10,000 ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨਾਂ (FPO) ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ
Formation and Promotion of 10,000 Farmer Producer Organizations (FPOs)
2026-27 ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬਜਟ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ: ਕੇਂਦਰੀ ਖ਼ਰਚ ਬਜਟ 2026-27 (ਫ਼ਰ 2026, Demand No. 1 (Department of Agriculture and Farmers Welfare), item 11 Formation and Promotion of 10,000 Farmer Producer Organizations (FPOs), BE 2026-27 ₹500.00 crore; Notes item 11)
ਸਕੀਮ ਹੇਠ ਬਣੇ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨਾਂ ਲਈ ਮਦਦ: ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਮੈਂਬਰ ਲਈ ₹2,000 ਤੱਕ ਮੈਚਿੰਗ ਇਕੁਇਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ (ਹਰ FPO ਲਈ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹15 ਲੱਖ), ₹2 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦੇ ਬੈਂਕ ਕਰਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਗਰੰਟੀ, ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਖ਼ਰਚ ਲਈ ₹18 ਲੱਖ ਤੱਕ।
- ਮੁੱਖ ਲਾਭ
- ₹2,000ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਸਾਨ ਮੈਂਬਰ, ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ
- ਹਿੱਸੇ
- 3ਹਰ ਇੱਕ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ
- ਕੌਣ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ
- 1ਅਰਜ਼ੀਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
- ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼
- ਕੋਈ ਨਹੀਂਕਦੇ ਵੀ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ
ਇਹ ਕੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹਿੱਸਾ ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਗ੍ਰਾਂਟ — ਹਰ ਕਿਸਾਨ ਮੈਂਬਰ ₹2,000 ਤੱਕ, ਹਰ FPO ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹15 ਲੱਖ — FPO ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਓਨੀ ਹੀ ਕੀਮਤ ਦੇ ਵਾਧੂ ਹਿੱਸੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੂ-ਬ-ਹੂ
ਇਹ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹੈ: ਜਿਸ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ₹2,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੈਸੇ ਜਿੰਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਈ FPO ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇ (ਧਾਰਾ 11.3(vi))। FPO ਨੂੰ 45 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਵਾਧੂ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ (ਧਾਰਾ 11.4(i)) ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
“11.1 … Equity Grant shall be in the form of matching grant upto Rs. 2,000 per farmer member of FPO subject to maximum limit of Rs. 15.00 lakh fixed per FPO. … 11.4 (ii) Individual Shareholder – up to Rs 2,000/- per member.”FPO ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਗਰੰਟੀ ਹੈ: 85% — ₹1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ (ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹85 ਲੱਖ), ਜਾਂ 75% — ₹1 ਕਰੋੜ ਅਤੇ ₹2 ਕਰੋੜ ਵਿਚਕਾਰ ਕਰਜ਼ੇ ਦਾ (ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ₹150 ਲੱਖ), ਤਾਂ ਜੋ ਬੈਂਕ ਬਿਨਾਂ ਗਿਰਵੀ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇ ਸਕੇ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੂ-ਬ-ਹੂ
ਬੈਂਕ NABARD ਜਾਂ NCDC ਨੂੰ 0.75% ਤੱਕ ਗਰੰਟੀ ਫ਼ੀਸ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (₹1 ਕਰੋੜ ਤੱਕ ਦੇ ਕਰਜ਼ੇ) ਜਾਂ 0.85% (₹1–2 ਕਰੋੜ) (ਧਾਰਾ 12.9)। ਬੈਂਕ ਉਸੇ FPO ਲਈ 5 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋ ਵਾਰ ਕਵਰ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ (ਧਾਰਾ 12.8(ii))।
“12.8 (i) The credit guarantee cover per FPO will be limited to the project loan of Rs. 2 crore. In case of project loan up to Rs. 1 crore, credit guarantee cover will be 85% of bankable project loan with ceiling of Rs. 85 lakh; while in case of project loan above Rs.1 crore and up to Rs. 2 crore, credit guarantee cover will be 75% of bankable project loan with a maximum ceiling of Rs. 150 lakh.”ਗਠਨ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ FPO ਦੇ ਚਾਲੂ ਖ਼ਰਚਿਆਂ ਲਈ ₹18 ਲੱਖ ਤੱਕ (ਜਾਂ ਅਸਲ ਲਾਗਤ, ਜੇ ਘੱਟ ਹੋਵੇ); ਜੋ FPO ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਨਾ ਵਰਤ ਸਕਿਆ ਉਹ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਅੰਦਰ ਵਰਤ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੂ-ਬ-ਹੂ
ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਸਕੀਮ ਹੇਠ ਬਣੇ FPO ਨੂੰ ਇਹ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ: CEO/ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ₹25,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ, ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ₹10,000 ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਤੱਕ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਰਜਿਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ₹40,000, ਤੱਕ, ਦਫ਼ਤਰ ਕਿਰਾਇਆ ₹48,000 ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਹੋਰ (ਧਾਰਾ 10.1, ਪੰਨਾ 19)।
“FPO Management Cost (modified guideline for cl. 10.0): Under the scheme, financial support to Farmer Producer Organization (FPO) @ upto maximum of Rs. 18 Lakh / FPO or actual, whichever is lesser is to be provided during three years from the year of formation. However, if any of the FPO promoted under 10K FPO scheme was unable to avail/ utilize Rs 18 Lakh within the period of three years (due to initial corona restrictions or any other reason); then the respective FPO to utilize the same within the period of five years from its formation, subject to overall ceiling of assistance of Rs 18 Lakhs per FPOs.”ਮੈਂ ਕਿੰਨੀ ਰਕਮ ਮੰਗ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?
