर्धा भाग, ₹15,000 पर्यंत.
“The subsidy permissible to beneficiary is 50% of unit cost approved and the unit subsidy shall be Rs 15,000/- per beneficiary [Irrigation assistance — unit cost 30000, unit subsidy 15000]”एक एकर किंवा जास्त चारा प्लॉटच्या सिंचन खर्चाचा अर्धा भाग, ₹30,000 पर्यंत — शेतकरी, गट व संस्थांसाठी.
“The subsidy permissible to beneficiary is 50% of unit cost approved and the unit subsidy shall be Rs 30,000/- per beneficiary. [Irrigation assistance - above one acre: unit cost 60,000, subsidy 30,000]”किमान एक हेक्टर पडीक किंवा वापरात नसलेल्या लागवडयोग्य जमिनीवर चारा पिकवण्यासाठी प्रति हेक्टर ₹1,05,000 (युनिट खर्च ₹1,75,000).
एकूण किमान 1 हेक्टर व किमान 1 एकरचे प्लॉट; युनिटची कमाल मर्यादा नाही. व्यक्ती, JLG, बचत गट, दूध सहकारी संस्था, स्वयंसेवी संस्था व धर्मादाय संस्था अर्ज करू शकतात. छापलेले युनिट आम्ही एक हेक्टर मानतो, कारण 75 युनिट लक्ष्यित 75 हेक्टरशी जुळतात.
“Assistance for comprehensive and massive fodder cultivation in barren and unutilised lands 75 175000 105000 131.250 78.75 [NO OF UNITS | UNIT COST (Rs) | UNIT SUBSIDY (Rs) | TOTAL COST | TOTAL SUBSIDY (Lakhs)]”किमान एक एकरवर चारा पिकवून विकण्यासाठी गटाला (JLG, बचत गट, FPO किंवा दुग्ध सहकारी संस्था) ₹1,00,000 खर्चापैकी ₹75,000.
“Fodder Hubs / Fodder Marketing Units through Dairy Co-operatives by JLGs / SHGs / Other registered groups 10 100000 75000 10.000 7.50”दूध संस्थेत खरेदी केलेल्या हिरव्या गवत, द्विदल चारा किंवा सायलेजच्या प्रत्येक किलोवर ₹3 सवलत, ₹5,000 पर्यंत.
शेतकऱ्याची ₹5,000 ची कमाल मर्यादा हिरवा व सुका चारा मिळून आहे, प्रत्येकी ₹5,000 नाही. पैसे दूध सहकारी संस्थेला जातात, जी तुम्हाला कमी दराने चारा विकते; एका सहकारी संस्थेला ₹1,00,000 पर्यंत मिळू शकते. हे 2025-26 च्या योजनेचे दर आहेत.
“The rate of subsidy shall be Rs 3 per kg for Green Fodder like green grass, legumes, silage etc … Maximum subsidy amount permissible to an individual beneficiary farmer shall be Rs 5000/-”दूध संस्थेत खरेदी केलेल्या पेंढा, सुका चारा, TMR किंवा पेंड (मिश्र पशुखाद्य नव्हे) यांच्या प्रत्येक किलोवर ₹4 सवलत, ₹5,000 पर्यंत.
शेतकऱ्याची ₹5,000 ची कमाल मर्यादा हिरवा व सुका चारा मिळून आहे, प्रत्येकी ₹5,000 नाही. पैसे दूध सहकारी संस्थेला जातात, जी तुम्हाला कमी दराने चारा विकते; एका सहकारी संस्थेला ₹1,00,000 पर्यंत मिळू शकते. हे 2025-26 च्या योजनेचे दर आहेत.
“… and Rs 4 per Kg for Dry Fodder like straw, hay, TMR, concentrate cakes etc. Feed components other than compounded cattle feed of feed plants can be considered under the category of Dry Fodder … Maximum subsidy amount permissible to an individual beneficiary farmer shall be Rs 5000/-”नोंदणीकृत प्रत्येक वासरासाठी ₹12,500 पर्यंत सरकारी मदत (दरमहा अर्ध्या किमतीत खाद्य, विमा, जंतनाशके, खनिजे व लसी); शेतकरी तेवढीच ₹12,500 रक्कम घालतो.
