આ પાનું AI દ્વારા અંગ્રેજીમાંથી અનુવાદિત છે. યોજનાઓનાં નામ, રકમો અને દસ્તાવેજોમાંથી ટાંકેલા શબ્દો છપાયા મુજબ જ રાખ્યા છે — અરજી કરતાં પહેલાં દસ્તાવેજ સાથે ખાતરી કરો.
ખાનગી, મફત માર્ગદર્શિકા — સરકારી વેબસાઇટ નથી. અરજી ફક્ત સરકારી પોર્ટલ પર જ કરો.
સજીવ પ્રમાણપત્ર, જમીન ચકાસણી અને પ્રાકૃતિક ખેતી.
ફળ, શાકભાજી અને ફૂલખેડૂત જૂથની માલિકીની અસ્તરવાળી સામૂહિક પાણીની ટાંકી માટે પ્રતિ ઘન મીટર રૂ. 80 (NE અને હિમાલયી વિસ્તારોમાં રૂ. 100) ના 75%, 30,000 ઘન મીટર સુધી.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યત્રણ વર્ષમાં હેક્ટરે ₹15,000 (વર્ષે ₹5,000), DBT દ્વારા ચૂકવાય, 2 હેક્ટર સુધી.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યતમારી માટીની ચકાસણી થાય છે અને તમને ખાતર સલાહ સાથે જમીન આરોગ્ય કાર્ડ મળે છે.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યપ્રાકૃતિક ખેતી કરતા તાલીમ પામેલા ખેડૂતને બે વર્ષ સુધી વર્ષે ₹4,000 — એક વખતે ₹2,000 — એક એકર સુધી.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યસરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલા ઘઉં કિલો દીઠ ₹80 માં ખરીદે છે (₹60 થી વધારીને).
પાક અને બિયારણજૈવિક ખાતર, દવાઓ, કલ્ચર, હોર્મોન અને સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો મફત, ₹5,000 સુધી.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યઈંટના દરેક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાડાના ખર્ચના 50%, ખાડા દીઠ ₹5,000 સુધી, વધુમાં વધુ 3 ખાડા (₹15,000) માટે.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યપ્રોજેક્ટ ખર્ચના 40%, વર્ષે 1,000 ટનના એકમ માટે ₹6.40 લાખ, 2,000 ટનના એકમ માટે ₹12.80 લાખ અને 3,000 ટનના એકમ માટે ₹20.00 લાખ સુધી.
સજીવ ખેતી અને જમીન આરોગ્યએક દેશી ગાય માટે મહિને ₹900 — વર્ષે ₹10,800, દર છ મહિને ₹5,400 તરીકે ચૂકવાય — જ્યાં સુધી તમે ગાય રાખો અને પ્રાકૃતિક ખેતી કરો.
ફળ, શાકભાજી અને ફૂલપ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલાં શાકભાજી: બીજ, કુદરતી સામગ્રી અને ખેતી માટે હેક્ટરે ₹20,000 સુધી, 0.20 થી 2 હેક્ટર પર પ્રમાણસર, જીવનમાં એક વાર.
ફળ, શાકભાજી અને ફૂલપ્રોજેક્ટમાં બારમાસી ફળ બાગ: વ્યક્તિગત ખેડૂતો અને ટ્રસ્ટ માટે ખર્ચના 50% (4 હેક્ટર સુધી), સાથે ખેતી કરતા FPO/સહકારી સભ્યો માટે 75% (50 હેક્ટર સુધી), MIDH-NHM ના પાક દીઠ એકમ ખર્ચ પર.
ફળ, શાકભાજી અને ફૂલહાઇ-ટેક નર્સરી: ખર્ચના વધુ 15%, મોટી નર્સરી (1–2 હેક્ટર) માટે હેક્ટરે ₹30 લાખ કે નાની (0.4–1 હેક્ટર) માટે હેક્ટરે ₹20 લાખ સુધી ગણાય.
ચાલુ યોજનાઓમાંથી કોઈ પણ આ પ્રકારના કામ માટે ખર્ચનો જે સૌથી વધુ હિસ્સો ચૂકવે છે, અરજદાર મુજબ. રકમ તો પણ દરેક યોજનાના ખર્ચ ધોરણની મર્યાદામાં રહે છે.
સંકલિત પોષણ અને જીવાત વ્યવસ્થાપનના ઇનપુટ માટે પ્રતિ હેક્ટર રૂ. 5,000 ના 30%, 2 હેક્ટર સુધી.
N, P અને Kનાં પ્રવાહી જૈવિક ખાતરો સાથે મળીને વાપરવાનો સમાવેશ થાય છે (કલમ 7.28).
“B.7 Promotion of Integrated Nutrient Management (INM)/Integrated Pest Management (IPM) i) Promotion of INM/IPM Rs. 5000/ha. Assistance @ 30% for an area upto 2 ha. per beneficiary or on pro-rata basis for smaller areas.”ખાનગી છોડ આરોગ્ય ક્લિનિકના ખર્ચના 50%, રૂ. 25 લાખ સુધીના ખર્ચ પર.
