हे पान इंग्रजीतून AI ने भाषांतरित केले आहे. योजनांची नावे, रकमा आणि दस्तऐवजांतील उद्धृत शब्द जसे छापले तसेच ठेवले आहेत — अर्ज करण्याआधी दस्तऐवजाशी खात्री करा.
खासगी, मोफत मार्गदर्शक — शासकीय वेबसाइट नाही. अर्ज फक्त अधिकृत पोर्टलवरच करा.
ठिबक, तुषार, सौर पंप आणि पाणी साठवण.
सिंचन व सौर पंपठिबक: तुमच्या अंतर व क्षेत्रानुसार सूचक खर्चाच्या 55% (लहान व अत्यल्प) किंवा 45%.
सिंचन व सौर पंपनवीन ऑफ-ग्रिड सौर पंपासाठी (किंवा डिझेल पंप बदलण्यासाठी), केंद्र मानक खर्चाच्या 30% देते — ईशान्य, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल, उत्तराखंड, लक्षद्वीप व अंदमान-निकोबार बेटांमध्ये 50%.
फळे, भाजीपाला व फुले75% — प्रति घनमीटर Rs 80 (ईशान्य व हिमालयीन भागांत Rs 100) चे — शेतकरी गटाच्या मालकीच्या अस्तरीकरण केलेल्या सामूहिक पाण्याच्या टाकीसाठी, 30,000 घनमीटरपर्यंत.
फळे, भाजीपाला व फुले40% — हेक्टरी ₹3,25,000 चे (₹1,30,000), जुन्या अरेबिका कॉफीच्या पुनर्लागवडीसाठी, वर्षाला 25 हेक्टरपर्यंत.
सिंचन व सौर पंपपाणलोट प्रकल्पात तुमच्या स्वतःच्या जमिनीवरील मृद व जलसंधारण (NRM) कामांचा खर्च प्रकल्प देतो, फक्त तुमचा 10% वाटा सोडून — तुम्ही SC/ST किंवा लहान/अत्यल्प भूधारक शेतकरी असल्यास 5% — जो तुम्ही रोख किंवा श्रमाच्या स्वरूपात देऊ शकता.
सिंचन व सौर पंपअस्तरीकरण नसलेले शेततळे खोदण्याच्या खर्चाच्या 50%, ₹52,500 पर्यंत.
सिंचन व सौर पंप60% — स्वतंत्र सौर पंपाच्या (1 ते 7.5 HP) निविदा किमतीचे; उरलेले 40% तुम्ही भरता.
सिंचन व सौर पंपलहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ठिबक, मिनी किंवा सूक्ष्म तुषारच्या युनिट खर्चाच्या 90%; इतर शेतकऱ्यांसाठी 80%.
सिंचन व सौर पंपलहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ठिबक किंवा तुषार प्रणालीच्या 100% रक्कम मिळते; इतर शेतकऱ्यांना 75%.
पॉलीहाऊस व शेडनेटSC/ST लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी एकात्मिक शेती, हरितगृहे, शेडनेट हाऊस, सौर ड्रायर, मूल्यवर्धन यंत्रसामग्री व शेती यंत्रसामग्रीवर 70% अनुदान (नेहमीचा दर अधिक 20% जास्त).
सिंचन व सौर पंपबोअरवेल किंवा ट्यूबवेलच्या खर्चाच्या 60%, प्रति विहीर ₹1,20,000 पर्यंत, लहान, अत्यल्प भूधारक व महिला शेतकऱ्यांसाठी.
सिंचन व सौर पंपलहान व अत्यल्प भूधारक शेतकरी (2 हेक्टरपर्यंत) ठिबक किंवा तुषार खर्चाच्या 10% भरतात — 90% PMKSY व राज्याच्या भरीतून मिळतात.
सिंचन व सौर पंपपर ड्रॉप मोअर क्रॉप अंतर्गत 55% मिळणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी ठिबक किंवा तुषारच्या मंजूर खर्चाच्या अतिरिक्त 25% — एकूण 80%.
सिंचन व सौर पंपभात रोपवाटिका व ताग: प्रति एकर ₹1,500 पर्यंत (प्रति पाणी ₹750, जास्तीत जास्त 2 पाणी), 8 एकरपर्यंत.
सिंचन व सौर पंपतुम्ही तुमच्या पंप प्रकारासाठी ठरलेला शेतकरी वाटाच फक्त भरता; पंपाचा उरलेला खर्च सरकार आणि राज्य फेडणारे कर्ज यांतून भागवला जातो.
सिंचन व सौर पंपतुमच्या स्वतःच्या शेततळ्याच्या प्लास्टिक अस्तरीकरणाच्या खर्चाच्या 50%, ₹75,000 पर्यंत.
सिंचन व सौर पंपसौर पंपाच्या खर्चाच्या 10% तुम्ही भरता (तुम्ही SC/ST असल्यास 5%); उरलेले — 90% किंवा 95% — योजना भरते.
सिंचन व सौर पंपइनलेट व आउटलेटसह शेततळे खोदण्यासाठी आकारानुसार ठराविक अनुदान: ₹23,881 (15 × 15 × 3 मी) पासून ₹75,000 (30 × 25 × 3 मी व मोठे) पर्यंत; काळ्या मातीतील 1:1.5 सौम्य उतारासाठी थोडे कमी.
सिंचन व सौर पंपशेततळ्याच्या मंजूर खर्चाच्या 80% (SC/ST साठी 90%), तळ्याचा आकार व मातीच्या प्रकारानुसार.
सिंचन व सौर पंपप्लास्टिक-अस्तरित शेततळे: खर्चाच्या 90%, लहान, अत्यल्प भूधारक, SC व ST शेतकऱ्यांसाठी ₹1,35,000, पर्यंत.
सिंचन व सौर पंपलहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना 10% जास्त (₹40,000 पर्यंत अतिरिक्त) मिळतात — एकूण युनिट खर्चाच्या 85%, ₹3,40,000 पर्यंत.
सिंचन व सौर पंपपाइपलाइनच्या खर्चाच्या 50%, HDPE साठी प्रति मीटर ₹50, PVC साठी ₹35 व HDPE ले-फ्लॅट पाइपसाठी ₹20 पर्यंत मर्यादित, आणि जास्तीत जास्त ₹15,000.
सिंचन व सौर पंपSC व ST शेतकऱ्यांना कोणत्याही आकाराच्या पंपावर ₹45,000 जास्त मिळतात, त्यामुळे त्यांचा स्वतःचा वाटा तेवढ्याने कमी होतो.
सिंचन व सौर पंपलहान, अत्यल्प भूधारक, SC, ST व महिला शेतकऱ्यांसाठी ठिबक, मिनी-तुषार किंवा तुषार संचाच्या युनिट खर्चाच्या 75%; इतर शेतकऱ्यांसाठी 70%.
सिंचन व सौर पंप85% — ठिबक किंवा मिनी-तुषार प्रणालीच्या खर्चाचे, 5 हेक्टरपर्यंत, जमीन असलेल्या प्रत्येक प्रवर्गातील शेतकऱ्यासाठी.
सिंचन व सौर पंप100% — 5 एकरपर्यंत जमीन असलेल्या SC किंवा ST शेतकऱ्यासाठी ठिबक प्रणालीचे, ₹2,18,000 पर्यंत.
सिंचन व सौर पंपआठ नमूद जिल्ह्यांपैकी एकातील वन हक्क कायद्याच्या पट्टाधारकाला ठिबक प्रणालीच्या खर्चाच्या 100% मिळतात.
सिंचन व सौर पंपSC व ST शेतकऱ्यांसाठी ठिबक सिंचनावर 90% अनुदान, 5 हेक्टरपर्यंत.
फळे, भाजीपाला व फुलेटोमॅटो, मिरची व इतर भाज्यांसाठी लाकूड किंवा बांबूचे खांब व तारेचे तात्पुरते (कच्चे) ट्रेलीस: 50%, प्रति हेक्टर ₹52,000 वर (₹26,000/हेक्टर), 2 हेक्टरपर्यंत.
फळे, भाजीपाला व फुलेप्रकल्पातील बहुवार्षिक फळबाग: वैयक्तिक शेतकरी व ट्रस्टसाठी खर्चाच्या 50% (4 हेक्टरपर्यंत), एकत्र शेती करणाऱ्या FPO/सहकारी संस्था सदस्यांसाठी 75% (50 हेक्टरपर्यंत), MIDH-NHM च्या पीकनिहाय युनिट खर्चावर.
फळे, भाजीपाला व फुलेनवीन फळबागेत आंतरपीक म्हणून घेतलेल्या भाजीपाल्यासाठी प्रति हेक्टर पूर्ण ₹30,000, 1 ते 2 हेक्टरसाठी.
सिंचन व सौर पंप90% — ठिबक किंवा तुषारच्या मंजूर खर्चाचे, पहिल्या 2 हेक्टरसाठी, फलोत्पादन पिके घेणाऱ्या प्रत्येक प्रवर्गातील शेतकऱ्यासाठी.
सिंचन व सौर पंपकेंद्राच्या 'पर ड्रॉप मोअर क्रॉप' अनुदानाशिवाय नारळ बागेतील ठिबक किंवा तुषार सिंचनाच्या पात्र खर्चाच्या 30% पर्यंत; दोन्ही मिळून 85% (लहान व अत्यल्प भूधारक) किंवा 75% (इतर) पेक्षा जास्त होऊ शकत नाही.
या प्रकारच्या कामासाठी सध्या सुरू असलेली कोणतीही योजना देत असलेला खर्चाचा सर्वाधिक वाटा, अर्जदारानुसार. तरीही रक्कम प्रत्येक योजनेच्या खर्चाच्या प्रमाणाने मर्यादित असते.
ठिबक: तुमच्या अंतर व क्षेत्रानुसार सूचक खर्चाच्या 55% (लहान व अत्यल्प) किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा.
“Table 1: Indicative cost of Drip Irrigation System for calculation of subsidy”पोर्टेबल स्प्रिंकलर: तुमच्या पाइपचा आकार व क्षेत्रासाठीच्या सूचक खर्चाच्या 55% किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा. कमी प्रसार असलेली राज्ये व ईशान्येसह डोंगरी राज्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना 15% व 25% जास्त खर्च “घेता येईल” असे म्हणतात — हा राज्याचा निर्णय आहे, म्हणून आम्ही छापलेला खर्च वापरतो.
“Table 4: Indicative Cost of Portable Sprinkler Irrigation System”मायक्रो स्प्रिंकलर: तुमच्या अंतर व क्षेत्रासाठीच्या सूचक खर्चाच्या 55% किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा. कमी प्रसार असलेली राज्ये व ईशान्येसह डोंगरी राज्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना 15% व 25% जास्त खर्च “घेता येईल” असे म्हणतात — हा राज्याचा निर्णय आहे, म्हणून आम्ही छापलेला खर्च वापरतो.
“Table 5: Indicative cost of Micro Sprinkler Irrigation System”मिनी स्प्रिंकलर: तुमच्या अंतर व क्षेत्रासाठीच्या सूचक खर्चाच्या 55% किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा. कमी प्रसार असलेली राज्ये व ईशान्येसह डोंगरी राज्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना 15% व 25% जास्त खर्च “घेता येईल” असे म्हणतात — हा राज्याचा निर्णय आहे, म्हणून आम्ही छापलेला खर्च वापरतो.
“Table 6:- Indicative Cost of Mini Sprinkler Irrigation System”अर्ध-कायमस्वरूपी स्प्रिंकलर: तुमच्या क्षेत्रासाठीच्या सूचक खर्चाच्या 55% किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा. कमी प्रसार असलेली राज्ये व ईशान्येसह डोंगरी राज्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना 15% व 25% जास्त खर्च “घेता येईल” असे म्हणतात — हा राज्याचा निर्णय आहे, म्हणून आम्ही छापलेला खर्च वापरतो.
“Table 7: Indicative Cost of Semi-Permanent Sprinkler System”रेन गन: तुमच्या पाइपचा आकार व क्षेत्रासाठीच्या सूचक खर्चाच्या 55% किंवा 45%.
तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा. कमी प्रसार असलेली राज्ये व ईशान्येसह डोंगरी राज्यांसाठी मार्गदर्शक सूचना 15% व 25% जास्त खर्च “घेता येईल” असे म्हणतात — हा राज्याचा निर्णय आहे, म्हणून आम्ही छापलेला खर्च वापरतो.
“Table: 9 Indicative Cost of Large Volume Sprinklers(Rain–gun)”FPO, सहकारी संस्था, बचत गट किंवा पाणी वापर संस्थेमार्फत समूह म्हणून ठिबक बसवणाऱ्या सर्व शेतकऱ्यांना, जमीन कितीही असली तरी, सूचक खर्चाच्या 55% मिळतात.