वासरू जन्म नोंदवहीतील फक्त 4–6 महिने वयाच्या निरोगी संकरित कालवडींची निवड होते. सुधारित “डिजिटल SLBP” (युनिट खर्च प्रति वासरू ₹60,000, 50% = ₹30,000 शासनाकडून, DBT ने) पथनमथिट्टा जिल्ह्यात 800 वासरांसाठी 2025-26 मध्ये G.O.(Rt) क्र. 630/2025/AHD अंतर्गत प्रायोगिक तत्त्वावर राबवले जात आहे; ते येथे धरलेले नाही.
“The total financial assistance currently provided under the scheme is limited to ₹12,500 per calf , with an equal contribution of ₹12,500 from the beneficiary .”बँक कर्जावर 4 किंवा 10 दुधाळ जनावरांची डेअरी: जनावरांच्या खर्चाच्या 25%, प्रत्येक जनावराची किंमत त्याच्या जाती व दूध उत्पादनाच्या तक्त्यातील खर्चापेक्षा जास्त धरली जात नाही.
योजना नेमक्या 4 किंवा 10 दुभत्या जनावरांच्या युनिट्सना निधी देते (परिच्छेद 7); 4 किंवा 10 टाका. अर्जदार 18–60, वयाचे हरियाणाचे रहिवासी असावेत आणि सरकारी नोकरीत नसावेत; गट व फर्म अर्ज करू शकत नाहीत (परिच्छेद 13). 20 व 50 जनावरांच्या युनिट्सना सुधारणा मंजूर झाल्यावर व्याज सवलत मिळते (परिच्छेद 14(iii)).
“Dairy units of 4 and 10 Milch animals:- Under the scheme, subsidy to the tune of 25 % of the Total unit cost will be provided after the establishment of livestock units (For Livestock Component only). … The unit must be financed through loan from the bank/financial institutions. The subsidy would be provided in the loan account of the beneficiary.”₹1 लाखांपर्यंतच्या कर्जावर एक दुधाळ जनावर खरेदी करणाऱ्या महिला: तीन वर्षे EMI मधील व्याजाचा भाग राज्य भरते.
“Dairy units of 1 Milch Animal for women farmers only (Interest Subvention) … The financial assistance in the form of interest subvention (Interest portion of EMI) will be provided preferably half-yearly or annually for three years in the Loan Account of the beneficiary … 1 Milch Animal (for Women Only) — Maximum Cost of Unit Rs. 1 lakh — Max Limit of Loan amount (for Interest Subvention) Rs. 1 lakh”2 किंवा 3 दुधाळ जनावरांची मिनी डेअरी: जनावरांच्या खर्चाच्या 50%, प्रत्येक जनावर त्याच्या जाती व दूध उत्पादनासाठी तक्त्यातील खर्चापेक्षा जास्त न धरता.
“Mini dairy units of 2 or 3 Milch Animals (50 % Subsidy) — No. 1500 … 2 or 3 Milch Animals Mini Dairy Units — Maximum permissible cost per animal”18–22 किलो कमाल दूध देणारी मुर्रा म्हैस: ₹20,000; 22–25 किलोपेक्षा जास्त: ₹30,000; 25 किलोपेक्षा जास्त: ₹40,000.
“Cash incentive at the following rates in different slabs would be provided to the owners of the recorded Murrah Buffaloes as below: 18 to 22 Kg Rs. 20,000/- >22 to 25 Kg Rs. 30,000/- above 25 Kg Rs. 40,000/-”8–10 किलो कमाल दूध देणारी हरियाणा गाय: ₹15,000; 10–12 किलोपेक्षा जास्त: ₹20,000; 12 किलोपेक्षा जास्त: ₹25,000.