“ii) Plant Health Clinics Rs. 25.00 lakh/unit Assistance @ 100% to Public sector and @ 50% to private sector”કાયમી વર્મીકમ્પોસ્ટ એકમ માટે રૂ. 1 લાખના, અથવા HDPE વર્મીબેડ માટે રૂ. 16,000 ના 50%.
એક એકમ માટે બતાવ્યું છે. MIDH હેઠળ સજીવ ખેતી અપનાવવા અને સજીવ પ્રમાણન માટેની સહાય PKVYનાં ધોરણો અનુસરે છે (પરિશિષ્ટ V, B.8 i–ii), તેથી એ આંકડા માટે PKVYની નોંધ જુઓ.
“iii. Vermi compost Units/organic input production Rs.1,00,000/ unit for permanent structure and Rs. 16,000/unit for HDPE Vermibed. Assistance @ 50% conforming to the size of the unit of 30’x8’x2.5’ dimension of permanent structure. For HDPE Vermibed, @ 50% conforming to the size of 96 cft (12’x4’x2’) and IS 15907:2010”ત્રણ વર્ષમાં હેક્ટરે ₹15,000 (વર્ષે ₹5,000), DBT દ્વારા ચૂકવાય, 2 હેક્ટર સુધી.
કોષ્ટક દર વર્ષે ₹5,000 છાપે છે, વર્ષ 1, 2 અને 3માં — કુલ હેક્ટરદીઠ ₹15,000. ઘણી વાર કહેવાતા હેક્ટરદીઠ ₹31,500 આખા ક્લસ્ટરનું બજેટ છે; બાકીની રકમ ક્લસ્ટર રચના, માનવબળ, પ્રમાણન અને માર્કેટિંગ માટે છે, ખેડૂતને રોકડ નહીં. ખેડૂત વધુમાં વધુ બે હેક્ટર માટે દાવો કરી શકે છે (B.5.7(b)). તમે PKVY ક્લસ્ટર જૂથમાં હોવા જોઈએ.
“Financial assistance to farmers shall be provided as incentive for eco-system service and for procurement/ management of organic inputs. Necessary funds under the head shall be released directly to the farmer beneficiaries as Direct Benefit Transfer (DBT) in their bank accounts.”તમારા PKVY જૂથનું સજીવ પ્રમાણન (PGS-India, કે NPOP) ત્રણ વર્ષ સુધી યોજના ચૂકવે છે.
પૈસા જૂથને પ્રમાણિત કરતી પ્રાદેશિક પરિષદને જાય છે, તમને નહીં. યોજના ખેડૂત દીઠ વધુમાં વધુ બે હેક્ટર આવરી લે છે; તમારી બાકીની જમીન ક્લસ્ટરમાં રહી શકે અને કોઈ વધારાના ખર્ચ વગર જૂથ સાથે પ્રમાણિત થઈ શકે (B.5.7(b)).
“Certification (PGS or NPOP) 1000 1000 1000 3000”જો તમે કોઈ પણ PKVY ક્લસ્ટરથી દૂર સજીવ ખેતી કરો, તો યોજના તમારી સજીવ પ્રમાણન ફી સીધી પ્રમાણન સંસ્થાને ચૂકવી શકે.
પ્રાદેશિક પરિષદ કે NPOP પ્રમાણન સંસ્થામાં નોંધણી કરાવો, પછી IC-1 સ્થિતિ સાથેનું સ્કોપ પ્રમાણપત્ર મળે ત્યારે જૈવિક ખેતી પોર્ટલ પર; રાજ્ય યાદી ચકાસે છે અને પૈસા પ્રમાણન સંસ્થાને જાય છે (પરિશિષ્ટ-XLXIII 1(a)–(c)). મહત્તમ મર્યાદા "ઘટક 14-B (3 & 4)" જેટલી કહેવાઈ છે, પણ આ માર્ગદર્શિકામાં એવો કોઈ ઘટક કે આંકડો છાપ્યો નથી, તેથી અમે કોઈ રકમ બતાવતા નથી. મોટા સળંગ પરંપરાગત/ડિફૉલ્ટ સજીવ વિસ્તારોને માત્ર પ્રમાણન માટે જ સહાય મળે છે, વર્ષે હેક્ટરદીઠ ₹900, 3 વર્ષ સુધી, ગ્રામ પંચાયત કે રાજ્યને ચૂકવાય છે (B.5.7(e); પરિશિષ્ટ-XLXIII 2(h)).
“In cases where individual willing farmers or small farmer groups are interested to join the scheme and are located at distance from new/ existing PKVY clusters or large farmers that have not been included in the groups, then such farmers will also be considered as an extension of the group/ clusters and will be supported only for certification under component 14-B (3 & 4) PGS Certification through Regional Councils.”તમારી માટીની ચકાસણી થાય છે અને તમને ખાતર સલાહ સાથે જમીન આરોગ્ય કાર્ડ મળે છે.
નમૂના દીઠ ₹300 યોજના રાજ્યને ચૂકવે છે, તમને નહીં. માર્ગદર્શિકા “મફત” શબ્દ વાપરતી નથી: જ્યાં રાજ્ય ખાનગી ભાગીદારો મારફતે જમીન ચકાસણી લેબ ચલાવે છે, ત્યાં ખેડૂતો પાસેથી ચકાસણીનો કોઈ ચાર્જ રાજ્યના પોતાના નિયમો નક્કી કરે છે (B.4.3(V)).