क्लस्टर म्हणजे मुख्य भूभागातील राज्यांत 50 हे. किंवा अधिक आणि ईशान्य व डोंगरी राज्यांत 20 हे., सलग जमिनीवर; मदत संस्थेमार्फत मिळते (कलम 7.27.1). क्लस्टरमधील तुषार प्रणालींनाही तेच 55% लागू. तुमचे दरपत्रक आणि तुमच्या प्रणाली, अंतर व क्षेत्रासाठी मार्गदर्शक सूचनांतील सूचक खर्च, GST सह, यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (कलम 20.1). प्रति लाभार्थी 5 हेक्टरपर्यंत (कलम 7.9), आणि त्याच जमिनीवर सात वर्षे पुन्हा नाही (कलम 7.10). छापलेल्या प्लॉट आकारांच्या मधल्या आकारासाठी खर्च सरळ रेषेत मोजला जातो, मार्गदर्शक सूचनांतील उदाहरणाप्रमाणे (कलम 9.5); तक्त्यात नसलेल्या अंतरासाठी मार्गदर्शक सूचना जवळच्या अंतरांची सरासरी घेतात — येथे सर्वात जवळचे अंतर निवडा.
“7.27.1 … Water User Associations/Groups, Farmer Producer Organizations, Cooperative societies, Self-Help Groups, Growers’ Associations etc. shall be encouraged to adopt Micro Irrigation in a cluster. In such cases the beneficiary will be entitled to avail financial assistance through their respective organizations / bodies. The total financial assistance available to the individual beneficiary in the group would be 55% under the scheme.”सूक्ष्म सिंचन क्लस्टर चालवणाऱ्या FPO, सहकारी संस्था, बचत गट किंवा पाणी वापर संस्थेला क्लस्टरच्या खर्चाच्या 3% प्रशासकीय खर्च मिळू शकतो.
“परवानगी दिली जाऊ शकते” — राज्य ठरवते. राज्यांनी आपल्या सूक्ष्म सिंचन लक्ष्याच्या किमान 5% अंमलबजावणी FPO मार्फत करायची आहे (कलम 7.27.2).
“Such farmers groups/organizations may be allowed to avail an administrative/institutional charges @ 3% of the cost of the Cluster.”तुमच्या सूक्ष्म सिंचन प्रणालीसोबत खत टाकी, वाळू किंवा हायड्रो-सायक्लोन फिल्टर, किंवा ठिबक नळी गुंडाळणी यंत्र: त्याच्या सूचक किमतीच्या 55% (लहान व अत्यल्प) किंवा 45%.
“त्या वेळी असलेल्या अनुदान दराने” दिले जाते — कलम 20.1 मधील सूक्ष्म सिंचन दर — तुमचे दरपत्रक व परिशिष्ट XII मधील सूचक किंमत यापैकी कमी रकमेवर. तुम्ही खत टाकी किंवा व्हेंचुरी किंवा स्वयंचलित डोसिंग प्रणाली घेऊ शकता, एकापेक्षा जास्त नाही (13.1(i)). इतर कोणतीही ऐच्छिक बाब तुमच्या स्वतःच्या खर्चाने (13.4).
“13.1 … The provision is kept to provide the said component on the then existing rate of subsidy to the beneficiary; if required & provided. These components are: i. Fertilizer tank … ii. Sand filters/media filters … iii. Hydro Cyclone Filters/Sand Separators … iv. Drip Line Winder”सपाट भागात पाणी साठवण तळे किंवा डिग्गी: खर्चाच्या 50%, प्रति घनमीटर ₹125 दराने गृहीत धरून, अस्तरीकरणासह ₹75,000 पर्यंत.
अस्तर नसलेल्या तळ्यासाठी किंवा टाकीसाठी धरलेला खर्च 30% कमी असतो (परिशिष्ट XIII, बाब 1) — येथील आकडा अस्तर असलेल्यासाठी आहे. फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“1 Water harvesting system ,Diggi for individuals/community — 50% of cost (Construction cost - Rs. 125 for plain/ Rs. 150 per cum for hilly areas) limited to Rs. 75000 for plain areas and Rs. 90000 for hilly areas including lining. For smaller size of the ponds/ dug wells, cost admissible on pro rata basis. Cost for non-lined ponds/tanks will be 30% less.”डोंगरी भागात पाणी साठवण तळे किंवा डिग्गी: खर्चाच्या 50%, प्रति घनमीटर ₹150 दराने गृहीत धरून, अस्तरीकरणासह ₹90,000 पर्यंत.
कोणती क्षेत्रे डोंगराळ आहेत याची यादी मार्गदर्शक सूचनेत नाही; ते तुमचे राज्य ठरवते. अस्तरीकरण नसलेल्या तळ्यासाठी किंवा टाकीसाठी धरलेला खर्च 30% कमी असतो (परिशिष्ट XIII, बाब 1) — येथील आकडा अस्तरीकरण असलेल्या तळ्याचा आहे. फक्त “शेतकऱ्याने आपल्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असेल तरच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडून आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेनुसार (कलम 13.2). राज्ये आपल्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, J&K आणि लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी हे देते का ते विचारा.
“1 Water harvesting system ,Diggi for individuals/community — 50% of cost (Construction cost - Rs. 125 for plain/ Rs. 150 per cum for hilly areas) limited to Rs. 75000 for plain areas and Rs. 90000 for hilly areas including lining. For smaller size of the ponds/ dug wells, cost admissible on pro rata basis. Cost for non-lined ponds/tanks will be 30% less.”उथळ किंवा मध्यम ट्यूबवेल किंवा बोअरवेल: खर्चाच्या 50%, ₹25,000 पर्यंत — अतिउपसा, गंभीर किंवा अर्धगंभीर भूजल क्षेत्रात नाही.
फक्त केंद्रीय भूजल मंडळाने अतिउपसा, गंभीर किंवा अर्ध-गंभीर म्हणून वर्गीकृत न केलेल्या भागात (परिशिष्ट XIII, बाब 2). फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“2 Construction of Tube wells / Bore wells (Shallow / Medium) only in areas which are not categorized under over-exploited, critical & semi- critical zones by Central Ground Water Board. — 50% of the total cost of installation limited to Rs. 25,000 / - per unit”लहान तलावाची दुरुस्ती किंवा नूतनीकरण: खर्चाच्या 50%, ₹15,000 पर्यंत.
फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“3 Restoration / Renovation of small tank — 50% of the cost of renovation limited to Rs. 15,000 / - per unit”बंद पडलेल्या बोअरवेलचे पुनर्भरण: खर्चाच्या 50%, ₹5,000 पर्यंत.
फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“4 Recharge of defunct bore well — 50% of the cost of recharging limited to Rs. 5000 / - per unit”पाइप किंवा प्री-कास्ट पाणी वितरण प्रणाली: खर्चाच्या 50%, हेक्टरी ₹10,000 पर्यंत.
बाब 5 मध्ये क्षेत्र मर्यादा छापलेली नाही; आम्ही जास्तीत जास्त 5 हेक्टर धरतो, जी ती सेवा देत असलेल्या सूक्ष्म सिंचन प्रणालीसाठी PDMC ची प्रति लाभार्थी मर्यादा आहे (कलम 7.9). फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“5 Pipe/pre-cast distribution system — 50% of the cost of system limited to Rs. 10,000 / - per ha”विजेवर किंवा डिझेलवर चालणारा पाणी उपसा पंप: बसवलेल्या खर्चाच्या 50%, ₹15,000 पर्यंत.
फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“6 Water Lifting Devices (Electric, Diesel, wind / Solar) — 50% of the cost of installation limited to Rs. 15,000/ - per electric / diesel unit and Rs. 50,000/- per solar / wind unit”सौर किंवा पवन पाणी उपसा साधन: बसवलेल्या खर्चाच्या 50%, ₹50,000 पर्यंत.
फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“6 Water Lifting Devices (Electric, Diesel, wind / Solar) — 50% of the cost of installation limited to Rs. 15,000/ - per electric / diesel unit and Rs. 50,000/- per solar / wind unit”15 hp पर्यंतचा पेट्रोल सिंचन पंप: बसवण्यासह खर्चाच्या 50%, ₹10,000 पर्यंत.
फक्त “शेतकऱ्याने त्याच्या/तिच्या शेतात सूक्ष्म सिंचन प्रणाली बसवण्याचा पर्याय निवडला असल्यासच” (परिशिष्ट XIII), त्या प्रणालीशी जोडलेले आणि शेतकऱ्याच्या प्रत्यक्ष गरजेवर आधारित (कलम 13.2). राज्ये त्यांच्या PDMC निधीपैकी फक्त सुमारे 20% या उपायांवर खर्च करू शकतात (ईशान्य व हिमालयीन राज्ये, जम्मू-काश्मीर व लडाखमध्ये 40%) (कलम 7.8), म्हणून तुमचे राज्य या वर्षी ते देते का ते विचारा.
“7 Petrol Irrigation Pumps- up to 15 hp — Rs. 10000/unit or 50% of the cost of the system (including installation) whichever is less.”नवीन ऑफ-ग्रिड सौर पंपासाठी (किंवा डिझेल पंप बदलण्यासाठी), केंद्र मानक खर्चाच्या 30% देते — ईशान्य, जम्मू-काश्मीर, हिमाचल, उत्तराखंड, लक्षद्वीप व अंदमान-निकोबार बेटांमध्ये 50%.
राज्ये राज्याचा वाटा देतात तिथे किमान 30% जादा देतात, त्यामुळे शेतकरी 40% भरतो (विशेष क्षेत्रांत 20%). फक्त ग्रीडबाहेरील भाग; डार्क किंवा ब्लॅक झोनमध्ये नवीन पंप नाहीत (5.2.5). मदत 7.5 HP पातळीवर थांबते (15 HP, ईशान्य, डोंगरी राज्ये व बेटांतील 10% पर्यंतच्या स्थापनांसाठी). लडाखचे नाव 15 HP पंपांसाठी डोंगरी प्रदेश म्हणून आहे (5.1(v)) पण 50% च्या यादीत नाही (5.3.1.1(ii)), म्हणून आम्ही तिथे 30% दाखवतो. राज्याच्या वाट्याशिवाय केंद्रीय पोर्टलवर अर्ज 30% पर्यंत मर्यादित (5.3.1.2(iii)). हे 2024 च्या मार्गदर्शक सूचनांचे नियम आहेत, 31.12.2025 पर्यंत निविदा झालेल्या पंपांसाठी; PM KUSUM 2.0 वेगळे दर ठरवू शकते.
“CFA of 30% of the benchmark cost or tender cost, whichever is lower, of a particular category/type of the stand-alone solar Agriculture pump will be provided. The State Government will give a subsidy of at-least 30%; and the remaining 40% will be provided by the farmer.”तुमच्या सध्याच्या ग्रिड-जोडलेल्या पंपावर सौर पॅनेल बसवण्यासाठी केंद्र सौर खर्चाच्या 30% पर्यंत देते — ईशान्य व डोंगरी राज्यांत 50% पर्यंत — आणि जादा वीज तुम्ही DISCOM ला विकू शकता.
7.5 HP पर्यंतच्या पंपांसाठी, पंप क्षमतेच्या (kW मध्ये) दुप्पट सौर क्षमतेपर्यंत मदत (6.3.5(i)). पंप स्वतः बदलण्यासाठी केंद्राची मदत नाही (6.3.5(iv)). राज्य अनुदान नसल्यास बँका खर्चाच्या 70% पर्यंत कर्ज देऊ शकतात (6.3.5(v)). मार्गदर्शक सूचनांत 30% / 50% “पर्यंत” असे म्हटले आहे, म्हणून प्रत्यक्ष वाटा कमी असू शकतो. अंदमान-निकोबार व लक्षद्वीपलाही 50% (“बेटे”) मिळू शकते, पण परिच्छेद 6 मध्ये त्यांची नावे नाहीत, म्हणून आम्ही तिथे 30% दाखवतो. हे 2024 च्या मार्गदर्शक सूचनांचे नियम आहेत, 31.12.2025 पर्यंत मंजूर प्रकल्पांसाठी; PM KUSUM 2.0 वेगळे दर ठरवू शकते.
“CFA up to 30% (upto 50% of NER/Hilly/Islands) of the cost of solarisation will be provided for solar PV component including solar modules, module mounting structure, controller/inverter, balance of system, installation & commissioning, five Year CMC, insurance, etc., on basis of benchmark cost or cost discovered through tender whichever is less.”तुमच्या जमिनीवर 500 kW–2 MW सौर प्रकल्प उभारा — स्वतः, गट, FPO किंवा सहकारी संस्थेसोबत, किंवा तुम्हाला भाडे देणाऱ्या विकासकामार्फत — आणि DISCOM त्याची सर्व वीज ठरलेल्या दराने 25 वर्षे खरेदी करते.