“Hariana Cows — 8 to 10 Kg Rs. 15,000/- >10 to 12 Kg Rs. 20,000/- Above 12 Kg Rs. 25,000/-”10–12 किलो कमाल दूध देणारी साहिवाल गाय: ₹15,000; 12–15 किलोपेक्षा जास्त: ₹20,000; 15 किलोपेक्षा जास्त: ₹25,000.
“Sahiwal Cows — 10 to 12 Kg Rs. 15,000/- >12 to 15 Kg Rs. 20,000/- Above 15 Kg Rs. 25,000/-”सर्वाधिक 5–8 किलो दूध देणारी बेलाही गाय: ₹5,000; 8–10 किलोपेक्षा जास्त: ₹10,000; 10 किलोपेक्षा जास्त: ₹15,000.
“Belahi Cows — 5 to 8 Kg Rs. 5000/- >8 to 10 Kg Rs. 10,000/- Above 10 Kg Rs. 15,000/-”SC व ST कुटुंबांसाठी दुधाळ गाय: राज्य 90% देते, ₹40,000 वर — ₹36,000; तुम्ही ₹4,000 भरता.
स्थिती अज्ञात: विभागाचे पान चालू आहे (शेवटचे अद्ययावत 13 मे 2025) पण त्यावर वर्ष नाही; 2026-27 च्या अर्थसंकल्पात विभागाच्या “स्वयंरोजगार व लाभार्थी योजनांसाठी” ₹42.02 कोटी दिले आहेत, या युनिटची नावे न घेता.
“Cow rearing … Providing a milch cow up to the fourth age in the cow rearing scheme. Out of the total cost of the scheme Rs. 40,000.00, 90 percent of the amount Rs. 36,000.00 is being borne by the state government and 10 percent of the amount Rs. 4000.00 is to be borne by the beneficiary. … Interested beneficiaries of SECC category of Scheduled Castes and Tribes will be eligible”यादीतील दुग्ध, खेचर, मेंढी/शेळी, डुक्कर किंवा कुक्कुटपालन युनिटसाठीच्या बँक कर्जावरील व्याजाचे 90% राज्य भरते.
रुपयांतील रक्कम तुमच्या कर्जावर व त्याच्या व्याजदरावर अवलंबून आहे, म्हणून आम्ही फक्त वाटा दाखवतो. स्थिती माहीत नाही: संग्रह (फेब्रुवारी 2025) तारीखविरहित आहे आणि योजनेचे नाव असलेला 2025-26 किंवा 2026-27 चा आदेश सापडला नाही; 2026-27 च्या अर्थसंकल्पातील विभागाच्या स्वयंरोजगार योजनांसाठीच्या ₹42.02 कोटींमध्ये तिचे नाव नाही.
“स्थानीय स्तर पर स्वरोजगार उपलब्ध कराने हेतु - डेरी उद्यमिता विकास योजनान्तर्गत (05 गाय इकाई), (10 गाय इकाई) (02 भैंस इकाई), (05 भैंस इकाई) भारवाहक उद्यमिता विकास योजनान्तर्गत - एक खच्चर इकाई व दो खच्चर 250 इकाई भेड़ बकरी उद्यमिता विकास योजनान्तर्गत -पशुधन मिशन योजनान्तर्गत (5 मादा+1 नर) व (10 मादा+1 नर) सूकर उद्यमिता विकास योजनान्तर्गत (5मादा+1नर) व (10मादा+1नर) कुक्कुट उद्यमिता विकास विकास योजनान्तर्गत (Commercial Broiler) फार्म 1000 पक्षियों व Small Commercial Layer फार्म 250 पक्षियांे की स्थापना हेतु उक्त इकाइयों की स्थापना हेतु आवेदक द्वारा लिए गए बैंक ऋण पर लगने वाले ब्याज का 90 प्रतिशत व्ययभार राज्य सरकार द्वारा वहन किया जाना हैं।”नोंदणीकृत सहकारी संस्थेला घातलेल्या प्रत्येक लिटर दुधासाठी ₹6 (2026-27 पूर्वी ₹3).
