मुख्यमंत्री कामधेनू योजनेअंतर्गत चारा विकास — हंगामी चारा मिनीकिट, चारा उद्योजकता कार्यक्रम व अझोला खड्डे
Fodder development under Mukhyamantri Kamdhenu Yojana — seasonal fodder minikits, Fodder Entrepreneurship Programme and Azolla pits
अर्थसंकल्पात निधी: ओडिशा कृषी अर्थसंकल्पीय भाषण 2026-27 (20 फेब्रु, 2026, Para 46: “Under the Mukhyamantri Kamadhenu Yojana, launched in FY 2024-25, an outlay of Rs.159 crore is proposed in FY 2026-27 to boost milk production.”)
पशुपालकांना मोफत चारा-बियाणे मिनीकिट (1–20 किट, प्रति हंगाम 0.25–5 एकर), बहुवार्षिक चारा लागवडीसाठी तीन वर्षांत प्रति एकर ₹35,000 (व्यक्तींना 5 एकरपर्यंत, गटांना 10 पर्यंत), आणि सिमेंटच्या अझोला खड्ड्यासाठी मदत मिळते.
- मुख्य लाभ
- मोफतमोफत हंगामी चारा-बियाणे मिनीकिट, प्रति शेतकरी प्रति हंगाम 1–20 (0.25–5 एकर)
- घटक
- 4प्रत्येक दस्तऐवजातून वाचलेले
- कोण अर्ज करू शकतो
- सर्वअर्जदार
- शेवटची तारीख
- हंगामी“अर्ज केव्हा करायचा” पाहा
हे किती देते
मोफत चारा बियाणे मिनीकिट: खरीप 3 किलो मका + 1 किलो चवळी, रब्बी 3 किलो ओट + 1 किलो बरसीम; प्रति 0.25 एकर एक किट, प्रति शेतकरी 1 ते 20 किट.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
जनावरे व जमीन असलेल्या दूध उत्पादकांसाठी; रब्बी किटसाठी खात्रीशीर सिंचन हवे. दूध संघ, गोशाळा, बचत गट, VSS व JLG यांना किटची पहिली फेरी मिळते. 2,00,000 किट, 2025-26 मध्ये.
“Availability of high-quality seasonal fodder seed kits (Maize & Cowpea for Kharif, Oats & Berseem for Rabi season) in free of cost. … Support to the farmers with quality fodder seed in two crop growing seasons to cover from 0.25 acres up to 5 acres per farmer (20 kits @ 0.25 acre per kit)”0.25 ते 5 एकरवर बहुवार्षिक चारा: तीन वर्षांत प्रति एकर ₹35,000 (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000) — ₹1,75,000, 5 एकरसाठी.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
बहुवार्षिक चारा (हायब्रिड नेपियर, CO-2 ते CO-5, BNH-7/10, सुपर/रेड/स्मार्ट नेपियर…), स्वतःच्या किंवा नोटरी केलेल्या 3-वर्षांच्या भाडेकराराच्या, खात्रीशीर सिंचन असलेल्या जमिनीवर; 3 वर्षे चारा घेत राहिले पाहिजे (घोषणापत्र, परिशिष्ट-I). छापलेला खर्च एकरी ₹70,000; तक्त्यानुसार एकरी ₹35,000 मिळतात (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000). प्रति कुटुंब एक व्यक्ती.
“Subsidy: amount according to Plot size: … 1 (acre) 15000 12000 8000 35,000 … 5 (acres) 75000 60000 40000 1,75,000”1 ते 10 एकरवरील गट (दूध संस्था, महिला बचत गट, VSS, FPO, JLG): तीन वर्षांत एकरी ₹35,000 — ₹3,50,000 पर्यंत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
बहुवार्षिक चारा (हायब्रिड नेपियर, CO-2 ते CO-5, BNH-7/10, सुपर/रेड/स्मार्ट नेपियर…), स्वतःच्या किंवा नोटरी केलेल्या 3-वर्षांच्या भाडेकराराच्या, खात्रीशीर सिंचन असलेल्या जमिनीवर; 3 वर्षे चारा घेत राहिले पाहिजे (घोषणापत्र, परिशिष्ट-I). छापलेला खर्च एकरी ₹70,000; तक्त्यानुसार एकरी ₹35,000 मिळतात (₹15,000 + ₹12,000 + ₹8,000). प्रति कुटुंब एक व्यक्ती.