संयंत्र शक्यतो उपकेंद्रापासून 5 किमीच्या आत असावे; प्रत्येक उपकेंद्र किती क्षमता घेऊ शकते ते DISCOM अधिसूचित करते आणि अर्ज मागवते, आणि जास्त क्षमता देऊ केल्यास आपल्या वीजदराला कमाल मर्यादा ठेवून निविदा काढते (परिच्छेद 4.3). तुम्ही प्रति MW जास्तीत जास्त ₹5,000 प्रक्रिया शुल्क, बोली झाल्यास ₹1 लाख/MW बँक हमी भरता, आणि उपकेंद्रापर्यंत वाहिनी उभारता (परिच्छेद 4.4, 4.7, 4.8). ₹0.40/युनिट प्रोत्साहन DISCOM ला जाते, तुम्हाला नाही (परिच्छेद 4.9). PM-KUSUM च्या उर्वरित भागाप्रमाणे, PM KUSUM 2.0 येईपर्यंत हे नवीन प्रकल्पांसाठी बंद आहे.
“Component-A: Setting up of 10,000 MW of Decentralized Ground/ Stilt Mounted Grid Connected Solar or other Renewable Energy based Power Plants by the farmers on their land … Solar or other Renewable Energy based Power Plants (REPP) of capacity of 500 kW to 2 MW will be setup by Renewable Power Generator (RPG). … The renewable power generated will be purchased by DISCOMs at the pre-fixed levelized tariff. … The duration of PPA will be 25 years from Commercial Operation Date (COD) of the project.”तुमचे राज्य राज्य वाट्यासह घटक B राबवत असल्यास, ते केंद्राच्या 30%–50% शिवाय स्वतंत्र सौर पंपाच्या खर्चाच्या किमान 30% अनुदान जोडते.
“किमान 30%” — राज्य जास्त देऊ शकते. “आपला वाटा देण्याच्या स्थितीत नसलेले” राज्य शेतकऱ्यांना फक्त केंद्राच्या वाट्यावर पंप बसवू देऊ शकते (परिच्छेद 5.2.2), म्हणून तुमच्या राज्याचा आदेश तपासा. दोन्ही वाटे मिळाल्यास शेतकरी जास्तीत जास्त 40% भरतो (ईशान्य, सिक्कीम, J&K, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखंड, लक्षद्वीप आणि अंदमान-निकोबार बेटांमध्ये जास्तीत जास्त 20%) (परिच्छेद 5.3.1.1). हे 2024 च्या मार्गदर्शक सूचनांचे नियम आहेत, 31.12.2025 पर्यंत निविदा काढलेल्या पंपांसाठी.
“CFA of 30% of the benchmark cost or tender cost, whichever is lower, of a particular category/type of the stand-alone solar Agriculture pump will be provided. The State Government will give a subsidy of at-least 30%; and the remaining 40% will be provided by the farmer.”फीडर-स्तरीय सौरीकरणांतर्गत, उपकेंद्राजवळचे शेतकरी सौर प्रकल्पासाठी त्यांची जमीन राज्य सरकारने जाहीर केलेल्या भाड्याने देऊ शकतात.
मार्गदर्शक सूचना फक्त एवढेच सांगते की काही राज्ये सध्या एकरी वर्षाला ₹25,000 ते ₹50,000 किंवा रेडी-रेकनर दराच्या 6%, यांपैकी जे जास्त असेल ते, दरवर्षी 3% वाढीसह, 30 वर्षांसाठी देतात — तुमचे राज्य स्वतःचा दर ठरवते. उपकेंद्राजवळची किमान 5 एकर सलग जमीन प्राधान्याने घेतली जाते (प्रति MW सुमारे 4–5 एकर). जमीन राज्याच्या पोर्टलवर किंवा तहसीलदार/जिल्हाधिकाऱ्यांमार्फत देऊ करा (परिच्छेद 6.4.2(iii)–(iv)). फीडर-स्तरीय संयंत्रांसाठीचे केंद्रीय सहाय्य राज्य संस्थेला जाते, शेतकऱ्यांना नाही.
“Land for setting up the solar plant: If there is no Government land near the substation to set up solar plant, theland may be taken on lease from the farmers. Land lease rates would be announced by the state government. … The State Government will publicise these rates along with the list of substations and request farmers to offer their land on lease in the vicinity of the substations at the offered lease rent.”75% — प्रति घनमीटर Rs 80 (ईशान्य व हिमालयीन भागांत Rs 100) चे — शेतकरी गटाच्या मालकीच्या अस्तरीकरण केलेल्या सामूहिक पाण्याच्या टाकीसाठी, 30,000 घनमीटरपर्यंत.
अस्तर किमान 500-मायक्रॉन प्लास्टिक फिल्म किंवा RCC/HDPE चे असावे; अस्तर नसलेल्या तळ्यांचा (फक्त काळ्या कापसाच्या मातीत) खर्च 30% कमी. MGNREGA लाभार्थ्यांना फक्त अस्तराचा खर्च मिळतो; इतरांना संपूर्ण खर्च. वैयक्तिक शेतकऱ्यांसाठी जलसंधारण त्याऐवजी PDMC प्रमाणानुसार.
“B.4. Creation of Water resources a) Water Harvesting Structures for Community– Construction of on farm community tank, pond /reservoirs with use of plastic/RCC lining Rs. 24.00 lakh per unit @ Rs 80 per cubic metre in general areas and Rs 30 lakh/ per unit @ Rs 100 per cubic metre for NE & Himalayan States, and Scheduled areas, Andaman & Nicobar and Lakshadweep Islands for a maximum capacity of 30,000 cub mts. Assistance @ 75% to irrigate 10 ha of command area, for a storage capacity of 30,000 cubic meter and for smaller capacity on pro-rata basis … owned & managed by a community/ farmer group.”तुमच्या जमीनधारणेनुसार ठरलेल्या, पाण्याची टाकी, उघडी/रिंग विहीर, तुषार किंवा ठिबकसाठी मंडळाच्या युनिट खर्चाच्या 40% (SC/ST साठी 75–90%).
0.4–25 हे. जमीन (SC/ST साठी 0.10 हे. पासून). एक जलसंरचना व सिंचन उपकरणे; मागील दहा वर्षांत मदत घेतलेल्या संरचनेसाठी नाही. 2 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या SC/ST उत्पादकांना 90% मिळते; आम्ही रक्कम कधीही फुगवून दाखवू नये म्हणून छापलेले 75% दाखवतो, जे 2 हे. पेक्षा जास्त जमिनीसाठी आहे. 25 हे. पेक्षा जास्त जमीन व कंपन्यांना 25% मिळते. दर 2024-25 ते 2025-26 च्या कार्यपद्धतींतील आहेत; ICDP 2026-27 पर्यंत सुरू ठेवला आहे पण आम्ही तपासले तेव्हा 2026-27 चे उत्पादक परिपत्रक प्रसिद्ध झाले नव्हते. निधी कमी असल्यास मंडळ दर कमी करू शकते (1.1.1.3 टीप 1).
“1.1.2.2. Scale of subsidy: I. General a) Up to 25 ha. 40% II. ST / SC Growers a) Up to 2 Ha. 90% b) >2 75%”पाणलोट प्रकल्पात तुमच्या स्वतःच्या जमिनीवरील मृद व जलसंधारण (NRM) कामांचा खर्च प्रकल्प देतो, फक्त तुमचा 10% वाटा सोडून — तुम्ही SC/ST किंवा लहान/अत्यल्प भूधारक शेतकरी असल्यास 5% — जो तुम्ही रोख किंवा श्रमाच्या स्वरूपात देऊ शकता.
तुमचे योगदान गावाच्या पाणलोट विकास निधीत जाते, ज्यातून नंतर सामायिक मालमत्तेची दुरुस्ती होते. फक्त मंजूर प्रकल्पातील गावेच समाविष्ट.
“The contribution to WDF may be 10% of cost of NRM works when executed on private lands. However, in case of SC/ST, small and marginal farmers, the contribution may be 5% of cost of NRM works. These contributions may be acceptable either in cash (preferably transferred electronically) at the time of execution of works or in the form of voluntary labour.”अस्तरीकरण नसलेले शेततळे खोदण्याच्या खर्चाच्या 50%, ₹52,500 पर्यंत.
मानक तळे 22 मी × 20 मी × 3 मी आहे; तुम्ही मोठे खोदू शकता, पण अनुदान जास्तीत जास्त ₹52,500 च राहते (कलम 5, 6). फक्त गेल्या 7 वर्षांत फलोत्पादन किंवा कृषी विभागामार्फत ठिबक/तुषार बसवून ते अजून चालवणाऱ्या, किंवा तळ्यासोबत ते बसवण्यासाठी त्रिपक्षीय करार करणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी (कलम 3). लक्ष्यापैकी 15% SC/ST साठी आणि 50% लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी, महिलांना प्राधान्य (कलम 3).
“जल संचयन अन्तर्गत खेत-तालाब का निर्माण जिसके नान लाइन तालाब पर 50 प्रतिशत अधिकतम (लाइन युक्त तालाब के अनुदान रू0 75000 से 30 प्रतिशत कम) रू0 52500 का अनुदान निर्धारित है।”विजेच्या किंवा डिझेल पंपसेटच्या किमतीच्या 50%, तळे खोदून सूक्ष्म सिंचन बसवलेल्या शेतकऱ्यासाठी ₹15,000, पर्यंत.
फक्त नोंदणीच्या तारखेपर्यंत फलोत्पादन विभागामार्फत सूक्ष्म सिंचन बसवलेल्या आणि तळे पूर्ण झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी; पंपसंच 5 HP किंवा अधिक व ISI-चिन्हांकित, शेतकऱ्याने खरेदी केलेला, बिल सादर केलेले असावे (कलम 10).
“वाटर लिफ्टिंग डिवाइस अन्तर्गत पम्पसेट (electric/डीजल) जिस पर मूल्य का 50 प्रतिशत अधिकतम रू0 15000.00 प्रति इकाई अनुदान निर्धारित है।”60% — स्वतंत्र सौर पंपाच्या (1 ते 7.5 HP) निविदा किमतीचे; उरलेले 40% तुम्ही भरता.
तुम्ही नोंदवलेल्या पंपाची निविदा किंमत भरा — 60% त्या किमतीवर आहे. केंद्राचा वाटा 30% आहे — प्रमाण किंमत किंवा निविदा किंमत यापैकी कमी किमतीचा — 1 ते 7.5 HP पंपांसाठी; 10 HP पंपाला 7.5 HP पंपाइतकाच केंद्राचा वाटा मिळतो (कलम 1), म्हणून 60% हा दर 7.5 HP पेक्षा जास्त क्षमतेला लागू होईलच असे नाही. यात केंद्राचा PM-KUSUM वाटा आधीच समाविष्ट आहे — दोन्ही जोडू नका.
“बेन्चमार्क मूल्य टेण्डर मूल्य से कम होने के फलस्वरूप सोलर पम्पों के कुल मूल्य (टेण्डर मूल्य) पर कृषकों को 60 प्रतिशत अनुदान अनुमन्य कराने हेतु अतिरिक्त धनराशि को राज्य सरकार के अंश से टाप-अप के रूप में उपलब्ध कराया जायेगा। अवशेष 40 प्रतिशत कृषक अंश के रूप में लाभार्थी कृषक के द्वारा वहन किया जायेगा।”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ठिबक, मिनी किंवा सूक्ष्म तुषारच्या युनिट खर्चाच्या 90%; इतर शेतकऱ्यांसाठी 80%.
या दरात केंद्राचा प्रति थेंब अधिक पीक वाटा आधीच समाविष्ट आहे — तो त्याव्यतिरिक्त जोडला जात नाही.
“योजनान्तर्गत प्रदेश सरकार द्वारा इस विधा को अधिक लोकप्रिय करने एवं पानी की बचत किये जाने हेतु ड्रिप, मिनी एवं माइक्रो में लघु सीमान्त कृषकों को इकाई लागत का 90 प्रतिशत एवं एवं अन्य कृषकों 80 प्रतिशत अनुदान दिया जाता है।”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी पोर्टेबल, अर्ध-कायमस्वरूपी किंवा रेन-गन तुषारच्या युनिट खर्चाच्या 75%; इतर शेतकऱ्यांसाठी 65%.
या दरात केंद्राचा प्रति थेंब अधिक पीक वाटा आधीच समाविष्ट आहे — तो त्याव्यतिरिक्त जोडला जात नाही.