“Soil sample collection, analysis and generation of Soil Health Card on SHC Portal farmers will be done for which the financial assistance @ Rs.300 per sample will be given to the states/UTs.”ગામ સ્તરની માટી ચકાસણી લેબ સ્થાપવા એક વાર ₹1.50 લાખ સુધી.
માર્ગદર્શિકા કહે છે કે લેબનાં સાધનો માટે લાભાર્થીના કોઈ ફાળાની જરૂર નથી. વ્યક્તિ 18 થી 27 વર્ષની અને વિજ્ઞાન અને કમ્પ્યુટરના જ્ઞાન સાથે ધોરણ 10 પાસ હોવી જોઈએ; SHG, FPO અને PACS પણ અરજી કરી શકે છે (પરિશિષ્ટ-XXXVII, ફકરો 5). લેબને દરેક નમૂના માટે ₹300, સોંપાયેલા 300 નમૂના સુધી, પછી કાર્ડ દીઠ ₹20, આગળના 500 માટે, ચૂકવાય છે (ફકરો 4.3(X)). અમે ₹1.50 લાખ સુધી બતાવીએ છીએ, તમારી લેબના ખર્ચથી ક્યારેય વધુ નહીં.
“The Financial assistance @ Rs.1.50 lakh-total project cost will be provided to beneficiaries, which will be shared on 60:40 bases between GOI and states (90:10 in case of NE and Hilly States).”તમારા ખેતર પર એક હેક્ટરનું નિદર્શન, જમીન આરોગ્ય કાર્ડની સલાહ પ્રમાણે ખાતર વપરાશનું, બધા ખાતર ઇનપુટ સાથે.
માત્ર રાજ્ય પસંદ કરે તે ગામોમાં જ યોજાય છે; ₹5,000 ઇનપુટ માટે રાજ્યને અપાય છે, તમને રોકડમાં ચૂકવાતા નથી.
“Under demonstration, all the required fertilizer inputs i.e. fertilizers, bio-fertilizers, micro-nutrients, organic manure and soil amendments (Gypsum or Liming material) are to be provided for demonstration of soil test based balanced use of fertilizers i.e. Integrated Nutrients Management (INM) with financial assistance @ Rs.5000/- per demonstration of one hectare.”રાજ્ય ઊણપવાળા જાહેર કરે તે વિસ્તારોમાં, તમારું જમીન આરોગ્ય કાર્ડ ભલામણ કરે તે સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો (ઝિંક, લોહ, મેંગેનીઝ, બોરોન…) માટે હેક્ટરે ₹500.
માત્ર સૂક્ષ્મ પોષક તત્ત્વોની ઊણપવાળા વિસ્તારોમાં અને તમારા કાર્ડ મુજબ. માર્ગદર્શિકા જણાવતી નથી કે રાજ્ય આ રોકડમાં ચૂકવે છે કે સૂક્ષ્મ પોષક તત્ત્વો પૂરાં પાડે છે, અને ખેડૂત દીઠ વિસ્તારની કોઈ મર્યાદા છાપતી નથી.
“Therefore, promotion of use of micronutrients as per Soil Health Card recommendation in the deficiency areas @ Rs.500 per ha would be given.”એસિડિક, આલ્કલાઇન કે ખારી જમીન સુધારવા સહાય — જિપ્સમ કે ચૂનો, લીલો પડવાશ અને પાળા, કે જમીન નીચેનો નિકાલ.
છાપેલા કોષ્ટકમાં એકમ (હેક્ટર દીઠ કે બીજું) ખૂટે છે, એટલે અમે રકમની ગણતરી કરતા નથી. તમારું રાજ્ય આ પેટા-ઘટક ચલાવે છે કે નહીં તે તમારી જિલ્લા કૃષિ કે જમીન સંરક્ષણ કચેરીને પૂછો.
“For Gypsum/ Lime application, Green manuring and Bunding in a. Acidic soils Rs.0.10 lakh b. Alkali soils Rs.0.20 lakh; For Saline Soils by sub surface drainage in a. Alluvial soils Rs.0.65 lakh b. Heavy textured soils Rs.1.25 lakh”ગામ માટી-ચકાસણી લેબના માલિકને સોંપેલા પહેલા 300 પછી ચકાસેલા નમૂનાઓ માટે, આવતા 500 માટે, કાર્ડ દીઠ ₹20.
પરિશિષ્ટ-XXXVII 4.3(X): દરેક લેબને નમૂના દીઠ ₹300 પર 300 નમૂના સોંપાય છે, પછી “આગલા 500 જમીન નમૂના માટે” નમૂના દીઠ ₹20; ત્યાર પછી લેબ રાજ્યના દર પ્રમાણે ચાર્જ લે છે. ચકાસેલા વધારાના નમૂનાની સંખ્યા દાખલ કરો.
“In order to encourage the entrepreneurs in the scheme for soil testing, the incentive @ Rs.20/- per Soil Health Card will be provided to entrepreneurs who have set up village level STLs and perform Soil sample collection and testing beyond 300 Samples.”પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા તાલીમ પામેલા ખેડૂતને બે વર્ષ સુધી વર્ષે ₹4,000 — એક વખતે ₹2,000 — એક એકર સુધી.