भाषणात “काही संस्थांशी संबंधित शेतकरी” असे म्हटले आहे, त्यामुळे प्रत्येक संस्था समाविष्ट नसेल; त्यात गायीच्या दुधाचा खरेदी दर ₹61 आणि म्हशीच्या दुधाचा ₹71 प्रति लिटर केला आहे (परिच्छेद 31). 2026-27 चे अर्थसंकल्पीय भाषण हाच एकमेव दस्तऐवज आहे; विभागाच्या साइट्सवर अंमलबजावणीची कोणतीही अधिसूचना सापडली नाही.
“My Government had started a Milk Incentive Scheme last year for registered cooperative institutions of Himachal Pradesh related to milk procurement. Under this, the Government is giving farmers associated with some institutions an incentive amount of 3 rupees per liter directly into their account through DBT. … therefore my Government from the next financial year will increase the assistance of 3 rupees per liter to 6 rupees per liter.”दोन गायींचे युनिट (सुमारे ₹2 लाख): तुम्ही खर्च केलेल्या रकमेच्या 40%, जास्तीत जास्त ₹80,000.
प्रति पशुपालक एक युनिट (2 गायी, पहिल्या किंवा दुसऱ्या वेताच्या) (परिच्छेद 4(viii)). 23 ऑक्टो 2024 च्या सुधारणेपासून (शासन आदेश 895) योजना सर्व 75 जिल्ह्यांत आहे आणि वाहतूक विमा ऐच्छिक आहे; 13 फेब्रु 2025 च्या सुधारणेपासून (शासन आदेश 70) विमा 1 वर्षासाठी, पशुपालकाने आणखी 2 वर्षे दरवर्षी नूतनीकरण करायचा.
“एक इकाई का तात्पर्य प्रति लाभार्थी स्वदेशी उन्नत नस्ल की 02 गायों से है तथा यूनिट कास्ट लगभग रुपये 2.0 लाख माना गया है। बाह्य प्रदेश से स्वदेशी उन्नत नस्ल की दुधारू गाय के क्रय, परिवहन, ट्रांजिट बीमा, 03 वर्षों के लिए पशु बीमा, चारा काटने की मशीन तथा गायों के रख-रखाव हेतु शेड निर्माण पर व्यय कुल धनराशि का 40 प्रतिशत, अधिकतम ₹ 80000 अनुमन्य होगा।”जात व दैनिक दुधानुसार प्रति गाय रोख बक्षीस: पहिल्या निकषावर ₹10,000, उच्च निकषापेक्षा जास्त असल्यास ₹15,000; जास्तीत जास्त दोन गायी.
प्रति गाय, आयुष्यात एकदा, तिच्या 1ल्या, 2ऱ्या किंवा 3ऱ्या वेतासाठी; प्रति पशुपालक जास्तीत जास्त दोन गायी; फक्त व्यक्ती, गट किंवा फर्म नाहीत (परिच्छेद 4, 6). उपलब्ध निधीनुसार राज्य संख्या मर्यादित करू शकते (परिच्छेद 5). पडताळणी समिती शासन आदेश 1047/53-2-2023 दि. 23 नोव्हें 2023 ने बदलली (फक्त प्रक्रिया).
“साहीवाल / गिर / थारपारकर गाय हेतु: 08 से 12 कि0ग्रा0 तक ₹0 10,000.00; 12 कि0ग्रा0 से अधिक ₹0 15,000.00. हरियाणा गाय हेतु: 07 से 10 कि0ग्रा0 तक ₹0 10,000.00; 10 कि0ग्रा0 से अधिक ₹0 15,000.00. गंगातीरी गाय हेतु: 07 से 08 कि0ग्रा0 तक ₹0 10,000.00; 08 कि0ग्रा0 से अधिक ₹0 15,000.00”25-गायींचे युनिट: 50% — ₹62,50,000 चे (₹31,25,000), किंवा ₹61,00,000 चे, 5 गंगातिरी गायींसह (₹30,50,000).