“पोर्टेबल, सेमीपरमानेंट एवं रेनगन स्प्रिंकलर हेतु लघु सीमान्त कृषकों को 75 एवं अन्य कृषकों को 65 प्रतिशत अनुदान की व्यवस्था निर्धारित।”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ठिबक किंवा तुषार प्रणालीच्या 100% रक्कम मिळते; इतर शेतकऱ्यांना 75%.
पैसा तीन भागांतून येतो — भारत सरकारचा वाटा, राज्याचा अनिवार्य वाटा आणि “राज्याचा अतिरिक्त वाटा”, ज्यामुळे एकूण 100% / 75% होते आणि साहित्यावरील 5% GST ही भरला जातो (तक्ते 1–3). हे एकूण अनुदान आहे, केंद्राच्या प्रति थेंब अधिक पीक अनुदानाव्यतिरिक्त जास्तीचे नाही. कृषी अर्थसंकल्प 2026-27 (परिच्छेद 25) हीच पद्धत पुन्हा सांगतो.
“as per the existing subsidy pattern of 100% for SF/MF and 75% for other farmers towards the installation of the Micro Irrigation System”SC/ST लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी केंद्र–राज्य सौर पंप योजनेअंतर्गत सौर पंप संचावर 80% अनुदान.
फक्त लहान किंवा अत्यल्प भूधारक असलेल्या SC/ST शेतकऱ्यांसाठी.
“80 per cent subsidy for the installation of solar-powered pump sets under Union-State shared schemes.”ज्यांच्या कोरडवाहू जमिनीला सिंचन नाही अशा SC/ST शेतकऱ्यांसाठी, पूर्ण खर्च राज्याचा असलेली विजेच्या किंवा सौर पंपासह बोअरवेल किंवा ट्यूबवेल (300 शेतकरी, 2026-27 मध्ये).
“To create irrigation facilities in rainfed lands belonging to 300 Scheduled Caste and Scheduled Tribe farmers who do not have access to irrigation, bore wells or tube wells with electric motor pumps or solar-powered pump sets will be established with 100 per cent subsidy.”बोअरवेल किंवा ट्यूबवेलच्या खर्चाच्या 60%, प्रति विहीर ₹1,20,000 पर्यंत, लहान, अत्यल्प भूधारक व महिला शेतकऱ्यांसाठी.
भाषणात योजना सर्वसाधारण प्रवर्गातील शेतकऱ्यांसाठी असल्याचे म्हटले आहे; अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीचे शेतकरी अण्णल आंबेडकर योजनेत येतात (परिच्छेद 13).
“60 percent back ended subsidy assistance up to a maximum of Rs.1.20 lakh per well for small, marginal, and women farmers”बोअरवेल किंवा ट्यूबवेलच्या खर्चाच्या 50%, प्रति विहीर ₹1,00,000 पर्यंत, इतर शेतकऱ्यांसाठी.
तुम्ही लहान, अत्यल्प भूधारक किंवा महिला शेतकरी असल्यास त्याऐवजी 60% / ₹1,20,000 दर तुम्हाला लागू — दोन्ही नाहीत.
“50 percent back ended subsidy assistance up to a maximum of Rs.1 lakh per well for other categories of farmers”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकरी (2 हेक्टरपर्यंत) ठिबक किंवा तुषार खर्चाच्या 10% भरतात — 90% PMKSY व राज्याच्या भरीतून मिळतात.
90% ही एकत्रित बेरीज आहे: लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी PMKSY-PDMC चे स्वतःचे 55% अधिक शेतकऱ्याचा 10% वाटा उरेपर्यंत राज्याची पूरक रक्कम. 2 हे. पेक्षा जास्त जमीन असलेले शेतकरी या पूरक रकमेत येत नाहीत. 2026-27 च्या अर्थसंकल्पीय भाषणात (22 जून 2026) जाहीर. राज्याच्या पोर्टलवर अंमलबजावणी आदेश किंवा मार्गदर्शक सूचना आम्हाला अजून सापडल्या नाहीत, म्हणून पात्रतेचा तपशील व अर्ज प्रक्रिया बदलू शकते — तुमच्या तालुका कृषी कार्यालयात खात्री करा.
“For small and marginal farmers in West Bengal, owning cultivable lands up to 2 Ha, it is proposed that eligible farmers are able to avail the benefits under PMKSY PDMC contributing only 10% of the projected cost and balance cost will be borne by State Government as top up, in addition to financial support in PMKSY PDMC.”पर ड्रॉप मोअर क्रॉप अंतर्गत 55% मिळणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी ठिबक किंवा तुषारच्या मंजूर खर्चाच्या अतिरिक्त 25% — एकूण 80%.
PDMC अंतर्गत 55% दर लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी आहे, म्हणून आम्ही वाढीव अनुदान त्यांनाच दाखवतो. NABARD सूक्ष्म सिंचन निधी कर्जातून निधी: तीन वर्षांत वाढीव अनुदानासाठी ₹66.8628 कोटी (मंत्रिमंडळ निर्णय क्र. 94/10/2026 दि. 04.08.2026).
“The Top-Up Subsidy shall be confined to 25% assistance for admissible Drip and Sprinkler Irrigation Systems and shall be admissible to beneficiaries entitled to 55% subsidy under PDMC, subject to an overall subsidy ceiling of 80% of the approved/admissible cost.”भात रोपवाटिका व ताग: प्रति एकर ₹1,500 पर्यंत (प्रति पाणी ₹750, जास्तीत जास्त 2 पाणी), 8 एकरपर्यंत.
दर प्रति लिटर डिझेल ₹75 आहे, जो प्रति एकर प्रति सिंचन ₹750 होतो (कलम 1.1); दाखवलेला आकडा सर्व परवानगी असलेल्या सिंचनांसाठीचा कमाल आकडा आहे. प्रति शेतकरी 8 एकरपर्यंत (कलम 1.4), किमान ₹100 दिले जातात (कलम 1.5), प्रति कुटुंब एक सदस्य (कलम 1.8), आणि फक्त बिहारमधील नोंदणीकृत पेट्रोल पंपावरून डिजिटल/संगणकीकृत पावतीसह खरेदी केलेल्या डिझेलवरच (कलम 1.9, 3.4). नेमकी रक्कम पडताळणीनंतर ठरते (कलम 3.11).
“खरीफ फसलों की सिंचाई डीजल पम्पसेट से करने के लिए क्रय किये गये डीजल पर 75 रूपये प्रति लीटर की दर से 750 रूपये प्रति एकड़, प्रति सिंचाई डीजल अनुदान दिया जायेगा। धान का बिचड़ा एवं जूट फसल की अधिकतम 2 सिंचाई के लिए अधिकतम 1500 रूपये प्रति एकड़ देय होगा।”उभे भात, मका, कडधान्ये, तेलबिया, हंगामी भाजीपाला, औषधी व सुगंधी वनस्पती: प्रति एकर ₹2,250 पर्यंत (जास्तीत जास्त 3 पाणी), 8 एकरपर्यंत.
दर प्रति लिटर डिझेल ₹75 आहे, जो प्रति एकर प्रति सिंचन ₹750 होतो (कलम 1.1); दाखवलेला आकडा सर्व परवानगी असलेल्या सिंचनांसाठीचा कमाल आकडा आहे. प्रति शेतकरी 8 एकरपर्यंत (कलम 1.4), किमान ₹100 दिले जातात (कलम 1.5), प्रति कुटुंब एक सदस्य (कलम 1.8), आणि फक्त बिहारमधील नोंदणीकृत पेट्रोल पंपावरून डिजिटल/संगणकीकृत पावतीसह खरेदी केलेल्या डिझेलवरच (कलम 1.9, 3.4). नेमकी रक्कम पडताळणीनंतर ठरते (कलम 3.11).
“खड़ी फसल में धान, मक्का एवं अन्य खरीफ फसलों के अंतर्गत दलहनी, तेलहनी, मौसमी सब्जी, औषधीय एवं सुगन्धित पौधे की अधिकतम 3 सिंचाई के लिए अधिकतम 2250 रूपये प्रति एकड़ देय होगा।”तुम्ही तुमच्या पंप प्रकारासाठी ठरलेला शेतकरी वाटाच फक्त भरता; पंपाचा उरलेला खर्च सरकार आणि राज्य फेडणारे कर्ज यांतून भागवला जातो.
तुमचा वाटा पंपाच्या खर्चाच्या सुमारे 10% मार्जिन मनी म्हणून (नियम मुद्दा 5); खर्चाच्या 60% इतका भाग शेतकरी कर्जातून भागवला जातो, ज्याची परतफेड पूर्णपणे राज्याची जबाबदारी आहे (नियम मुद्दा 6). अट: खसऱ्यावर सध्या विजेचा पंप नसावा, आणि नंतर विजेचा पंप बसवल्यास त्यावर वीज अनुदान दिले जाणार नाही (योजनेचे पान). युनिव्हर्सल सोलर पंप कंट्रोलर (USPC) असलेल्या पंपांना USPC नसलेल्या त्याच आकाराच्या पंपाइतकेच अनुदान मिळते, त्यामुळे त्यांचा शेतकरी वाटा जास्त असतो (नियम मुद्दा 3).
“सोलर पम्प प्रकार — हितग्राही किसान अंश (रु.): 1 एच.पी.डी.सी. सरफेस (Normal Controller) 12,427/-; 1 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (Normal Controller) 13,713/-; 2 एच.पी.डी.सी. सरफेस (Normal Controller) 15,574-; 2 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (Normal Controller) 15,574/-; 3 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (Normal Controller) 20,968/-; 3 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (USPC Controller) 43,728; 5 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (Normal Controller) 30,289/-; 5 एच.पी.डी.सी. सबमर्सिबल (USPC Controller) 57,914/-; 7.5 एच.पी.डी.सी.सबमर्सिबल (Normal Controller) 41,537/-; 7.5 एच.पी.डी.सी.सबमर्सिबल (USPC Controller) 76,009/-; 7.5 एच.पी.ए.सी. सबमर्सिबल (Normal Controller) 41,537/-; 7.5 एच.पी.ए.सी. सबमर्सिबल (USPC Controller) 78,331/-”केंद्राच्या ठिबक/तुषार अनुदानावर अतिरिक्त 25% (लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकरी) किंवा 30% (इतर, 5 हेक्टरपर्यंत) — एकूण 80% किंवा 75%.
लहान किंवा अत्यल्प भूधारक नसलेल्या शेतकऱ्यांना 30% पूरक अनुदान मिळते, 5 हे. पर्यंत. राज्याचे दर कमाल आहेत: केंद्रीय प्रमाणानुसारचा खर्च व कमाल मर्यादा यापैकी कमी रक्कम मिळते (कलम 4(क)). 2019 मध्ये दुष्काळप्रवण तालुके, आत्महत्याग्रस्त व नक्षलग्रस्त जिल्ह्यांत सुरू; 107.18.11 च्या शासन निर्णयाने उरलेल्या 2021, तालुक्यांत विस्तार, त्यामुळे आता संपूर्ण राज्य समाविष्ट.
“सुक्ष्मसिंचन-[केंद्र पुरस्कृत प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेंतर्गत- प्रति थेंब अधिक पीक(सुक्ष्म सिंचन) घटकांतर्गत देण्यात येणाऱ्या अनुदानास पूरक अनुदान] अ) ठिबक सिंचन ब) तुषार सिंचन — प्रधानमंत्री कृषि सिंचन योजनेंतर्गत अल्प व अत्यल्प भू-धारक शेतकऱ्यांना देय ५५% अनुदानास पुरक अनुदान २५% देऊन ८०% अनुदान देण्यासाठी व इतर शेतकऱ्यांना (५ हेक्टरच्या मर्यादेत) देय ४५% अनुदानास ३०% अनुदान देऊन ७५% अनुदान देण्यासाठी आवश्यक निधीच्या मर्यादेत.”तुमच्या स्वतःच्या शेततळ्याच्या प्लास्टिक अस्तरीकरणाच्या खर्चाच्या 50%, ₹75,000 पर्यंत.
राष्ट्रीय फलोत्पादन अभियानाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार दिले जाते (कलम 4(iii)). 2026-27 ची मंजुरी (17.09.2026 चा शासन निर्णय) सूक्ष्म सिंचन व वैयक्तिक शेततळ्यांना निधी देते; या वर्षी अस्तरीकरण सुरू आहे का ते तालुका कृषी कार्यालयात विचारा.
“वैयक्तिक शेततळ्यांचे प्लॅस्टीक अस्तरीकरण — प्रत्यक्ष खर्चाच्या ५०% किंवा रु.७५,००० यापैकी जे कमी असेल ते”सौर पंपाच्या खर्चाच्या 10% तुम्ही भरता (तुम्ही SC/ST असल्यास 5%); उरलेले — 90% किंवा 95% — योजना भरते.