દરેક હપ્તો પરિણામો સાથે જોડાયેલો છે: તાલીમમાં હાજરી, ડ્રમ અને ડબ્બા ખરીદવા, બીજામૃત અને જીવામૃત તૈયાર કરવું, અને વર્ષ 2 માં બીજા 6 ખેડૂતોને તાલીમ આપવી (પરિશિષ્ટ VII, 4.1). તમે વધુ જમીનમાં ખેતી કરો તો પણ પ્રોત્સાહન ખેડૂત દીઠ એક એકર સુધી છે (કલમ 22.5, આઇટમ C, પાનું 31).
“4. Output based incentive : 4.1. ₹4000/- per acre per year for 2 years (maximum incentive for up to 1 acre per farmer) will be released in installments to the aadhar authenticated bank accounts of trained willing farmers as per the following norms mentioned : Year 1 — 1st installment, August, 2000/-; 2nd installment, February, 2000/-; Year 2 — 3rd installment, Mid Kharif, 2000/-; 4th installment, Mid Rabi, 2000/-”સરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલા ઘઉં કિલો દીઠ ₹80 માં ખરીદે છે (₹60 થી વધારીને).
2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં (ફકરો 39) પહેલેથી ચૂકવાતા ભાવ પર વધારા તરીકે જાહેર થયું. ઉપજ રાજીવ ગાંધી પ્રાકૃતિક ખેતી ખુશહાલ કિસાન યોજના હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હોવી જોઈએ; આ ઋતુમાં તે કેવી રીતે અને ક્યાં ખરીદાય છે તે તમારી બ્લોક કૃષિ કચેરીમાં પૂછો.
“The MSP of wheat will be increased from 60 to 80 rupees per kilogram.”સરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી મકાઈ કિલો દીઠ ₹50 માં ખરીદે છે (₹40 થી વધારીને).
2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં (ફકરો 39) પહેલેથી ચૂકવાતા ભાવ પર વધારા તરીકે જાહેર થયું. ઉપજ રાજીવ ગાંધી પ્રાકૃતિક ખેતી ખુશહાલ કિસાન યોજના હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હોવી જોઈએ; આ ઋતુમાં તે કેવી રીતે અને ક્યાં ખરીદાય છે તે તમારી બ્લોક કૃષિ કચેરીમાં પૂછો.
“The MSP of maize will be increased from 40 to 50 rupees per kilogram.”સરકાર પાંગી ખીણના પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલા જવ કિલો દીઠ ₹80 માં ખરીદે છે (₹60 થી વધારીને).
2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં (ફકરો 39) પહેલેથી ચૂકવાતા ભાવ પર વધારા તરીકે જાહેર થયું. ઉપજ રાજીવ ગાંધી પ્રાકૃતિક ખેતી ખુશહાલ કિસાન યોજના હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હોવી જોઈએ; આ ઋતુમાં તે કેવી રીતે અને ક્યાં ખરીદાય છે તે તમારી બ્લોક કૃષિ કચેરીમાં પૂછો.
“The MSP of barley from Pangi Valley will be increased from 60 to 80 rupees per kilogram.”સરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હળદર કિલો દીઠ ₹150 માં ખરીદે છે (₹90 થી વધારીને).
2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં (ફકરો 39) પહેલેથી ચૂકવાતા ભાવ પર વધારા તરીકે જાહેર થયું. ઉપજ રાજીવ ગાંધી પ્રાકૃતિક ખેતી ખુશહાલ કિસાન યોજના હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હોવી જોઈએ; આ ઋતુમાં તે કેવી રીતે અને ક્યાં ખરીદાય છે તે તમારી બ્લોક કૃષિ કચેરીમાં પૂછો.
“The MSP of turmeric will be increased from 90 to 150 rupees per kilogram.”સરકાર પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલું આદુ કિલો દીઠ ₹30 માં ખરીદે છે.
2026-27 ના બજેટ ભાષણમાં (ફકરો 39) પહેલેથી ચૂકવાતા ભાવ પર વધારા તરીકે જાહેર થયું. ઉપજ રાજીવ ગાંધી પ્રાકૃતિક ખેતી ખુશહાલ કિસાન યોજના હેઠળ પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલી હોવી જોઈએ; આ ઋતુમાં તે કેવી રીતે અને ક્યાં ખરીદાય છે તે તમારી બ્લોક કૃષિ કચેરીમાં પૂછો.
“In addition, I announce for the first time in the State the provision of MSP for ginger at the rate of 30 per kilogram.”જૈવિક ખાતર, દવાઓ, કલ્ચર, હોર્મોન અને સૂક્ષ્મ પોષક તત્વો મફત, ₹5,000 સુધી.