खर्च प्रति गाय ₹1,00,000 (गंगातीरी ₹70,000) धरला जातो (परिच्छेद 4(v)); अंदाजापेक्षा जास्त खर्च पशुपालकाचा (परिच्छेद 5(ii)). आधीचे कामधेनू / मिनी / मायक्रो कामधेनू लाभार्थी पात्र नाहीत (परिच्छेद 8(i)(छ)). शासन आदेशाने ही योजना 10 विभागीय मुख्यालय जिल्ह्यांत 2023-24 मध्ये सुरू केली; विभागाचे संकेतस्थळ आता 18 विभागीय मुख्यालय जिल्हे सांगते.
“कुल अनुदान परियोजना लागत का 50 प्रतिशत देय होगा: (क) रु. 31,25,000 (साहीवाल अथवा गिर अथवा थारपारकर नस्ल के 25 गोवंश) इकाई के लिए। (ख) रु. 30,50,000 (साहीवाल अथवा गिर अथवा थारपारकर नस्ल के 20 गोवंश के साथ-साथ 5 गंगातीरी नस्ल की गायों हेतु)।”संगोपन केलेल्या प्रति कालवड ₹50,000, गोठ्यासह — 20-कालवडी युनिटसाठी ₹10 लाख.
मार्गदर्शक सूचनांमध्ये 20-वासरांच्या युनिटचे वर्णन आहे; आम्ही संख्या 20 वर मर्यादित ठेवतो. व्यक्ती, व्यक्तींचे गट, सहकारी संस्था आणि FPO पात्र आहेत. HADP अजून सुरू आहे (2026 च्या शासन आदेशांनी 2026-27 साठी HADP निधी मंजूर केला आहे), पण या प्रकल्पाच्या शेतकरी घटकांसाठी सध्याचा कोणताही आदेश आम्हाला सापडला नाही, आणि दर 2022 च्या मार्गदर्शक सूचनांमधील आहेत. गुंतवणूक करण्याआधी विभागाकडे खात्री करा.
“Interested farmers shall be provided incentive of ₹ 10.00 lakh for 20 female calf rearing unit (₹ 0.50 lakh per female calf including infrastructure) for rearing these calves upto adult hood and selling them as dairy cows.”तूप, चीज (कलाडीसह), दही, खवा इ. बनवणाऱ्या दूध बचत गट/FPO स्टार्टअपला युनिट, ब्रँडिंग व विपणनासाठी ₹20 लाख, विपणन वाहनासाठी ₹3 लाख व खेळत्या भांडवलासाठी ₹2 लाख मिळतात.
HADP अजून सुरू आहे (2026 च्या शासन आदेशांनी 2026-27 साठी HADP निधी मंजूर केला आहे), पण या प्रकल्पाच्या शेतकरी घटकांसाठी सध्याचा आदेश आम्हाला आढळला नाही, आणि दर 2022 च्या मार्गदर्शक सूचनांतील आहेत. गुंतवणूक करण्यापूर्वी विभागाकडे खात्री करा.
“All these 100 start-ups shall be provided incentive of ₹ 20.00 lakh each for setting up processing unit, branding and marketing the dairy product, ₹ 3.00 lakh incentive for purchasing a marketing vehicle and ₹ 2.00 lakh as working capital.”निवास, भोजन व दैनिक भत्त्यासह दोन आठवड्यांचे मोफत दुग्ध प्रशिक्षण (प्रति प्रशिक्षणार्थी ₹5,000, खर्च राज्याचा).
हे प्रशिक्षण आहे, जनावरांसाठी भांडवली अनुदान नाही. ₹5,000 अभ्यासक्रम, निवास आणि भत्त्यामध्ये कसे विभागले आहेत ते दस्तऐवजात नाही.
“Under this scheme, two weeks training in dairy techniques is imparted to the 5th passed rural people of age 18-50 years at Dairy Training and Extension Centres … The trainees are provided boarding, lodging and daily allowance to compensate for their lost wages. The training cost is ₹5000/- per trainee.”