ਇਹ ਧਾਰਾ ਇਸ ਕਿਸਮ ਦੇ ਅਰਜ਼ੀਕਾਰ ਨੂੰ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ (11.1; 11.4(i)–(ii)).
ਇਹ ਬਰਾਬਰ ਦੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹੈ: ਜਿਸ ਮੈਂਬਰ ਨੇ ₹2,000 ਤੋਂ ਘੱਟ ਪਾਇਆ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰ ਪੈਸੇ ਜਿੰਨਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਕਿਸਾਨ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਵਾਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਈ FPO ਦਾ ਮੈਂਬਰ ਹੋਵੇ (ਧਾਰਾ 11.3(vi))। FPO ਨੂੰ 45 ਦਿਨਾਂ ਅੰਦਰ ਵਾਧੂ ਸ਼ੇਅਰ ਜਾਰੀ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ (ਧਾਰਾ 11.4(i)) ਅਤੇ ਗ੍ਰਾਂਟ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਕੌਣ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ
- FPO
ਤੁਹਾਨੂੰ ਲੋੜੀਂਦੇ ਕਾਗ਼ਜ਼
- ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਅਤੇ ਹਰ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਸ਼ੇਅਰ ਪੂੰਜੀ, ਚਾਰਟਰਡ ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਆਡੀਟਰ ਵੱਲੋਂ ਤਸਦੀਕਸ਼ੁਦਾ (ਧਾਰਾ 11.5(i))
- ਇਕੁਇਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਮੰਗਣ ਲਈ ਬੋਰਡ ਆਫ਼ ਡਾਇਰੈਕਟਰਜ਼ / ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਸਭਾ ਦਾ ਮਤਾ (ਧਾਰਾ 11.5(ii))
- ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਕਿ ਗ੍ਰਾਂਟ ਵਾਧੂ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ FPO ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ (ਧਾਰਾ 11.5(iii))
ਅਰਜ਼ੀ ਕਿਵੇਂ ਦੇਈਏ
- FPO ਰਜਿਸਟਰਡ ਉਤਪਾਦਕ ਕੰਪਨੀ ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਸਭਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਅੱਧੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਛੋਟੇ, ਸੀਮਾਂਤ ਜਾਂ ਬੇਜ਼ਮੀਨੇ ਠੇਕੇ ਵਾਲੇ ਕਿਸਾਨ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਮੈਂਬਰ ਕੋਲ ਇਕੁਇਟੀ ਦਾ 10% ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ (ਧਾਰਾ 11.3)।
- ਇਕੁਇਟੀ ਗ੍ਰਾਂਟ ਲਈ, ਅਨੁਬੰਧ-I ਵਾਲੇ ਫ਼ਾਰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਏਜੰਸੀ ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿਓ, CA ਜਾਂ ਸਹਿਕਾਰੀ ਆਡੀਟਰ ਵੱਲੋਂ ਤਸਦੀਕ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕ ਸੂਚੀ, ਬੋਰਡ ਦੇ ਮਤੇ ਅਤੇ ਸ਼ੇਅਰਧਾਰਕਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ (ਧਾਰਾ 11.5)।
- ਕਰਜ਼ਾ ਗਾਰੰਟੀ ਲਈ, ਤੁਹਾਡਾ ਬੈਂਕ FPO ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਕਰਜ਼ੇ ਦੇ ਕਵਰ ਲਈ NABARD ਜਾਂ NCDC ਨੂੰ ਅਰਜ਼ੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ (ਧਾਰਾ 12.3, 12.9)।
ਅਰਜ਼ੀ ਦੇਣਾ ਮੁਫ਼ਤ ਹੈ। ਆਪਣੀ ਅਰਜ਼ੀ ਲਈ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਨਾ ਦਿਓ।
ਅਰਜ਼ੀ ਕਦੋਂ ਦੇਣੀ ਹੈ
ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ ਕੋਈ ਆਖ਼ਰੀ ਤਾਰੀਖ਼ ਤੈਅ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਹੋਰ ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੈਣਾ
ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੇ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਕੀਮਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ। ਦੋਵਾਂ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਕੀਮ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦਫ਼ਤਰ ਤੋਂ ਪੁੱਛੋ।