માત્ર દમણ અને દીવ જિલ્લા (હુકમ દાદરા અને નગર હવેલી સાથેના 2020 ના વિલીનીકરણ પહેલાંનો છે). જિલ્લા પંચાયત (આઇટમ 1–7) અને ગ્રામ પંચાયતો (સેન્દ્રિય ખાતર) ચલાવે છે. દમણ જિલ્લા પંચાયતના સપ્ટેમ્બર 2023 ના પરિપત્રે 2023-24 માટે એ જ દર ઓફર કર્યા હતા (જમીન રેકોર્ડ 25.09/2023, અને આધાર સાથે 1.14 સુધીમાં ફોર્મ, પહેલા આવો પહેલા મેળવો); 2025-26 કે 2026-27 ની કોઈ સૂચના મળી નથી.
“Distribution of Bio liquid fertilizers, Pesticides, Bacteria, culture, hormones, micro- nutrients, etc — 100% cost limited to Rs. 5000/-.”સજીવ ખાતર, છાણિયું ખાતર, કમ્પોસ્ટ કે ખોળ મફત, ₹5,000 સુધી (ગ્રામ પંચાયત મારફતે).
માત્ર દમણ અને દીવ જિલ્લા (હુકમ દાદરા અને નગર હવેલી સાથેના 2020 ના વિલીનીકરણ પહેલાંનો છે). જિલ્લા પંચાયત (આઇટમ 1–7) અને ગ્રામ પંચાયતો (સેન્દ્રિય ખાતર) ચલાવે છે. દમણ જિલ્લા પંચાયતના સપ્ટેમ્બર 2023 ના પરિપત્રે 2023-24 માટે એ જ દર ઓફર કર્યા હતા (જમીન રેકોર્ડ 25.09/2023, અને આધાર સાથે 1.14 સુધીમાં ફોર્મ, પહેલા આવો પહેલા મેળવો); 2025-26 કે 2026-27 ની કોઈ સૂચના મળી નથી.
“Distribution of Organic fertilizers/ manure/ compost/ cake etc — 100 % Cost limited to Rs.5000/-”ઈંટના દરેક વર્મીકમ્પોસ્ટ ખાડાના ખર્ચના 50%, ખાડા દીઠ ₹5,000 સુધી, વધુમાં વધુ 3 ખાડા (₹15,000) માટે.
માત્ર એવા ખેડૂતો જેઓ ગાય, ભેંસ કે બળદ પણ રાખે છે, તે જ પાત્ર છે, અને માત્ર વ્યક્તિગત ખેડૂતો જ અરજી કરી શકે છે (કલમ 1, 6.D). દરેક ખાડો ઈંટનો, 10′×3′×2.5′ (75 ઘન ફૂટ), ઓછામાં ઓછી 5″ જાડી દીવાલો સાથે, ઈંટના તળિયા અને વરસાદ ન પડે તેવી છત સાથે હોવો જોઈએ — માત્ર પ્લાસ્ટિક ચાલતું નથી (કલમ 2). તમારે 5 વર્ષ સુધી ઉત્પાદન ચાલુ રાખવું પડશે (કલમ 4), અને અગાઉનાં વર્ષોમાં સહાય મેળવનાર કોઈ પાત્ર નથી (કલમ 6.B).
“पक्का वर्मी कम्पोस्ट इकाई निर्माण पर लागत मूल्य का 50 प्रतिशत या अधिकतम 5000 रू0/इकाई, दोनों में से जो कम हो, की दर से अनुदान देय है। एक किसान को अधिकतम 03 (तीन) पक्का वर्मी कम्पोस्ट इकाई हेतु ही अनुदान दिया जा सकेगा।”2 m³ ના ગોબર/બાયોગેસ પ્લાન્ટ (અંદાજિત ખર્ચ ₹42,000) ના ખર્ચના 50%, ₹21,000 સુધી — દરેક પરિવારને એક પ્લાન્ટ.
કોષ્ટક એકમ દીઠ ₹22,500 છાપે છે, પણ તેમાંથી ₹1,500 ટર્ન-કી રકમ છે, જે તમે સંતોષ પ્રમાણપત્ર (અનુસૂચિ-09) પર સહી કરો પછી પ્લાન્ટ લગાવનાર NGO કે કંપનીને અલગથી ચૂકવાય છે — તમને નહીં (કલમ XII(छ), PDF પા.42). તમે ખેતી કરતા અને પશુ રાખતા હોવા જોઈએ; પરિવાર દીઠ એક પ્લાન્ટ (કલમ II). કોઈ પણ યોજના (સજીવ ખેતી પ્રોત્સાહન, KVIC, MNRE…) હેઠળ પહેલાં બાયોગેસ પ્લાન્ટ મેળવનાર કોઈ પાત્ર નથી (કલમ VIII). તમારે તે 5 વર્ષ સુધી ચલાવવો પડશે (કલમ VII).
“गोबर/बायोगैस इकाई पर कुल लागत मूल्य का 50 प्रतिशत या अधिकतम 21,000 रू0/इकाई दोनों में से जो कम हो, अनुदान राशि देय है एवं 1500 रू0 (टर्न–की राशि), कुल 22,500 रू0 देय है”પ્રોજેક્ટ ખર્ચના 40%, વર્ષે 1,000 ટનના એકમ માટે ₹6.40 લાખ, 2,000 ટનના એકમ માટે ₹12.80 લાખ અને 3,000 ટનના એકમ માટે ₹20.00 લાખ સુધી.