पाच वर्षांत 5 लाख ऑफ-ग्रिड सौर पंप बसवण्याचे योजनेचे उद्दिष्ट आहे, या घटकासाठी 60% निधी AIIB कर्जातून आणि 30% राज्य अनुदानातून, शेतकऱ्याचा वाटा वर दिल्याप्रमाणे (कलम 2, 5).
“शेतकऱ्यांचा लाभार्थी हिस्सा (सर्वसाधारण लाभार्थी१०% व अनु. जाती/जमाती लाभार्थी ५%)”इनलेट व आउटलेटसह शेततळे खोदण्यासाठी आकारानुसार ठराविक अनुदान: ₹23,881 (15 × 15 × 3 मी) पासून ₹75,000 (30 × 25 × 3 मी व मोठे) पर्यंत; काळ्या मातीतील 1:1.5 सौम्य उतारासाठी थोडे कमी.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). तुमच्या स्वतःच्या नावावर किमान 0.40 हे. जमीन हवी आणि मागेल त्याला शेततळे, सामूहिक शेततळे किंवा इतर कोणत्याही शासकीय योजनेतून शेततळे घेतलेले नसावे. मंजुरीपेक्षा मोठ्या तळ्याला फक्त मंजूर रक्कम मिळते; लहान तळ्याला त्याखालच्या आकाराची रक्कम मिळते. अनुदान एका हप्त्यात दिले जाते. हे दर राज्याच्या मुख्यमंत्री शाश्वत कृषी सिंचन वैयक्तिक शेततळे मार्गदर्शक सूचना 2022-23 (07.11.2022) मधील आकारनिहाय दरांसारखेच आहेत, ज्यांचा मार्गदर्शक सूचनांत उल्लेख आहे.
“वैयक्तिक शेततळे आकारमान व खोदकामाचे परीमाण निहाय अर्थसहाय्य — अ. इनलेट आऊटलेट सह शेततळे (रक्कम रुपये): देय अनुदान १५ X १५ X ३ — २३८८१ … ३४ X ३४ X ३ — ७५०००; विविध आकारमानाच्या शेततळ्यासाठी कमाल रक्कम रुपये ७५०००/- … रकमेच्या मर्यादेत अनुदान देय राहील.”इनलेट व आउटलेटशिवाय शेततळ्यासाठी आकारानुसार ठराविक अनुदान: ₹14,433 (15 × 15 × 3 मी, काळी माती) पासून ₹75,000 पर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). इनलेट व आउटलेट असलेल्या तळ्याच्याच अटी; ते नसलेल्या तळ्यासाठी ते पुन्हा भरण्याइतके अतिरिक्त वाहते पाणी असावे. फक्त एकच तळे आकार निवडता येतो.
“ब. इनलेट आऊटलेट विरहित शेततळे — देय अनुदान १५ X १५ X ३ — १८६२१ … ३४ X ३४ X ३ — ७५०००; बाजू उतार (१:१.५) (काळ्या मातीमध्ये) १५ X १५ X ३ — १४४३३”सध्याच्या शेततळ्याच्या (इनलेट/आउटलेटशिवाय) प्लास्टिक फिल्म अस्तरीकरणाच्या खर्चाच्या 50%, ₹75,000 पर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). तळे आधीच अस्तित्वात असावे व किमान 15 × 15 × 3 मी (441 घ.मी.) असावे, आणि आधी अस्तरीकरण मदत घेतलेली नसावी. खर्च प्रति चौ.मी. ₹77 धरला जातो, 500-मायक्रॉन फिल्मसाठी, अधिक घालण्यासाठी प्रति चौ.मी. ₹18; उदाहरणार्थ 20 × 20 × 3 मी तळे: ₹82,436 खर्च → ₹41,218. तळ्याभोवतीचे कुंपण तुमच्या स्वतःच्या खर्चाने.
“१. इनलेट आउटलेट विरहित शेततळ्यांच्या प्लास्टिक फिल्म अस्तरीकरणासाठी प्रत्यक्ष मोजमापानुसार लागणाऱ्या खर्चाच्या ५०% किंवा ₹७५,००० पैकी जे कमी असेल ते अर्थसहाय्य देय आहे.”SC व ST शेतकरी: अस्तरीकरण खर्चाच्या 90%, ₹75,000 पर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). तक्त्यातील उदाहरण: 20 × 20 × 3 मी तळे, ₹82,436 खर्च → छापल्याप्रमाणे ₹74,193 (तक्ता पूर्णांक करतो; आमचा कॅल्क्युलेटर खाली पूर्णांक करून ₹74,192 दाखवतो).
“२. अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमाती प्रवर्गातील लाभार्थी यांना प्रत्यक्ष मोजमापानुसार लागणाऱ्या खर्चाच्या ९० % किंवा ₹७५,००० पैकी जे कमी असेल ते अर्थसहाय्य देय राहील.”ठिबक व तुषार संच: लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी 80% (2 हेक्टरपर्यंत), 2.01–5 हेक्टरसाठी 75%, SC/ST शेतकऱ्यांसाठी 90% — सरकारी खर्च प्रमाणाचे, 5 हेक्टरपर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). त्याच क्षेत्राला 7 वर्षांनंतरच पुन्हा सूक्ष्म सिंचन मदत मिळू शकते; पोर्टेबल तुषार घेतलेल्या शेतकऱ्याला त्याच जमिनीवर 3 वर्षांनंतर फरकाच्या दराने ठिबक मिळू शकते. तुमचा स्वतःचा सिंचन स्रोत हवा. पूर्वमंजुरीपूर्वी बसवू नका — असे दावे नाकारले जातात.
“अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकरी (२.०० हे. पर्यंत) — ८० %; २.०१ ते ५.०० हे. जमीनधारणा असणारे शेतकरी — ७५ %; अनुसूचित जाती व जमाती प्रवर्गातील शेतकरी — ९० %”SC व ST शेतकरी: विद्युत पंप किंवा डिझेल इंजिनच्या किमतीच्या 90% (10 HP पर्यंत), ₹40,000 पर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेले SC व ST शेतकरी, प्रति कुटुंब एक व्यक्ती, ज्यांच्याकडे पाणी आहे पण उपसा साधन नाही आणि ज्यांनी दुसऱ्या योजनेतून ही मदत घेतलेली नाही.
“पाणी उपसा साधने (पंप संच) — विद्युत पंप (१० एच.पी. पर्यंत) / डिझेल इंजिन (१० एच.पी. पर्यंत): किंमतीच्या ९० टक्के किंवा उच्चतम रु.४०,०००/प्रती पंपसंच यापैकी जे कमी असेल ते”SC व ST शेतकरी: सिंचन पाइपच्या प्रचलित प्रमाणानुसार खर्चाच्या 100% (HDPE प्रति मीटर ₹100, PVC ₹70, HDPE लॅमिनेटेड ₹40), ₹30,000 पर्यंत.
फक्त 5 हे. पर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यांसाठी, 7,201 प्रकल्प गावांत, 21 जिल्ह्यांतील (छत्रपती संभाजीनगर, बीड, जालना, परभणी, धाराशिव, लातूर, नांदेड, नागपूर, भंडारा, गोंदिया, चंद्रपूर, गडचिरोली, हिंगोली, अमरावती, अकोला, वाशिम, यवतमाळ, बुलढाणा, वर्धा, जळगाव, नाशिक). 63, 75 किंवा 90 मिमीचा ISI-चिन्हांकित एकाच प्रकारचा पाइप; प्रत्येक पाइपवर शेतकऱ्याचे नाव, प्रकल्पाचे नाव व वर्ष उठावात छापलेले असावे. शेतकरी पंपसंच व पाइप दोन्ही घेऊ शकतो.
“पाईप — एच.डी.पी.ई. / पी.व्ही.सी. / एच.डी.पी.ई. लॅमीनेटेड: प्रचलित आर्थिक मापदंडाच्या किंवा प्रत्यक्ष होणाऱ्या खर्चाच्या १००% किंवा रु. ३०,०००/- यापैकी जे कमी असेल ते”शेततळ्याच्या मंजूर खर्चाच्या 80% (SC/ST साठी 90%), तळ्याचा आकार व मातीच्या प्रकारानुसार.
15×15×3 मी व त्यापेक्षा मोठ्या तळ्यांसाठी एका सर्वे नंबरमध्ये किमान 1 एकर लागवडीखालील जमीन हवी; 0.5 एकर असलेला शेतकरी 10×10×3 किंवा 12×12×3 मी (काळ्या मातीत 12×12×3 मी) तळे बांधू शकतो, जर पाणलोट क्षेत्र किमान 1 एकर असेल (3.2, 3.4). कृषी भाग्य किंवा इतर कोणत्याही योजनेत आधीच शेततळे मिळालेले शेतकरी पात्र नाहीत (3.2). छापलेले शासकीय वाटे पूर्णांकित आहेत; आम्ही रुपयापर्यंत खाली पूर्णांक करतो.
“ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ರಚನೆ (ಕೃಷಿ ಹೊಂಡ) — ಸಹಾಯಧನ (%): ಸಾಮಾನ್ಯ 80, ಪ.ಜಾತಿ/ ಪ.ಪಂಗಡ 90”शेततळ्याच्या पॉलिथिन अस्तरीकरणाच्या खर्चाच्या 80%, ₹70,000 पर्यंत.
SC/ST नसलेल्या शेतकऱ्यांसाठी. लाल मातीतील तळ्यांना अस्तर सक्तीचे; खोल काळ्या मातीत व डोंगरी व किनारी विभागांत (9 व 10) ते ऐच्छिक, शेतकऱ्याच्या गरजेनुसार दिले जाते (4.3, 4.3.1). मान्यताप्राप्त संस्था HDPE अस्तर घालते आणि GPS-फोटो तपासणीनंतर अनुदान त्या संस्थेला दिले जाते (4.3).
“ನೀರು ಇಂಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪಾಲಿಥೀನ್ ಹೊದಿಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ-ರೂ.70,000 ಹಾಗೂ ಪ.ಜಾತಿ/ಪ.ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ-ರೂ.80,000 ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ) — ಸಹಾಯಧನ (%): ಸಾಮಾನ್ಯ 80”शेततळ्याच्या पॉलिथिन अस्तरीकरणाच्या खर्चाच्या 90%, SC/ST शेतकऱ्यांसाठी ₹80,000, पर्यंत.
लाल मातीतील तळ्यांना अस्तर सक्तीचे; खोल काळ्या मातीत व डोंगरी व किनारी विभागांत (9 व 10) ते ऐच्छिक, शेतकऱ्याच्या गरजेनुसार दिले जाते (4.3, 4.3.1). मान्यताप्राप्त संस्था HDPE अस्तर घालते आणि GPS-फोटो तपासणीनंतर अनुदान त्या संस्थेला दिले जाते (4.3).
“ನೀರು ಇಂಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಪಾಲಿಥೀನ್ ಹೊದಿಕೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ-ರೂ.70,000 ಹಾಗೂ ಪ.ಜಾತಿ/ಪ.ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ-ರೂ.80,000 ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ) — ಸಹಾಯಧನ (%): ಪ.ಜಾತಿ/ ಪ.ಪಂಗಡ 90”शेततळ्याभोवती GI तारेच्या कुंपणाच्या खर्चाच्या 40% (SC/ST साठी 50%).
“ಕೃಷಿ ಹೊಂಡದ ಸುತ್ತಲೂ ತಂತಿ ಬೇಲಿ (GI Wire Fencing) — ಸಹಾಯಧನ (%): ಸಾಮಾನ್ಯ 40, ಪ.ಜಾತಿ/ ಪ.ಪಂಗಡ 50”80% — तळ्यातून पाणी उचलण्यासाठी 10 HP पर्यंतच्या डिझेल, पेट्रोल किंवा सौर पंपसेटच्या खर्चाचे (SC/ST साठी 90%).
तुमच्याकडे आधीच पंपसंच असल्यास, किंवा तो दुसऱ्या योजनेतून मिळू शकत असल्यास (SMAM, राज्य शेती यांत्रिकीकरण, PM-KUSUM, फलोत्पादन), तो विद्यमान धरला जातो आणि येथे पुन्हा पैसे दिले जात नाहीत (तक्त्याखालील विशेष टिपा).
“ಹೊಂಡದಿಂದ ನೀರು ಎತ್ತಲು ಡೀಸೆಲ್ / ಪೆಟ್ರೋಲ್/ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ ಸೆಟ್ (upto 10 HP) (ಷರಾ: ಸೋಲಾರ್ ಪಂಪ್ಸೆಟ್ ಅಳವಡಿಸಿದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಿಗೆ ರೂ.30,000/- ಗಳ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ ನೀಡುವುದು) — ಸಹಾಯಧನ (%): ಸಾಮಾನ್ಯ 80, ಪ.ಜಾತಿ/ ಪ.ಪಂಗಡ 90”शेताच्या बांधबंदिस्तीच्या खर्चाच्या 80% (SC/ST साठी 90%).