“For groups: Minimum coverage of 1 acre to maximum 10 acres … Like this the subsidy amount shall be calculated for plot size up to 10Ac.”प्रति दुग्ध कुटुंब एक सिमेंटचा अझोला खड्डा (2 मी × 2 मी × 0.2 मी): ₹3,000 खर्चासाठी एकदाच कर्ज फेडीनंतर जमा होणारी मदत.
दस्तऐवज काय म्हणतो, शब्दशः
किमान एक गुरू (शक्यतो दुधाळ जनावर) असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी; प्रति कुटुंब एक युनिट. 15,000 युनिट, 2025-26 मध्ये. मार्गदर्शक सूचनांनुसार युनिटचा खर्च ₹3,000 आहे व मदत बॅक-एंडेड आहे, पण पूर्ण ₹3,000 दिले जातात का ते सांगितलेले नाही, म्हणून रुपयांतील आकडा दाखवलेला नाही.
“The establishment cost of one Cemented Azolla Unit is Rs.3000/- and onetime back ended assistance will be provided to each farmer.”मला किती मिळू शकते?
मोफत हंगामी चारा-बियाणे मिनीकिट, प्रति शेतकरी प्रति हंगाम 1–20 (0.25–5 एकर)
जनावरे व जमीन असलेल्या दूध उत्पादकांसाठी; रब्बी किटसाठी खात्रीशीर सिंचन हवे. दूध संघ, गोशाळा, बचत गट, VSS व JLG यांना किटची पहिली फेरी मिळते. 2,00,000 किट, 2025-26 मध्ये.
कोण अर्ज करू शकतो
- सर्व अर्जदार
तुम्हाला लागणारी कागदपत्रे
- आधार कार्ड (गटासाठी अध्यक्ष किंवा सचिवाचे)
- जमिनीचे अभिलेख किंवा जमीन भाडेकरार
- बँक पासबुकचे पहिले पान (खाते क्रमांक, IFSC)
- 3 वर्षे चारा पिकवण्याचे घोषणापत्र (परिशिष्ट-I); गटासाठी, गटाचा ठराव
अर्ज कसा करावा
- मिनीकिट: तुमचे नाव दूध संस्थेत (MPCS) किंवा तालुका पशुवैद्यकीय कार्यालयात द्या; जिल्हा चारा विकास समिती यादी मंजूर करते. किट शेतकऱ्यांपर्यंत 15 जूनपर्यंत (खरीप) व 15 ऑक्टोबरपर्यंत (रब्बी) पोहोचतात.
- चारा उद्योजकता: जमिनीचे उतारे, बँक पासबुक व 3-वर्षांच्या घोषणापत्रासह GO-SUGAM वर अर्ज करा; जिल्हा चारा कृती दल मंजुरी देते आणि CDVO परवानगी देतात.
- 60 दिवसांत लागवड करा आणि GO-SUGAM वर कळवा; प्रत्येक वर्षाची रक्कम उभ्या पिकाच्या तपासणीनंतर दिली जाते.
- अझोला: BVO किमान एक दुधाळ जनावर असलेल्या दुग्ध उत्पादक शेतकऱ्यांची निवड करतात; परवानगीपासून 30 दिवसांत खड्डा बांधा.
अर्ज करणे मोफत आहे. तुमच्यासाठी अर्ज करायला कधीही कोणालाही पैसे देऊ नका.
अर्ज केव्हा करायचा
प्रत्येक खरीप व रब्बी हंगामात मिनीकिट; चारा-उद्योजकता व अझोला अर्ज वर्षभर GO-SUGAM वर.
इतर योजनांसोबत एकत्र लाभ
ही योजना इतर योजनांसोबत एकत्र घेता येते की नाही हे दस्तऐवजांत सांगितलेले नाही. दोन्हींवर अवलंबून राहण्याआधी अंमलबजावणी करणाऱ्या कार्यालयात विचारा.