NGO, KVK અને ખેડૂત રસ જૂથો પણ અરજી કરી શકે છે. 2026-27નો લક્ષ્યાંક 20 એકમ છે, બધાં 3,000 ટનનાં (₹400 લાખ); 1,000- અને 2,000-ટનની હરોળોનો આ વર્ષે લક્ષ્યાંક 0 છે (કોષ્ટક, PDF પા.18). તમારે ઓછામાં ઓછાં 10 વર્ષ પૂરી ક્ષમતાએ ઉત્પાદન કરવું પડશે, નહીં તો સબસિડી એકસાથે વસૂલાય છે (કલમ 3). પહેલાં સહાય મેળવનાર કોઈ પાત્ર નથી (કલમ 5(ख)).
“व्यवसायिक वर्मी कम्पोस्ट उत्पादन इकाई की स्थापना हेतु FPO/FPC/FIG/ किसान/ किसान समूह/उद्यमी/स्टार्टअप/गैर सरकारी संगठन/KVK प्रतिवर्ष 1000, 2000, एवं 3000 मे0 टन क्षमता वाले इकाईयों का कुल लागत मूल्य क्रमशः 16.00 लाख रू0, 32.00 लाख रू0 एवं 50.00 लाख रू0 के लिए 40 प्रतिशत अनुदान राशि या अधिकतम क्रमशः 6.40 लाख रू0, 12.80 लाख रू0 एवं 20.00 लाख रू0, दोनों में से जो कम हो अनुदान दिये जाने का प्रावधान है।”એક દેશી ગાય માટે મહિને ₹900 — વર્ષે ₹10,800, દર છ મહિને ₹5,400 તરીકે ચૂકવાય — જ્યાં સુધી તમે ગાય રાખો અને પ્રાકૃતિક ખેતી કરો.
માત્ર ઓળખ ટૅગવાળી દેશી ગાય (જર્સી, HF કે બીજી વિદેશી ઓલાદ નહીં, અને વાછરડું નહીં), અને ઓછામાં ઓછા એક એકર (40 ગુંઠા) પર સંપૂર્ણ દેશી ગાય આધારિત પ્રાકૃતિક ખેતી; 8-A ખાતા દીઠ એક લાભ; તમારી પાસે પ્રાકૃતિક ખેતીની તાલીમ હોવી જોઈએ (પરિશિષ્ટ-2, ખ.1–4). ગાય મરી જાય કે વેચાઈ જાય, રાસાયણિક ખાતર વપરાતું જણાય, કે તમે પ્રાકૃતિક ખેતી બંધ કરો તો સહાય બંધ થાય છે (પરિશિષ્ટ-1, 2, 7–9).
“દેશી ગાય આધારિત સંપુર્ણ પ્રાકૃતિક ખેતી કરતા ખેડૂત કુટુંબને એક ગાય માટે નિભાવ ખર્ચ અર્થે રૂ.૯૦૦/- પ્રતિ માસ (રૂ.૧૦,૮૦૦/- ની વાર્ષિક મર્યાદામાં) સહાય આપવાની આ યોજના છે. જે હેઠળ રાજ્યના તમામ ખેડૂતોને લાભ મળવાપાત્ર થશે.”પ્રાકૃતિક ખેતીથી ઉગાડેલાં શાકભાજી: બીજ, કુદરતી સામગ્રી અને ખેતી માટે હેક્ટરે ₹20,000 સુધી, 0.20 થી 2 હેક્ટર પર પ્રમાણસર, જીવનમાં એક વાર.
માત્ર જિલ્લા ATMA કચેરીની પ્રાકૃતિક ખેડૂતોની યાદીમાંના ખેડૂતો; શાકભાજી ઊગતી હોય ત્યારે તાલુકા અધિકારી ખેતર તપાસે છે અને જિયો-ટૅગ ફોટાના આધારે ચૂકવે છે.
“શાકભાજી પાકોમાં પ્રાકૃતિક કૃષિને પ્રોત્સાહન આપવાનો કાર્યક્રમ • શાકભાજીની ખેતી પ્રાકૃતિક ખેતી પધ્ધતિથી કરતા હોય તેવા ખેડૂતને બિયારણ, પ્રાકૃતિક ઇનપુટ ખેતી ખર્ચ તથા શાકભાજીની પ્રાકૃતિક ખેતીને પ્રોત્સાહન મળે તે માટે મહત્તમ રૂ.૨૦,૦૦૦/ હેક્ટર સહાય મળવાપાત્ર રહેશે.”કાયમી વર્મીકમ્પોસ્ટ યુનિટ (30 × 8 × 2.5 ફૂટ): યુનિટ દીઠ ₹60,000 ના 50% (FPO/સહકારી મંડળીઓ 75%), 7 યુનિટ સુધી.
પ્રોજેક્ટ આધારિત, 2 હેક્ટર કે વધુ માટે (વ્યક્તિઓ અને ટ્રસ્ટ ફળ બાગ ભાગ માટે 4 હેક્ટર સુધી; સાથે ખેતી કરતા FPO/FPC/સહકારી સભ્યો 50 હેક્ટર સુધી), જીવનમાં એક વાર. ફળ બાગ ઘટક ફરજિયાત છે અને આઇટમ 2–7માંથી ઓછામાં ઓછી બે સાથે જોડવો પડે. એકમ ખર્ચ MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા મુજબ; ફળ બાગ સહાય પૂરું થયા પછી બે હપ્તામાં (60:40) ચૂકવાય છે, બીજો 90% છોડ જીવતા રહે તો.