बांध MGNREGA किंवा पाणलोट (PMKSY-WDC 2.0) अंतर्गत बांधता येत असल्यास ते आधी तिथून घेतले जातात (तक्त्याखालील विशेष टिपा).
“ಕ್ಷೇತ್ರ ಬದು ನಿರ್ಮಾಣ — ಸಹಾಯಧನ (%): ಸಾಮಾನ್ಯ 80, ಪ.ಜಾತಿ/ ಪ.ಪಂಗಡ 90”कच्चे शेततळे: खर्चाच्या 70%, लहान, अत्यल्प भूधारक, SC व ST शेतकऱ्यांसाठी ₹73,500, पर्यंत.
यापैकी 50% (₹52,500 पर्यंत) RKVY-PDMC(OI) मधून व 20% (₹21,000 पर्यंत) राज्य योजनेतून येते; RKVY निधी कमी पडल्यास संपूर्ण रक्कम राज्य देते (कलम 4.1 टीप). पूर्ण कमाल मर्यादा 1,200 घनमीटर किंवा अधिक तळ्यासाठी; 400 ते 1,200 घनमीटरच्या तळ्याला प्रमाणशीर वाटा, आणि 400 घनमीटरपेक्षा लहान तळ्याला काहीही नाही (कलम 5.3). खोली फक्त 3 मीटरपर्यंत धरली जाते (कलम 5.4, 5.5). अनुदान मिळण्यापूर्वी तुषार किंवा ठिबक संच बसवला पाहिजे (कलम 1.4), आणि चार कोपऱ्यांवर दोर किंवा साखळ्या व इशारा फलक आवश्यक (कलम 5.10, 5.11).
“कच्चा फार्म पौण्ड निर्माण (इकाई लागत राशि रूपये 1,05,000/-) — लघु एवं सीमान्त कृषक/SC-ST कृषक: कच्चा फार्म पौण्ड निर्माण पर अनुदान इकाई लागत का 70 प्रतिशत या अधिकतम राशि रूपये 73,500/-जो भी कम हो, देय होगा”कच्चे शेततळे: खर्चाच्या 60%, इतर शेतकऱ्यांसाठी ₹63,000, पर्यंत.
यापैकी 50% (₹52,500 पर्यंत) RKVY-PDMC(OI) मधून व उरलेले राज्य योजनेतून पूरक म्हणून येते; RKVY निधी कमी पडल्यास संपूर्ण रक्कम राज्य देते (कलम 4.1 टीप). पूर्ण कमाल मर्यादा 1,200 घनमीटर किंवा अधिक तळ्यासाठी; 400 ते 1,200 घनमीटरच्या तळ्याला प्रमाणशीर वाटा, आणि 400 घनमीटरपेक्षा लहान तळ्याला काहीही नाही (कलम 5.3). खोली फक्त 3 मीटरपर्यंत धरली जाते (कलम 5.4, 5.5). अनुदान मिळण्यापूर्वी तुषार किंवा ठिबक संच बसवला पाहिजे (कलम 1.4), आणि चार कोपऱ्यांवर दोर किंवा साखळ्या व इशारा फलक आवश्यक (कलम 5.10, 5.11).
“कच्चा फार्म पौण्ड निर्माण (इकाई लागत राशि रूपये 1,05,000/-) — अन्य कृषक: कच्चा फार्म पौण्ड निर्माण पर इकाई लागत का 60 प्रतिशत या अधिकतम राशि रूपये 63,000/-जो भी कम हो, देय होगा”प्लास्टिक-अस्तरित शेततळे: खर्चाच्या 90%, लहान, अत्यल्प भूधारक, SC व ST शेतकऱ्यांसाठी ₹1,35,000, पर्यंत.
यापैकी 50% (₹75,000 पर्यंत) RKVY-PDMC(OI) मधून व 40% (₹60,000 पर्यंत) राज्य योजनेतून येते; RKVY निधी कमी पडल्यास संपूर्ण रक्कम राज्य देते (कलम 4.1 टीप). पूर्ण कमाल मर्यादा 1,200 घनमीटर किंवा अधिक तळ्यासाठी; 400 ते 1,200 घनमीटरच्या तळ्याला प्रमाणशीर वाटा, आणि 400 घनमीटरपेक्षा लहान तळ्याला काहीही नाही (कलम 5.3). खोली फक्त 3 मीटरपर्यंत धरली जाते (कलम 5.4, 5.5). अनुदान मिळण्यापूर्वी तुषार किंवा ठिबक संच बसवला पाहिजे (कलम 1.4), आणि चार कोपऱ्यांवर दोर किंवा साखळ्या व इशारा फलक आवश्यक (कलम 5.10, 5.11).
“प्लास्टिक लाईनिंग फार्म पौण्ड निर्माण (इकाई लागत राशि रूपये 1,50,000/-) — प्लास्टिक लाईनिंग फार्म पौण्ड निर्माण पर अनुदान इकाई लागत का 90 प्रतिशत या अधिकतम राशि रूपये 1,35,000/-जो भी कम हो, देय होगा।”प्लास्टिक-अस्तरित शेततळे: खर्चाच्या 80%, इतर शेतकऱ्यांसाठी ₹1,20,000, पर्यंत.
यापैकी 50% (₹75,000 पर्यंत) RKVY-PDMC(OI) मधून व 30% (₹45,000 पर्यंत) राज्य योजनेतून येते; RKVY निधी कमी पडल्यास संपूर्ण रक्कम राज्य देते (कलम 4.1 टीप). पूर्ण कमाल मर्यादा 1,200 घनमीटर किंवा अधिक तळ्यासाठी; 400 ते 1,200 घनमीटरच्या तळ्याला प्रमाणशीर वाटा, आणि 400 घनमीटरपेक्षा लहान तळ्याला काहीही नाही (कलम 5.3). खोली फक्त 3 मीटरपर्यंत धरली जाते (कलम 5.4, 5.5). अनुदान मिळण्यापूर्वी तुषार किंवा ठिबक संच बसवला पाहिजे (कलम 1.4), आणि चार कोपऱ्यांवर दोर किंवा साखळ्या व इशारा फलक आवश्यक (कलम 5.10, 5.11).
“प्लास्टिक लाईनिंग फार्म पौण्ड निर्माण (इकाई लागत राशि रूपये 1,50,000/-) — अन्य कृषक: प्लास्टिक लाईनिंग फार्म पौण्ड निर्माण पर अनुदान इकाई लागत का 80 प्रतिशत या अधिकतम राशि रूपये 1,20,000/-जो भी कम हो, देय होगा।”पक्क्या किंवा प्लास्टिक अस्तरीकरण केलेल्या डिग्गीच्या युनिट खर्चाच्या 75% (50% केंद्र, 25% राज्याची वाढीव रक्कम), ₹3,00,000 पर्यंत.
फक्त वाराबंदी पाळी मंजूर असलेल्या कालवा लाभक्षेत्रात (कलम 1.1), किमान 0.5 हेक्टर बागायती जमिनीसह (कलम 1.3), आणि किमान 4 लाख लिटरची डिग्गी (कलम 5.1). प्रति कुटुंब एक डिग्गी (जन आधार); आधी मदत मिळालेला शेतकरी पुन्हा अर्ज करू शकत नाही (कलम 1.4).
“अनुदान सीमा:- भारत सरकार द्वारा जारी दिशा निर्देशों के अनुसार पक्की डिग्गी का निर्माण करने पर इकाई लागत का 50 प्रतिशत या राशि रुपयें 350/- प्रति घन मीटर भराव क्षमता तथा प्लास्टिक लाईनिंग डिग्गी का निर्माण करने पर इकाई लागत का 50 प्रतिशत या राशि रुपयें 100/- प्रति घन मीटर भराव क्षमता अथवा अधिकतम रूपये 2.00 लाख, जो भी कम हो अनुदान का प्रावधान है। पक्की अथवा प्लास्टिक लाईनिंग डिग्गी का निर्माण करने पर टॉप–अप अनुदान इकाई लागत का 25 प्रतिशत अथवा अधिकतम राशि रू. 1.00 लाख, जो भी कम हो, राज्य योजना से देय होगा।”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना 10% जास्त (₹40,000 पर्यंत अतिरिक्त) मिळतात — एकूण युनिट खर्चाच्या 85%, ₹3,40,000 पर्यंत.
जन आधारमध्ये तशी नोंद असेल (किंवा तुम्ही प्रमाणपत्र जोडले) आणि जमाबंदीतील तुमचा जमिनीचा हिस्सा मर्यादेत असेल तरच तुम्ही लहान किंवा अत्यल्प भूधारक धरले जाता (कलम 2.3). सर्व शेतकऱ्यांप्रमाणेच क्षेत्र, जमीन व आकाराच्या अटी (कलम 1.1, 1.3, 5.1).
“लघु एवं सीमान्त श्रेणी के कृषकों को इकाई लागत का 10 प्रतिशत या राशि रूपये 40 हजार अतिरिक्त अनुदान राज्य योजना से देय होगा।”पाइपलाइनच्या खर्चाच्या 50%, HDPE साठी प्रति मीटर ₹50, PVC साठी ₹35 व HDPE ले-फ्लॅट पाइपसाठी ₹20 पर्यंत मर्यादित, आणि जास्तीत जास्त ₹15,000.
तुमची स्वतःची जमीन आणि विजेचा, डिझेलचा, ट्रॅक्टरचा किंवा सौर पंप असलेली विहीर, कूपनलिका किंवा इतर स्रोत असला पाहिजे; सामायिक विहिरीचे हिस्सेदार प्रत्येकी स्वतःच्या पाइपलाइनसाठी अनुदान घेऊ शकतात (कलम 1.1, 1.2). फक्त 63 मिमी किंवा जास्त व्यासाचे पाइप पात्र (कलम 3.3), आणि याआधी या योजनेत मदत मिळालेला शेतकरी पुन्हा पात्र नाही (कलम 1.6).
“4.1. सिंचाई पाईपलाइन पर स्त्रोत से खेत तक पानी ले जाने के लिए समस्त श्रेणी के कृषकों को लागत का 50 प्रतिशत या अधिकतम राशि रू. 50/- प्रति मीटर एचडीपीई पाईप पर या राशि रू. 35/- प्रति मीटर पीवीसी पाईप पर या राशि रू. 20/- प्रति मीटर एचडीपीई लेमिनेटेड ले फ्लेट ट्यूब पाईप पर, अधिकतम राशि रूपये 15000/- जो भी कम हो, अनुदान देय होगा।”लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना युनिट खर्चाच्या अतिरिक्त 10%, ₹3,000, पर्यंत, 50% शिवाय मिळतात.
हे सर्व शेतकऱ्यांसाठीच्या 50% व्यतिरिक्त आहे, त्यामुळे लहान किंवा अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्याला एकूण ₹18,000 पर्यंत मिळू शकतात. जन आधारमध्ये तशी नोंद असेल (किंवा तुम्ही प्रमाणपत्र जोडले) आणि जमाबंदीतील तुमचा हिस्सा मर्यादेत असेल तरच तुम्ही लहान किंवा अत्यल्प भूधारक धरले जाता (कलम 2.3).
“लघु एवं सीमान्त श्रेणी के कृषकों को इकाई लागत का 10 प्रतिशत या अधिकतम राशि रूपये 3000/- जो भी कम हो, अतिरिक्त अनुदान देय होगा।”पंपाच्या आकारानुसार ठराविक अनुदान: 3 HP साठी ₹1,09,392, 5 HP साठी ₹1,68,518 व 7.5 HP साठी ₹2,28,406; 10 HP पंपाला 7.5 HP ची रक्कम मिळते आणि उरलेली तुम्ही भरता.
फक्त शेतीसाठी वीज जोडणी नसलेल्या, किमान 0.4 हे. जमीन (अधिसूचित आदिवासी भागातील ST शेतकऱ्यांसाठी 0.2 हे., 3 व 5 HP साठी) व पाण्याचा स्रोत असलेल्या, आणि ठिबक, मिनी-स्प्रिंकलर किंवा तुषार वापरणाऱ्या शेतकऱ्यासाठी (कलम 2, 3). उरलेली किंमत तुम्ही भरता (उदा. ₹93,541, 3 HP AC सरफेस पंपासाठी, ज्याची किंमत ₹2,02,933) आणि खर्चाच्या 30% पर्यंत बँक कर्ज घेऊ शकता (कलम 9.3). तुमचे नाव वीज कंपनीकडे जाते आणि नंतर तुम्हाला अनुदानित शेती वीज जोडणी मिळू शकत नाही (कलम 4.3). 22.09.2025 पूर्वीच्या बिलांना जुने दर लागू (07.10.2025, चे पत्र मुद्दा 1).