“૫. વર્મી કંમ્પોસ્ટ યુનિટ … ૧. કાયમી યુનિટ માટે રૂ. ૬૦,૦૦૦/એકમ ➢ કાયમી માળખા માટે સામાન્ય ખેડૂત તથા રજીસ્ટર્ડ ટ્રસ્ટને ખર્ચના ૫૦% સહાય મળવાપાત્ર રહેશે. તેમજ FPO, FPC, સહકારી મંડળીને ખર્ચના ૭૫% સહાય મળવાપાત્ર રહેશે. ➢ મહત્તમ ૦૭ યુનિટ માટે સહાય મળવાપાત્ર રહેશે.”કે HDPE વર્મીબેડ (12 × 4 × 2 ફૂટ, IS 15907:2010): બેડ દીઠ ₹10,000 ના 50% (FPO/સહકારી મંડળીઓ 75%), 10 બેડ સુધી.
પ્રોજેક્ટ આધારિત, 2 હેક્ટર કે વધુ માટે (વ્યક્તિઓ અને ટ્રસ્ટ ફળ બાગ ભાગ માટે 4 હેક્ટર સુધી; સાથે ખેતી કરતા FPO/FPC/સહકારી સભ્યો 50 હેક્ટર સુધી), જીવનમાં એક વાર. ફળ બાગ ઘટક ફરજિયાત છે અને આઇટમ 2–7માંથી ઓછામાં ઓછી બે સાથે જોડવો પડે. એકમ ખર્ચ MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા મુજબ; ફળ બાગ સહાય પૂરું થયા પછી બે હપ્તામાં (60:40) ચૂકવાય છે, બીજો 90% છોડ જીવતા રહે તો.
“૨. HDPE અળસીયાના બેડ માટે યુનિટ કોસ્ટ:- રૂ. ૧૦,૦૦૦/એકમ ➢ સામાન્ય (વ્યક્તિગત) ખેડૂત તથા રજીસ્ટર્ડ ટ્રસ્ટને ખર્ચના ૫૦% સહાય … FPO, સહકારી મંડળીને ખર્ચના ૭૫% સહાય … ➢ મહત્તમ ૧૦ યુનિટ માટે સહાય મળવાપાત્ર રહેશે.”APEDA-અધિકૃત એજન્સી દ્વારા GAP પ્રમાણપત્ર: હેક્ટરે ₹10,000 ના 50% (FPO/સહકારી મંડળીઓ 75%), ₹3 લાખના એકમ ખર્ચની અંદર.
પ્રોજેક્ટ આધારિત, 2 હેક્ટર કે વધુ માટે (વ્યક્તિઓ અને ટ્રસ્ટ ફળ બાગ ભાગ માટે 4 હેક્ટર સુધી; સાથે ખેતી કરતા FPO/FPC/સહકારી સભ્યો 50 હેક્ટર સુધી), જીવનમાં એક વાર. ફળ બાગ ઘટક ફરજિયાત છે અને આઇટમ 2–7માંથી ઓછામાં ઓછી બે સાથે જોડવો પડે. એકમ ખર્ચ MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા મુજબ; ફળ બાગ સહાય પૂરું થયા પછી બે હપ્તામાં (60:40) ચૂકવાય છે, બીજો 90% છોડ જીવતા રહે તો.
“૬. GAP સર્ટીફીકેશન યુનિટ કોસ્ટ: રૂ. ૩.૦૦ લાખની મર્યાદામાં ( રૂ. ૧૦,૦૦૦/- પ્રતિ હેક્ટર ) ➢ સામાન્ય ખેડૂત/ રજીસ્ટર્ડ ટ્રસ્ટને ખર્ચના ૫૦% સહાય મળવાપાત્ર રહેશે. ➢ FPO, FPC, સહકારી મંડળીને ખર્ચના ૭૫% સહાય મળવાપાત્ર રહેશે”સંકલિત પોષણ અને જીવાત વ્યવસ્થાપન: હેક્ટરે ₹5,000 ના વધુ 15% (MIDH ના 30% ઉપરાંત), 2 હેક્ટર સુધી, સામગ્રી ગુજરાત એગ્રો, GSFC, GNFC, IFFCO, ગુજકોમાસોલ, KRIBHCO કે યુનિવર્સિટીના વેપારીઓ મારફતે.
આ માત્ર ખર્ચના રાજ્યના વધારાના 15% છે; MIDHનો હિસ્સો (35–50%) ગુજરાત બાગાયત મિશન મારફતે ચૂકવાય છે અને કેન્દ્રની MIDH નોંધમાં છે. રાજ્યની વધારાની સહાય મિશનના ચુકવણી હુકમ પછી જિલ્લો ચૂકવે છે (પરિશિષ્ટ-1, 13); જ્યાં મિશન પાસે ભંડોળ કે લક્ષ્યાંક ન હોય, ત્યાં HRT-2 ગેપ ફંડિંગ તરીકે બંને હિસ્સા ચૂકવી શકે છે (પરિશિષ્ટ-1, 12). કોઈ પણ શંકામાં MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા નિર્ણય કરે છે (પરિશિષ્ટ-1, 14).