“9.1 पीएम कुसुम कम्पोनेंट– बी के तहत ऑफ ग्रिड स्टेन्ड अलोन सौर ऊर्जा पम्प परियोजना अन्तर्गत 60 प्रतिशत (30 प्रतिशत केन्द्रीय मद तथा 30 प्रतिशत राज्य मद) अनुदान देय होगा। — Solar pump category wise revised rate and subsidy effetive from 22.09.2025: General Farmer Subsidy 109392 (3 HP), 168518 (5 HP), 228406 (7.5 HP and 10 HP)”SC व ST शेतकऱ्यांना कोणत्याही आकाराच्या पंपावर ₹45,000 जास्त मिळतात, त्यामुळे त्यांचा स्वतःचा वाटा तेवढ्याने कमी होतो.
पत्रात प्रत्येक पंप आकारासाठी एकसमान ₹45,000 छापले आहे (उदा. 3 HP AC सरफेस पंप: शेतकऱ्याचा वाटा ₹48,541 ऐवजी ₹93,541). ही रक्कम सर्वसाधारण अनुदानाव्यतिरिक्त दिली जाते. येथील 100% फक्त निश्चित रक्कम दाखवण्याची आमची पद्धत आहे: या बाबीतून तुम्हाला ₹45,000 पेक्षा जास्त कधीही मिळत नाही.
“Additional subsidy for SC/ST Farmer — Additional subsidy 45000 (S.N. 1–28)”लहान, अत्यल्प भूधारक, SC, ST व महिला शेतकऱ्यांसाठी ठिबक, मिनी-तुषार किंवा तुषार संचाच्या युनिट खर्चाच्या 75%; इतर शेतकऱ्यांसाठी 70%.
लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी 75% ची विभागणी केंद्र 33% + राज्य 22% + राज्याचा अतिरिक्त पूरक 20%; SC/ST/महिलांसाठी तक्त्यात विभागणी 33/27 + 22/18 + 20/30 अशी छापलेली आहे; इतर शेतकऱ्यांसाठी 27% + 18% + 25% = 70%. अनुदान प्रति शेतकरी 0.2 ते 5 हेक्टरसाठी, आणि त्याच जमिनीवर 7 वर्षे पुन्हा नाही (विभाग ब, कलम 5, 7). 2025-26 च्या मार्गदर्शक सूचना 2026-27 मध्येही लागू (14.05.2026 चे पत्र).
“ड्रिप, मिनि स्प्रिंकलर तथा स्प्रिंकलर संयंत्र पर देय अनुदान — ड्रिप एवं मिनि स्प्रिंकलर: लघु सीमान्त कृषक/एससी/एसटी/महिला 75 प्रतिशत, अन्य कृषक 70 प्रतिशत; स्प्रिंकलर: 75 प्रतिशत, 70 प्रतिशत (इकाई लागत का)”ठिबक किंवा तुषार प्रणालीचे स्वयंचलन: प्रत्येक शेतकऱ्यासाठी 75% अनुदान; केंद्राच्या हेक्टरी ₹40,000 पेक्षा जास्त रक्कम राज्य निधीतून दिली जाते.
“सूक्ष्म सिंचाई स्वचालन (ऑटोमेशन) हेतु समस्त श्रेणी कृषकों को 75 प्रतिशत अनुदान देय होगा। जिसमें के.प्र.यो. द्वारा देय रूपये 40000 प्रति हैक्टेयर से अधिक की देय राशि अतिरिक्त अनुदान/राज्य संसाधन मद से देय होगा।”85% — ठिबक किंवा मिनी-तुषार प्रणालीच्या खर्चाचे, 5 हेक्टरपर्यंत, जमीन असलेल्या प्रत्येक प्रवर्गातील शेतकऱ्यासाठी.
दर MICADA च्या 2021-22 च्या मार्गदर्शक सूचनांतील; त्याची पुष्टी करणारा नंतरचा आदेश आम्हाला सापडला नाही. एकदाच लाभ; तीच जमीन ठिबक किंवा मिनी-स्प्रिंकलरसाठी 7 वर्षांनंतरच पुन्हा पात्र (कलम 13, 14). ठिबकच्या मुख्य व उप-नळ्या जमिनीखाली असाव्यात (कलम 19). मातीकाम व GST ला अनुदान नाही (कलम 17).
“18. The subsidy on MI systems will be applicable @ 85% cost of the system for all categories of farmers in the State upto a land limit of 5 Hectare. However, in case of Aluminum based Sprinkler irrigation system, the assistance will be of maximum of Rs. 28,650/- for SC / ST farmers; Rs. 24,500/- for Small & Marginal farmers; and Rs. 21,000/- for other farmers upto a maximum of one hectare area.”ॲल्युमिनियम तुषार संचाच्या खर्चाच्या 85%, SC/ST शेतकऱ्यांसाठी ₹28,650, पर्यंत, एक हेक्टरपर्यंत.
दर MICADA च्या 2021-22 च्या मार्गदर्शक सूचनांतील; त्याची पुष्टी करणारा नंतरचा आदेश आम्हाला सापडला नाही. मातीकाम व GST ला अनुदान नाही (कलम 17).
“18. The subsidy on MI systems will be applicable @ 85% cost of the system for all categories of farmers in the State upto a land limit of 5 Hectare. However, in case of Aluminum based Sprinkler irrigation system, the assistance will be of maximum of Rs. 28,650/- for SC / ST farmers; Rs. 24,500/- for Small & Marginal farmers; and Rs. 21,000/- for other farmers upto a maximum of one hectare area.”ॲल्युमिनियम तुषार संचाच्या खर्चाच्या 85%, लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ₹24,500, पर्यंत, एक हेक्टरपर्यंत.
दर MICADA च्या 2021-22 च्या मार्गदर्शक सूचनांतील; त्याची पुष्टी करणारा नंतरचा आदेश आम्हाला सापडला नाही. मातीकाम व GST ला अनुदान नाही (कलम 17).
“18. The subsidy on MI systems will be applicable @ 85% cost of the system for all categories of farmers in the State upto a land limit of 5 Hectare. However, in case of Aluminum based Sprinkler irrigation system, the assistance will be of maximum of Rs. 28,650/- for SC / ST farmers; Rs. 24,500/- for Small & Marginal farmers; and Rs. 21,000/- for other farmers upto a maximum of one hectare area.”ॲल्युमिनियम तुषार संचाच्या खर्चाच्या 85%, इतर शेतकऱ्यांसाठी ₹21,000, पर्यंत, एक हेक्टरपर्यंत.
दर MICADA च्या 2021-22 च्या मार्गदर्शक सूचनांतील; त्याची पुष्टी करणारा नंतरचा आदेश आम्हाला सापडला नाही. मातीकाम व GST ला अनुदान नाही (कलम 17).
“18. The subsidy on MI systems will be applicable @ 85% cost of the system for all categories of farmers in the State upto a land limit of 5 Hectare. However, in case of Aluminum based Sprinkler irrigation system, the assistance will be of maximum of Rs. 28,650/- for SC / ST farmers; Rs. 24,500/- for Small & Marginal farmers; and Rs. 21,000/- for other farmers upto a maximum of one hectare area.”100% — 5 एकरपर्यंत जमीन असलेल्या SC किंवा ST शेतकऱ्यासाठी ठिबक प्रणालीचे, ₹2,18,000 पर्यंत.
टक्केवारी APMIP-यादीतील कंपनीने आराखडा केलेल्या व बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू होते; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त होत नाही.
“Small Farmers /Medium Farmers Belonging to SC/ST Category — Central assistance from GoI 33%, Matching State Share 22%, Additional State share 45%, Total State Share 67%, Total % of subsidy 100, Farmer Contribution 0%, Ceiling limit: Area in acres 5, subsidy amount in lakhs 2.18”90% — 5 एकरपर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यासाठी (SC/ST नसलेल्या) ठिबक प्रणालीचे, ₹2,18,000 पर्यंत.
टक्केवारी APMIP-यादीतील कंपनीने आराखडा केलेल्या व बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू होते; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त होत नाही.
“Small Farmers /Medium Farmers other than SC/ST category — Central assistance from GoI 33%, Matching State Share 22%, Additional State share 35%, Total State Share 57%, Total % of subsidy 90, Farmer Contribution 10%, Ceiling limit: Area in acres 5, subsidy amount in lakhs 2.18”90% — रायलसीमा किंवा प्रकाशम जिल्ह्यांत 5 पेक्षा जास्त व 10 एकरपर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यासाठी, किंवा ITDA भागातील ST शेतकऱ्यासाठी ठिबक प्रणालीचे, ₹3,46,000 पर्यंत.
फक्त नमूद जिल्ह्यांतील 5 पेक्षा जास्त व 10 एकरपर्यंतच्या शेतांसाठी. टक्केवारी APMIP-पॅनेलवरील कंपनीने आराखडा करून बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त नसते.
“Medium farmers of Rayalaseema, Prakasam Districts and ST Farmers in ITDA areas (above 5 to 10 Ac) — Central assistance from GoI 27%, Matching State Share 18%, Additional State share 45%, Total State Share 63%, Total % of subsidy 90, Farmer Contribution 10%, Ceiling limit: Area in acres 10, subsidy amount in lakhs 3.46”70% — प्रकाशम सोडून इतर किनारी जिल्ह्यात 5 पेक्षा जास्त व 10 एकरपर्यंत जमीन असलेल्या शेतकऱ्यासाठी ठिबक प्रणालीचे, ₹3,10,000 पर्यंत.
फक्त प्रकाशम सोडून इतर किनारी जिल्ह्यांतील 5 पेक्षा जास्त व 10 एकरपर्यंतच्या शेतांसाठी. टक्केवारी APMIP-पॅनेलवरील कंपनीने आराखडा करून बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त नसते.
“Medium farmers of Coastal Districts (above 5 to 10 Ac) except Prakasam — Central assistance from GoI 27%, Matching State Share 18%, Additional State share 25%, Total State Share 43%, Total % of subsidy 70, Farmer Contribution 30%, Ceiling limit: Area in acres 10, subsidy amount in lakhs 3.10”50% — मोठ्या शेतकऱ्यासाठी ठिबक प्रणालीचे, 12.5 एकरपर्यंत, ₹4,00,000 पर्यंत.
टक्केवारी APMIP-यादीतील कंपनीने आराखडा केलेल्या व बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू होते; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त होत नाही.
“Big farmers — Central assistance from GoI 27%, Matching State Share 18%, Additional State share 5%, Total State Share 23%, Total % of subsidy 50, Farmer Contribution 50%, Ceiling limit: Area in acres 12.5, subsidy amount in lakhs 4.00”50% — कोणत्याही प्रवर्गातील लहान किंवा अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यासाठी तुषार संचाचे, 5 एकरपर्यंत, ₹19,000 पर्यंत.
टक्केवारी APMIP-यादीतील कंपनीने आराखडा केलेल्या व बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू होते; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त होत नाही.
“Small and Marginal farmers of all categories — Central assistance from GoI 33%, Matching State Share 17%, Additional State share 0%, Total State Share 17%, Total % of subsidy 50, Farmers Contribution 50%, Ceiling limit: Area in acres 5, subsidy amount in lakhs 0.19”50% — इतर शेतकऱ्यांसाठी तुषार संचाचे, 12.5 एकरपर्यंत, ₹19,000 पर्यंत.
टक्केवारी APMIP-यादीतील कंपनीने आराखडा केलेल्या व बिल केलेल्या प्रणालीच्या खर्चावर लागू होते; अनुदान तुमच्या ओळीसाठी छापलेल्या कमाल मर्यादेपेक्षा कधीही जास्त होत नाही.
“Other famers — Central assistance from GoI 27%, Matching State Share 18%, Additional State share 5%, Total State Share 23%, Total % of subsidy 50, Farmers Contribution 50%, Ceiling limit: Area in acres 12.5, subsidy amount in lakhs 0.19”आठ नमूद जिल्ह्यांपैकी एकातील वन हक्क कायद्याच्या पट्टाधारकाला ठिबक प्रणालीच्या खर्चाच्या 100% मिळतात.
फक्त धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियानांतर्गत नमूद आठ जिल्ह्यांतील — अल्लुरी सीतारामराजू, एलुरू, पार्वतीपुरम मन्यम, नंद्याल, पलनाडू, प्रकाशम, श्रीकाकुलम व विजयनगरम — वन हक्क कायद्यांतर्गत पट्टाधारकांसाठी (परिच्छेद 4). इतर शेतकऱ्यांना नेहमीची APMIP पद्धत लागू.