“B.7 1.સંકલિત પોષણ / જીવાત વ્યવસ્થાપનને પ્રોત્સાહન એકમ ખર્ચ • રૂ. 5000/- પ્રતિ હેક્ટર • એકમ ખર્ચના 30 % સહાય • લાભાર્થી દીઠ મહત્તમ બે હેક્ટર … રાજય સરકારશ્રીની વધારાની 15% પુરક સહાય”છોડ આરોગ્ય ક્લિનિક: ખર્ચના વધુ 15%, ₹25 લાખ સુધી ગણાય.
આ માત્ર ખર્ચના રાજ્યના વધારાના 15% છે; MIDHનો હિસ્સો (35–50%) ગુજરાત બાગાયત મિશન મારફતે ચૂકવાય છે અને કેન્દ્રની MIDH નોંધમાં છે. રાજ્યની વધારાની સહાય મિશનના ચુકવણી હુકમ પછી જિલ્લો ચૂકવે છે (પરિશિષ્ટ-1, 13); જ્યાં મિશન પાસે ભંડોળ કે લક્ષ્યાંક ન હોય, ત્યાં HRT-2 ગેપ ફંડિંગ તરીકે બંને હિસ્સા ચૂકવી શકે છે (પરિશિષ્ટ-1, 12). કોઈ પણ શંકામાં MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા નિર્ણય કરે છે (પરિશિષ્ટ-1, 14).
“2.પ્લાન્ટ હેલ્થ ક્લીનીક એકમ ખર્ચ • રૂ. 25.00 લાખ પ્રતિ એકમ • ખાનગી ક્ષેત્રોને એકમ ખર્ચના 50 % સહાય … રાજય સરકારશ્રીની વધારાની 15% પુરક સહાય”વર્મીકમ્પોસ્ટ કે સજીવ-સામગ્રી યુનિટ: કાયમી યુનિટ (30 × 8 × 2.5 ફૂટ) દીઠ ₹1 લાખ કે HDPE વર્મીબેડ દીઠ ₹16,000 ના વધુ 15%.
આ માત્ર ખર્ચના રાજ્યના વધારાના 15% છે; MIDHનો હિસ્સો (35–50%) ગુજરાત બાગાયત મિશન મારફતે ચૂકવાય છે અને કેન્દ્રની MIDH નોંધમાં છે. રાજ્યની વધારાની સહાય મિશનના ચુકવણી હુકમ પછી જિલ્લો ચૂકવે છે (પરિશિષ્ટ-1, 13); જ્યાં મિશન પાસે ભંડોળ કે લક્ષ્યાંક ન હોય, ત્યાં HRT-2 ગેપ ફંડિંગ તરીકે બંને હિસ્સા ચૂકવી શકે છે (પરિશિષ્ટ-1, 12). કોઈ પણ શંકામાં MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા નિર્ણય કરે છે (પરિશિષ્ટ-1, 14). GR અહીં એકમોની સંખ્યા છાપતો નથી, તેથી કેલ્ક્યુલેટર એક ગણે છે.
“3. વર્મી કમ્પોસ્ટ / સેન્દ્રીય ઇનપુટ ઉત્પાદન એકમ ઉભુ કરવું એકમ ખર્ચ • કાયમી માળખા માટે રૂ. 1.00 લાખ પ્રતિ એકમ • HDPE વર્મી બેડ માટે રૂ. 0.16 લાખ પ્રતિ એકમ • એકમ ખર્ચના 50 % સહાય … રાજય સરકારશ્રીની વધારાની 15% પુરક સહાય”GAP / Bharat GAP અપનાવવા અને પ્રમાણપત્ર: હેક્ટરે ₹20,000 ના વધુ 15%, 2 હેક્ટર સુધી.
આ માત્ર ખર્ચના રાજ્યના વધારાના 15% છે; MIDHનો હિસ્સો (35–50%) ગુજરાત બાગાયત મિશન મારફતે ચૂકવાય છે અને કેન્દ્રની MIDH નોંધમાં છે. રાજ્યની વધારાની સહાય મિશનના ચુકવણી હુકમ પછી જિલ્લો ચૂકવે છે (પરિશિષ્ટ-1, 13); જ્યાં મિશન પાસે ભંડોળ કે લક્ષ્યાંક ન હોય, ત્યાં HRT-2 ગેપ ફંડિંગ તરીકે બંને હિસ્સા ચૂકવી શકે છે (પરિશિષ્ટ-1, 12). કોઈ પણ શંકામાં MIDH-NHM માર્ગદર્શિકા નિર્ણય કરે છે (પરિશિષ્ટ-1, 14).
“B.9 GAP / Bharat GAP પદ્ધતિ અપનાવવા તેમજ તેના સર્ટીફીકેશન માટે એકમ ખર્ચ રૂ. 0.20 લાખ પ્રતિ હેક્ટર • એકમ ખર્ચના 50 % સહાય • લાભાર્થી દીઠ મહત્તમ બે હેક્ટર … રાજય સરકારશ્રીની વધારાની 15% પુરક સહાય”