“hereby approve the extension of 100% subsidy for Drip Irrigation … under Per Drop More Crop (PDMC) Scheme to FRA Patta Holders in the eight identified districts viz., 1.Alluri Sitharamaraju, 2.Eluru, 3.Parvathipuram Manyam, 4.Nandyal, 5.Palnadu, 6.Prakasam, 7. Srikakulam & 8.Vizianagaram for implementation of Dhatri Aaba Janjatiya Gram Utkarsh Abhiyan on saturation mode.”आठ नमूद जिल्ह्यांपैकी एकातील वन हक्क कायद्याच्या पट्टाधारकाला तुषार संचाच्या खर्चाच्या 90% मिळतात.
फक्त धरती आबा जनजातीय ग्राम उत्कर्ष अभियानांतर्गत नमूद आठ जिल्ह्यांतील — अल्लुरी सीतारामराजू, एलुरू, पार्वतीपुरम मन्यम, नंद्याल, पलनाडू, प्रकाशम, श्रीकाकुलम व विजयनगरम — वन हक्क कायद्यांतर्गत पट्टाधारकांसाठी (परिच्छेद 4). इतर शेतकऱ्यांना नेहमीची APMIP पद्धत लागू.
“hereby approve the extension of … 90% subsidy for Sprinkler Irrigation under Per Drop More Crop (PDMC) Scheme to FRA Patta Holders in the eight identified districts … for implementation of Dhatri Aaba Janjatiya Gram Utkarsh Abhiyan on saturation mode.”SC व ST शेतकऱ्यांसाठी ठिबक सिंचनावर 90% अनुदान, 5 हेक्टरपर्यंत.
5 हेक्टरपर्यंत किंवा तुमच्या मालकी दस्तऐवजातील जमीन, यांपैकी जे कमी असेल ते (कलम 3.2, 3.1.7). आधीच समाविष्ट झालेल्या जमिनीला 7 वर्षे पुन्हा अनुदान मिळत नाही (कलम 3.1.7). तुमचा प्रवर्ग मालकी दस्तऐवजातील तुमच्या एकूण जमीनधारणेवरून ठरतो (कलम 3.1.6).
“All SC /ST Farmer are eligible for 90% subsidy.”BC शेतकरी आणि लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांसाठी ठिबक सिंचनावर 80% अनुदान, 5 हेक्टरपर्यंत.
BC शेतकऱ्यांना जमिनीचा आकार कितीही असला तरी 80% मिळते; तुमच्या उत्तरांवरून आम्हाला BC ओळखता येत नाही, म्हणून कॅल्क्युलेटर ही ओळ लहान व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना दाखवतो — जास्त जमीन असलेल्या BC शेतकऱ्यांनी 80% धरावे, 70% नाही. 5 हे. किंवा तुमच्या मालकी दस्तातील जमीन, यापैकी कमी ते (कलम 3.2, 3.1.7). आधी समाविष्ट जमिनीला 7 वर्षे पुन्हा अनुदान मिळत नाही (कलम 3.1.7). तुमचा प्रवर्ग मालकी दस्तातील एकूण जमिनीवरून ठरतो (कलम 3.1.6).
“All BC, SF, MF farmers are eligible for 80% subsidy.”इतर सर्व शेतकऱ्यांसाठी ठिबक सिंचनावर 70% अनुदान, 5 हेक्टरपर्यंत.
5 हेक्टरपर्यंत किंवा तुमच्या मालकी दस्तऐवजातील जमीन, यांपैकी जे कमी असेल ते (कलम 3.2, 3.1.7). आधीच समाविष्ट झालेल्या जमिनीला 7 वर्षे पुन्हा अनुदान मिळत नाही (कलम 3.1.7). तुमचा प्रवर्ग मालकी दस्तऐवजातील तुमच्या एकूण जमीनधारणेवरून ठरतो (कलम 3.1.6).
“All other farmers are eligible for 70%.”65% — कोणत्याही शेतकऱ्यासाठी पोर्टेबल तुषार संचाचे, 1 हेक्टर युनिटपर्यंत मर्यादित — ₹15,200 युनिट खर्चावर जास्तीत जास्त ₹23,385.
मार्गदर्शक सूचना पोर्टेबल तुषार संचासाठी 65% अनुदान फक्त 1 हेक्टर युनिटवरच मर्यादित ठेवतात (कलम 3.2, पान 15 पैकी 63). 0.4 हेक्टरखालील लहान संचाचा युनिट खर्च ₹16,969 आणि अनुदान ₹11,030 आहे (तोच तक्ता, ओळ 41).
“Portable Sprinkler (25 Nos HDPE Pipes, 5 Sprinkler Nozzles, 5 Nos Sprinkler Coupler etc) — TGMIP Unit Costs as per GO.Ms.No.9, Dt:28-03-2022 (Rs. per ha) 23385 — All Categories (65% Subsidy) 15200”ठिबक सिंचनासाठी सिमेंटची पाणी साठवण टाकी (किमान 25.50 m³, ठिबक संचासह): खर्चाच्या 50%, प्रति खाते एकदाच जास्तीत जास्त ₹50,000,.
HRT-2 हा सर्वसाधारण (SC/ST उपयोजनेबाहेरील) अर्थसंकल्पीय शीर्ष आहे; तो राज्यातील सर्व शेतकरी व वनहक्क पट्टाधारकांसाठी खुला आहे (परिशिष्ट-1, 3). SC व ST शेतकऱ्यांना साधारणपणे हेच घटक HRT-4 व HRT-3 शासन निर्णयांतर्गत मिळतात, ज्यांचे दर जास्त असू शकतात. प्रमाणशीर युनिट खर्च व तुमचा प्रत्यक्ष खर्च यापैकी कमी रक्कम धरली जाते (परिशिष्ट-1, 18).
“ડ્રીપ ઈરીગેશન માટે પાણી સંગ્રહના ટાંકા બનાવવા • યુનિટ કોસ્ટ - રૂ. ૧.૦૦ લાખ/એકમ • સામાન્ય ખેડુતને ખર્ચના ૫૦ ટકા (મહત્તમ રૂ. ૫૦૦૦૦/-ની મર્યાદામાં)”प्रकल्पात एक सिंचन स्रोत — कूपनलिका (₹2.50 लाखांपर्यंत), अस्तरित जलसंचय रचना (₹100/m³) किंवा स्रोतापासून पाइपलाइन (₹150/मी, 2.5 किमी पर्यंत): व्यक्ती व ट्रस्टसाठी 50% ₹1,25,000 पर्यंत, FPO व सहकारी संस्थांसाठी 75% ₹1,87,500 पर्यंत.
प्रकल्प-आधारित, 2 हे. किंवा अधिक क्षेत्रासाठी (फळबाग भागासाठी व्यक्ती व ट्रस्ट 4 हे. पर्यंत; एकत्र शेती करणारे FPO/FPC/सहकारी संस्थांचे सदस्य 50 हे. पर्यंत), आयुष्यात एकदा. फळबाग घटक सक्तीचा आहे आणि तो बाबी 2–7 पैकी किमान दोनसोबत जोडला पाहिजे. युनिट खर्च MIDH-NHM मार्गदर्शक सूचनांनुसार; फळबाग मदत पूर्ण झाल्यानंतर दोन हप्त्यांत (60:40) दिली जाते, दुसरा 90% रोपे जगल्यास.
“૨. પિયતના સાધનો યુનિટ કોસ્ટ : રૂ. ૨.૫૦ લાખ ની મર્યાદામાં … ➢ ઉપરોક્ત ત્રણ પૈકી પિયતના કોઇપણ એક સ્ત્રોત/સુવિધા પર વ્યક્તિગત ખેડુત તથા રજીસ્ટર્ડ ટ્રસ્ટને ખર્ચના ૫૦% મુજબ મહત્તમ રૂ. ૧,૨૫,૦૦૦/- તેમજ FPO, FPC, સહકારી મંડળી ને ખર્ચના ૭૫% મુજબ મહત્તમ રૂ. ૧,૮૭,૫૦૦/- સહાય પ્રોરેટા મુજબ મળવાપાત્ર રહેશે.”कूपनलिका खोदण्याचा प्रत्यक्ष खर्च (केसिंग पाइपसह), ₹10,000 (सर्वसाधारण), ₹15,000 (OBC) किंवा ₹18,000 (SC/ST) पर्यंत.
फक्त तुमच्याकडे सिंचनाचा स्रोत नसल्यास; 300 मीटरच्या आत दुसरी कूपनलिका किंवा हातपंप नसावा (कलम 7(4)–(5), 9(ब)(2)). कृषी विभागाच्या किसान समृद्धी योजनेच्या नियमांनुसार.
“नलकूप खनन पर अनुदान — सामान्य वर्ग: खनन की वास्तविक (केसिंग पाइप सहित) लागत अथवा रू. 10,000/– जो भी कम हो; अन्य पिछड़ा वर्ग: … रू. 15,000/–; अ.जा./अ.ज.जा.: … रू. 18,000/– जो भी कम हो”यशस्वी कूपनलिकेवरील पंप व फिटिंग्जचा खर्च, ₹15,000 (सर्वसाधारण), ₹20,000 (OBC) किंवा ₹25,000 (SC/ST) पर्यंत.
तुमच्या पसंतीच्या नोंदणीकृत विक्रेत्याकडील ISI-चिन्हांकित पंप; पंप पाच वर्षे विकता येत नाही (कलम 9(ब)(6), (9)).
“सफल नलकूपों पर पंप प्रतिष्ठापन पर अनुदान — सामान्य वर्ग: पंप एवं सहायक सामग्री की लागत अथवा रू. 15,000/– जो भी कम हो; अन्य पिछड़ा वर्ग: … रू. 20,000/–; अ.जा./अ.ज.जा.: … रू. 25,000/– जो भी कम हो”90% — ठिबक किंवा तुषारच्या मंजूर खर्चाचे, पहिल्या 2 हेक्टरसाठी, फलोत्पादन पिके घेणाऱ्या प्रत्येक प्रवर्गातील शेतकऱ्यासाठी.
90% पैकी 33% केंद्राचा वाटा, 22% राज्याचा समतुल्य वाटा व 35% राज्याचा अतिरिक्त पूरक भाग (शीर्ष 2401-00-108-2-59 मधून दिला जातो). यामागचा आदेश G.O. क्र. ತೋಇ 80 ತೋಯೋಕಾ 2025 दि. 02-05-2025 आहे. मार्गदर्शक सूचना 2025-26 साठी आहेत; 2026-27 च्या अर्थसंकल्पात पूरक शीर्षाला निधी कायम आहे.
“2.00 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ವರೆಗಿನ ಸಹಾಯಧನ — ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ರೈತರಿಗೆ: ಕೇಂದ್ರ ಪಾಲು 33, ರಾಜ್ಯ ಪಾಲು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪಾಲು 22, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾಲು 35, ಒಟ್ಟು ರಾಜ್ಯ ಪಾಲು 57, ಒಟ್ಟು 90 (%). … 6) ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ರೈತರಿಗೆ ಮೊದಲ ಗರಿಷ್ಠ 2.00 ಹೆಕ್ಟೇರ್ವರೆಗೆ ಶೇ.90ರಷ್ಟು ಸಹಾಯಧನ ನೀಡಲು ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.”45% — मंजूर खर्चाचे, 2 हेक्टरपेक्षा जास्त व 5 हेक्टरपर्यंतच्या क्षेत्रासाठी (भाजीपाला व फुले: फक्त 2 हेक्टरपर्यंत).
“2.00 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು ಸಹಾಯಧನ [2.00 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟು 5.00 ಹೆಕ್ಟೇರ್ವರೆಗೂ] — ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ರೈತರಿಗೆ: ಕೇಂದ್ರ ಪಾಲು 27, ರಾಜ್ಯ ಪಾಲು 18, ಒಟ್ಟು 45 (%).”केंद्राच्या 'पर ड्रॉप मोअर क्रॉप' अनुदानाशिवाय नारळ बागेतील ठिबक किंवा तुषार सिंचनाच्या पात्र खर्चाच्या 30% पर्यंत; दोन्ही मिळून 85% (लहान व अत्यल्प भूधारक) किंवा 75% (इतर) पेक्षा जास्त होऊ शकत नाही.
फक्त मंजूर BoQ मधील सूक्ष्म सिंचन/फर्टिगेशन घटक धरले जातात; इतर PDMC उपाय वगळले आहेत. कोरडवाहू, पाणीटंचाई व गंभीर भूजल भागांना प्राधान्य (परिच्छेद 8).
“A State Top-Up Subsidy of up to 30% of the admissible eligible cost shall be provided to eligible coconut farmers in convergence with the assistance available under PDMC. The combined assistance under PDMC and the State Top-Up Subsidy shall be limited to 85% of the admissible eligible cost in the case of Small and Marginal Farmers and 75% in the case of other farmers”